Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017

Ραμαντάν Λουμπούρ


Δεν ξεύρω πώς θα τα καταφέρεις, αλλά αυτό πούχεις στο μυαλό σου καλά θα κάμεις να το ξεχάσεις! Δεν πρόκειται να κάτσουμε για φαγητό που να χτυπιέσαι! Και μην καμώνεσαι πως τάχα-μου λιμοκτονείς και είσαι στα πρόθυρα της λιποθυμιάς, διότι σε είδα τί περιδρόμιασες πάλι εψές το βράδυ. Που έρχεσαι τώρα να μου το παίξεις -ποιός; εσύ!- Όσιος Ονούφριος και παιδάκι της Μπιάφρα. Όχι θέλω να σε είχα μία εβδομάδα παρέα μα τον Ντάνο και την Βαλαβάνη να τρώτε φακόρυζο και καρύδα, να γέλαγε μαζί σου ολόκληρος ο Άγιος Δομίνικος.



Και τελοσπάντων, βλέπεις άλλον άνθρωπο να τρώει εδώ πέρα; Κανέναν και πουθενά! Θέλεις να μας περάσουνε για τίποτις άπιστους και νάχουμε ντράβαλα; Μα τώρα σού ήρθε κι εσένα η υπογλυκαιμία; Ορίστε, θα σου αγοράσω από ετούτα τα ωραιότατα παραδοσιακά γλυκάκια κι όταν με το καλό νυχτώσει, βάλτα κάτω ν'αναστενάξουν οι θερμίδες.



Αφού το ξεύρεις ότι κατά τη διάρκεια του Ραμαντάν, εφαρμόζεται αυστηρή νηστεία από την ανατολή ως τη δύση του ηλίου -γιατί με πιλατεύεις; Και για νάχουμε καλό ρώτημα, εσύ δεν ήσουν που διαμαρτυρόσουν πως έχει κολλήσει η ζυγαριά και δεν μπορείς να χάσεις εκείνα τα κιλάκια που έβαλες τους τελευταίους μήνες; Ορίστε η ευκαιρία σου!



Βρισκόμαστε στην πρωτεύουσα της Μαλαισίας, την Κουάλα Λουμπούρ. Και επειδής οδεύομεν προς το τέλος του Ραμαντάν, είπα να σε βγάλω μία βόλτα στην αγορά για τα τελευταία μας σίζοναλ ψώνια. Παρότι διαθέτουμε κάμποσα μολς με τις μεγάλες ιντερνάσιοναλ φίρμες, λόγω της περίστασης, απεφάσισα να σε σουρτουκέψω σε πιο παραδοσιακές γειτονιές για να πάρεις γεύση από αυθεντική λόκαλ ατμόσφαιρα. Εξού και ήρθαμε στο Τζακέλ Μολ, τον παράδεισο της μαντίλας και της κελεμπίας.


Η οικογένεια Τζακέλ ασκεί το επάγγελμα εδώ και δεκαετίες και σούχει στήσει εδώ ένα πολυόροφο κατάστημα υπερπαραγωγή, που ανταποκρίνεται στα πιο τρελά όνειρα της ντελικάτης και κομψευάμενης μουσουλμάνας.


Συνολάκια κεντημένα στο χέρι με δαντελωτά τελειώματα, κομψά μανικάκια, ανάλαφρα σχέδια και πιέτες, που καλύπτουν με φροντίδα την κάθε σπιθαμή του σώματος και αφήνουν ακάλυπτα μονάχα τα άκρα των χεριών και των ποδιών.


Αλλά και υπέροχες μαντίλες, στο κοραλί, στο βυσσινί, στο κυπαρισσί. Σε μία σχεδόν ανεξάντλητη γκάμα χρωμάτων και σχεδίων. Μαντίλες που εφαρμόζουν με τρόπο, καλύπτοντας απολύτως τα μαλλιά και αναδεικνύοντας τα υπέροχα χαρακτηριστικά του γυναικείου προσώπου.


Βεβαίως, εντελώς μεταξύ μας, αν περιμένεις να συναντήσεις στο δρόμο, χαμογελαστές και πεντάμορφες Μαλαισιανές, ενδεδυμένες με τέτοια μετάξια, θα μείνεις πάλι με την όρεξη -κι είσαι και πεινασμένος άνθρωπος. Σκόπιμα σε ξεκίνησα από τις πολυτέλειες για να σε προσγειώσω μετά στην πραγματικότητα του δρόμου και της καθημερινότητας.


Διότι καλό και άγιο το Τζακέλ Μολ, αλλά κατά τη διάρκεια του Ραμαντάν, αλλού χτυπάει η καρδιά της αγοράς.



Εδώ στο κέντρο της πόλης, στα όρια μεταξύ της Jalan Masjid India (της περιοχής δηλαδής που μένει η πολυάριθμη ινδική κοινότητα) και της Jalan Tuanku Abdul Rahman, κάτω από τις θεόρατες πολυκατοικίες που μοιάζουν με φωλιές τερμητών, στήνεται ένα από τα μεγαλύτερα υπαίθρια παζάρια. Που λειτουργεί όλο το μήνα του Ραμαντάν, προσφέροντας πολλών ειδών καλούδια.



Παρότι ο μεγάλος συνωστισμός γίνεται μετά τη δύση του ηλίου -όταν δηλαδή ξεκινάει η κατανάλωση φαγητού- εγώ σε έφερα από νωρίς για να αποφύγουμε την πολυκοσμία και να ψωνίσουμε με την άνεσή μας.


Τί σε προβληματίζει στο μανικάκι; Α, κατάλαβα: η ζέστη! Δυστυχώς για εσένα, υπέροχη αναγνώστρια, η θρησκεία δεν κάμει εκπτώσεις με τας εποχάς, επομένως θα πρέπει να εξοικειωθείς με την ιδέα της πλήρους αμφίεσης καθ'όλη τη διάρκεια του χρόνου. Για πολύ κακή σου τύχη, βρισκόμαστε κοντά στον Ισημερινό, επομένως ζέστες θα νιώσεις, ψύχρες μήτε στα όνειρά σου. Στη Μαλαισία η μόνη εναλλαγή που έχουμε είναι ανάμεσα στη ζέστη και τον καύσωνα και με δεδομένη τη θρησκεία, θα σου πρότεινα ένα καλό ινβέρτερ.



Θέλεις να δοκιμάσεις αυτό το κόκκινο πούναι χτυπητούλι; Αλλά και το από πίσω, το μπλεδάκι θα σου πηγαίνει φίνα! Οι τιμές είναι εξαιρετικά προσιτές -αν σου αρέσουν, να τα πάρεις και τα δύο νάχεις να συναλλάζεις.



Τουλάχιστον εδώ στη Μαλαισία -και εν αντιθέσει με τις πιο σκληροπυρηνικές μουσουλμανικές χώρες του Κόλπου- δεν επιβάλλεται η ισοπεδωτική μονοτονία του μαύρου και υπάρχουν αρκετές πολύχρωμες επιλογές. Βεβαίως, τα ακόμα πιο πλουμιστά σχέδια απευθύνονται σε άλλες εθνότητες που ζουν εδώ (κυρίως στις Ινδές), επομένως μην ξεθαρρεύεις.



Παρότι μουσουλμανική, η Μαλαισία παραμένει αρκετά ασιατική -επομένως το εμπριμέ θα το συναντήσεις σε μεγάλη έκταση και θα το εκτιμήσεις κιόλας, δεδομένης της κατάστασης. Στα δύο, το τρίτο δώρο; Τελειώνει το Ραμαντάν και αρχίσανε οι προσφορές των εμπόρων.



Κάτι ήξευρε η Νουρούλ και επέμενε να έρθουνε με την εξαδέλφη της την Χουσνά, προς το τέλος του μήνα για πραγματικά καλές τιμές. Η Χουσνά είναι άσσος στο παζάρι και είναι μη βάλει στο μάτι της μαντίλα!



Η Σαριφάχ από την άλλη είναι επιλεκτική και δύσκολη πελάτισσα. Σκέφτεται αν μπορεί να συνδυάσει κάτι κοραλί γυαλιά που έχει με αυτή την ωραία κελεμπία με τους κρίκους για να κάμει αίσθηση σε ένα γάμο πούχει να πάει την επόμενη εβδομάδα.



Όπως ας πούμε έχει συνδυάσει επιτυχημένα η Ναμπιλάχ τη μαντίλα με την τσάντα της. Ναι, ανέκαθεν είχε μία αδυναμία στο πουά και διέθετε μεγάλη γκάμα ρούχων σε αυτή τη λογική. Μέχρι τη στιγμή που διαγνώστηκε στον άντρα της μία εκφύλιση του δεξιού ματιού -τρελάθηκε ο άνθρωπος όταν συνειδητοποίησε πως έβλεπε το μάτι του πουά ως και στους τοίχους του σπιτιού μη-χειρότερα, αγνοώντας ότι η Ναμπιλάχ, τους είχε περάσει όντως με ασορτί ταπετσαρία- και έκτοτε της απαγορεύτηκε να τα φοράει σπίτι.



Πώς να το πω ώστε να μην ακουστεί άκομψο και κακό; Θα το πω και η μισή ντροπή δική σου: οι Μαλαισιανές δεν είναι ιδιαιτέρως όμορφες. Και δεν αναφέρομαι μόνο στα φυσικά χαρακτηριστικά, αλλά κυρίως σε αυτό το ασέξουαλ άφημα.



Χωρίς τη φροντίδα των καλλυντικών, το ναρκισσισμό των πιο κομψών και θελκτικών ρούχων, την επέμβαση του μακιγιάζ και βεβαίως χωρίς τη φροντίδα για το σώμα (η άθληση για τις γυναίκες γενικά απαγορεύεται στον μουσουλμανικό κόσμο), πολλές Μαλαισιανές μοιάζουν με πρόσωπα χωρίς ταυτότητα. Καδραρισμένες μέσα σε στρώματα υφάσματος, ανέκφραστες ή σκυθρωπές, απέχουν πολύ από τα πρότυπα ομορφιάς που τουλάχιστον εμείς έχουμε συνηθίσει.



Προφανώς και η εμφάνιση δεν είναι το πρωτεύον. Να όμως που γίνεται, όταν έρχεται η θρησκεία και την προσδιορίζει. Να που καθίσταται σημαντική, όταν έρχονται τα μη και τα πρέπει να της επιβληθούν. Σταμάτα να μου γκρινιάζεις: ασφαλώς και ισχύει το ίδιο για τις δικές μας θεούσες, με τον κότσο, το γυαλί, το ενιαίο φρύδι και την σκούρα εμπριμέ φούστα μέχρι το πάτωμα. Μόνο που στην Ελλάδα το είδος πλέον σπανίζει, ενώ εδώ είναι ο κανόνας.



Κι όμως. Αυτές οι Μαλαισιανές γυναίκες που αρχικά σού φαίνονται εξαιρετικά αντιπαθητικές, αγέλαστες και απρόσιτες, όσο περισσότερο τις παρατηρείς, τόσο περισσότερο τις καταλαβαίνεις. Είτε τις βλέπεις να ψωνίζουν με συστολή και διπλομετρώντας τα νομίσματα στο πορτοφόλι τους, είτε τις βλέπεις να περιμένουν με καρτερία τις πελάτισσες στα μικρά τους καταστήματα, πίσω από πολύχρωμα υφάσματα.



Είτε τις βλέπεις να μοχθούν σε μία καρέκλα για ατελείωτες ώρες, επαναλαμβάνοντας μία συγκεκριμένη δουλειά για όλη τους τη ζωή.



Είτε τις βλέπεις αποκαμωμένες σε μία καρέκλα μέσα στη ζέστη του απομεσήμερου, να ξαποσταίνουν για μερικές στιγμές. Πάντα τυλιγμένες και σχεδόν μόνιμα ανέκφραστες.



Αλλά είπαμε, είναι Ραμαντάν. Και οφείλω να σου εξηγήσω τα βασικά για να μην πας και κάμεις του κεφαλιού σου. Λοιπόν, από την ανατολή ως τη δύση του ηλίου, θα πρέπει να απέχεις ουχί μόνον από το φαγητό, αλλά και από το νερό και κάθε είδους πιοτό.



Μήτε το κάπνισμα επιτρέπεται, μήτε τα αρώματα (για τα φρουφρού δεν ξεύρω, βρες έναν ιμάμη και ρώτα!).



Εννοείται ότι δεν επιτρέπεται το φίκι-φίκι. Καλά να με συγχωρείς, εσύ μούχεις πάρει το κεφάλι ότι υποφέρεις και θα σε χάσουμε από την πείνα και τώρα ξαφνικά έχεις αντοχές για τσιλιμπουρδίσματα; Α δεν τρώγεσαι -κι αργεί να δύσει και ο ήλιος!


Τέλοσπάντων, να θεωρείς εαυτόν τυχερό που περνάμε το Ραμαντάν στην Μαλαισία και όχι σε κανένα βορειότερο μέρος, διότι εδώ τουλάχιστον η μέρα διαρκεί δεκατέσσερις με δεκαπέντε ώρες αυτήν την περίοδο. Ενώ αν είσαι μουσουλμάνος που διαβιεί στη βόρεια Νορβηγία ας πούμε, θα πρέπει να αντέξεις το εικοσάωρο της νηστείας καθ'όλη τη διάρκεια της ατελείωτης σκανδιναβικής ημέρας και να σε δω πόσα μπιτόνια νερό θα κατεβάσεις όταν επιτέλους δύσει ο ήλιος κατά τις δώδεκα το βράδυ.



Το Ραμαντάν βεβαίως δεν περιορίζεται στην αποχή και τη νηστεία, αλλά συνοδεύεται και από σημαντικές πνευματικές διαστάσεις. Απαγορεύεται για παράδειγμα το ψέμα, το κουτσομπολιό και η εξαπάτηση. Αν είσαι Έλληνας πολιτικός ή πανελίστας μεσημεριανής εκπομπής, την πάτησες.



Επίσης, ουχί απλώς ενθαρρύνεται, αλλά επιβάλλεται η τέλεση καλών πράξεων και η φιλευσπλαχνία προς τους αδύναμους και τους όσους χρειάζονται βοήθεια. Η ετήσια "Ζακάτ", η υποχρεωτική δηλαδή ελεημοσύνη προς τους φτωχούς και τους παθόντες κατά τη διάρκεια του Ραμαντάν, αποτελεί μία υπενθύμιση για αλληλεγγύη και έγνοια για τους άλλους.


Ναι, ξεύρεις καλά την άποψή μου για τις θρησκείες. Αλλά για να μπορέσει κανείς να τις αξιολογήσει, θα πρέπει πρωτίστως να τις μάθει και να τις καταλάβει. Πρώτον, διότι έτσι μπορεί να κατανοήσει καλύτερα τον κόσμο και τις κοινωνικές πρακτικές που έχουν δομηθεί επί των θρησκευτικών αρχών και παραδόσεων. Και δεύτερον, διότι όσο τις μελετάς, τόσο καταλαβαίνεις την ανάγκη που τις γέννησε και το σκοπό που μεταξύ άλλων, υπηρετούν: σε μία κοινωνική οικονομία και σταθερότητα προσβλέπουν, μέσω ενός -όχι ιδιαιτέρως σύνθετου και εντελώς σκόπιμα ηθοπλαστικού- κώδικα συμπεριφορών.


Παραμένουν σημαντικές οι θρησκείες στην ερμηνεία αυτού του ολοένα πιο μπερδεμένου κόσμου. Αν θέλεις να τον καταλάβεις, θα πρέπει να τις συνεκτιμήσεις. Κι όσο κι αν επιμένεις στις διαφορές τους, θα σε εκπλήξουν οι ομοιότητες.


Αλλά δεν έχουμε πολύ ώρα ακόμα μέχρι το Ιφτάρ, το γεύμα δηλαδή μετά τη δύση του ηλίου. Και μπορεί να είδαμε κάμποσες μαντίλες και κελεμπίες για εσέ αγαπημένη αναγνώστρια, μα θαρρώ πως δεν πρέπει να αφήσουμε παραπονούμενο και εσέ τον αγαπημένο αναγνώστα. Ωραιοτάτη λευκή ολόσωμη κελεμπία με την υπογραφή του Ρεμί Ισακ. Έτσι γι'αρχή!


Αν πάλι είσαι πιο μονδέρνος και νεανίας, σου προτείνω βαθύ μωβ πουκάμισο με δαντελωτό ρούχο για τα πόδια. Το σετ ολοκληρώνεται με πλεχτό φέσι για το κεφάλι.


Η ανδρική αμφίεση εδώ στη Μαλαισία δεν περιλαμβάνει παντελόνια και κοστούμια, αλλά ρούχα από νάιλον, σατέν και μετάξι που κουμπώνουν ή τυλίγονται γύρω από τη μέση. Αυτά τα "Μπαζού Μπατίκ" και τα "Μπαζού Μελαγιού" φοριούνται σχεδόν από όλους κατά τη διάρκεια του Ραμαντάν.



Σε συνδυασμό με τα λευκά, μαύρα ή πιο χρωματιστά φεσάκια που φοράνε όλοι όταν πηγαίνουν στο τζαμί -και γενικά καθ'όλη τη διάρκεια της ημέρας οι πιο ηλικιωμένοι.


Τελευταία στάση για ολοκλήρωση του γκρούμινγκ; Το κουρείο! Ευτυχώς για τους άντρες, τα κουρεία είναι κανονικά μαγαζιά στο ισόγειο των κτηρίων και δεν βρίσκονται "κρυμμένα" στους απάνω ορόφους, όπως συμβαίνει με τα γυναικεία κομμωτήρια.



Βλέπεις οι γυναίκες δεν μπορούν να δείχνουν τα μαλλιά τους (πόσο μάλλον να τα κουρεύουν) δημοσίως, επομένως οι δικοί τους χώροι καλλωπισμού δεν πρέπει να είναι εκτεθειμένοι σε γενική θέα.


Αύριο το βράδυ, έχουμε νέα σελήνη. Που σημαίνει ότι το φετινό Ραμαντάν ολοκληρώνεται εδώ στη Μαλαισία. Σε μία χώρα που δεν είναι αραβική και που έχει μεγαλύτερη φυλετική συγγένεια με την Ταϊλάνδη ή την Καμπότζη, παρά με την Αίγυπτο ή τη Σαουδική Αραβία. 


Αλλά η ιστορία, τα έφερε με τρόπο που το Ισλάμ εγκαταστάθηκε εδώ ως η κυρίαρχη θρησκεία. Αρχικά, μέσω Αράβων του Κόλπου που συναλλάσσονταν με τον τοπικό πληθυσμό τον 7ο αιώνα μ.Χ. Και ύστερα, τον 12ο αιώνα, μέσω Ινδών μουσουλμάνων εμπόρων που δίδαξαν την πίστη τους στον τότε άρχοντα της Μαλαισίας, ο οποίος την ασπάστηκε και την διέδωσε στην επικράτεια του βασιλείου του.


Αν θαρρείς πως είσαι οι επιλογές σου, πλανάσαι πλάνην οικτρά. Είσαι οι επιλογές μυριάδων άλλων ανθρώπων και συγκυριών μέσα στο ρου γενεών, ιστορικών πράξεων, κοινωνικών πρακτικών και εξελίξεων. Είσαι το αποτέλεσμά τους. Και ναι, εσύ μπορείς να ανοίξεις το ψυγείο ό,τι ώρα θέλεις -ο δικός σου Θεός (αν έχεις) μπορεί και να στο συγχωρέσει, για τη ζυγαριά πάλι όρκο δεν παίρνω.

Πέμπτη, 22 Ιουνίου 2017

Nanjing


Όταν έχεις συνηθίσει τη ζωή σου σε άλλες κλίμακες, όταν μετράς την καθημερινότητά σου σε άλλα μεγέθη, τότες η εδώ πραγματικότητα σού φαίνεται συντριπτική.



Διότι και πώς να συγκρίνεις δρόμους όπως η Πανεπιστημίου και η Ερμού, η Τσιμισκή και η Εγνατίας, με έναν δρόμο σαν ετούτον. Πώς να λογίσεις τον εαυτό σου σημαντικό και την ύπαρξή σου αξιοπρόσεκτη, σε μία χώρα σαν κι αυτή.



Βρισκόμαστε στη Σαγκάη, την πολυπληθέστερη πόλη της Κίνας. Την πολυπληθέστερη πόλη του πλανήτη. Και πιο συγκεκριμένα στην περίφημη οδό Nanjing.



Με συνολικό μήκος κοντά στα έξι χιλιόμετρα, η οδός Nanjing είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός δρόμος του κόσμου. Για να σου δώκω μία τάξη μεγέθους, υπολογίζεται πως πάνω από ένα εκατομμύριο άνθρωποι περιπατούν καθημερινώς εδώ, ενώ κατά μήκος της, θα συναντήσεις τέσσερις στάσεις του μετρό στις οποίες καθ'όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου μπαινοβγαίνουν χιλιάδες κόσμου. Αν χαθούμε, χάρηκα που σε γνώρισα και χαβ-ε-νάις-λάιφ.



Επειδής όπως καταλαβαίνεις, δεν περπατιέται εύκολα ολόκληρη, ο περισσότερος κόσμος επιλέγει ένα από τα δύο σκέλη της για να βολτάρει. Και προτιμάει συνήθως το ανατολικό τμήμα της που εκτείνεται χονδρικά από την τεράστια πλατεία του Λαού έως τη θάλασσα και το οποίο είναι στο μεγαλύτερο μέρος του πεζοδρομημένο.



Εδώ χτυπάει η καρδιά της Σαγκάης, μίας πόλης που δύσκολα μπορείς να καταλάβεις και ακόμα δυσκολότερα μπορείς να ισχυριστείς ότι γνωρίζεις -ακόμα κι αν είσαι μόνιμος κάτοικός της. Διότι είναι τόσο εκτεταμένη που θα σου έπαιρνε πάνω από δυοτρεις ζωές για να την περπατήσεις και να τη μάθεις ολόκληρη.



Την πρώτη φορά που διέσχισα την οδό Nanjing, έμοιαζα μάλλον με επαρχιώτη που βρέθηκε ξαφνικά στη μεγαλούπολη. Περπατούσα στο μέσον του πεζοδρόμου, είχα περάσει την τσάντα μου μπροστά και την κρατούσα αγκαλιά με τα δύο μου χέρια, κοιτάζοντας διαρκώς ξωπίσω μου μην τυχόν και με πατήσει κάνα ποδήλατο ή κάνα τραμ μη-χειρότερα και γίνω ταπισερί. Αν είσαι τίποτις αγοραφοβικός, αυτός ο πεζόδρομος είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να σου συμβεί. Ναι, χειρότερο και από την παραλία της Βουλιαγμένης, μεσημέρι Κυριακής στις αρχές Ιουλίου ή την εφορία Καλλιθέας τελευταία μέρα υποβολής των φορολογικών δηλώσεων.



Παρότι υπάρχουν κάμποσοι αλλοδαποί (τουρίστες ή άνθρωποι που βρίσκονται εδώ για δουλειά), είναι τόσοι πολλοί οι Κινέζοι που αμέσως ξεχωρίζεις. Και όπως θα διαπιστώσεις, ένας Ευρωπαίος εν τω μέσω της Nanjing γίνεται αυτομάτως στόχος.



Μην πάει το μυαλό σου στο κακό: στην Κίνα δεν νιώθεις γενικά φόβο ότι θα σου επιτεθεί κανείς ή ότι κινδυνεύει η σωματική σου ακεραιότητα. Αλλά σε μία τέτοια πόλη, πολλοί θα προσπαθήσουν να σε πλευρίσουν για να σου πουλήσουν λογής λογής πράματα.



Κατά μήκος της διαδρομής που κάμουμε αυτή τη στιγμή, στο ανατολικό τμήμα της Nanjing, να περιμένεις ότι θα σε πλησιάσουν τουλάχιστον καμιά εικοσαριά τέτοιοι τύποι. Για να σου προτείνουν κλεμμένα iPhones, μαϊμού ρολόγια και φτηνές γυναίκες.



Η πορνεία είναι αρκετά εκτεταμένη και λειτουργεί εικοσιτέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο, εφτά ημέρες την εβδομάδα. Η συχνότητα και η επιμονή με την οποία πλησιάζουν εμένα, μαρτυρά πως μάλλον κάνουν μεγάλους τζίρους με τους Ευρωπαίους τουρίστες.



H Nanjing αποτελεί την κεντρική εμπορική οδό της Σαγκάης εδώ και περίπου δύο αιώνες. Στην αρχική της μορφή ήταν πολύ μικρότερη σε μήκος, αλλά όσο μεγάλωνε η πόλη, τόσο επεκτεινόταν κι εκείνη.



Στις αρχές του 20ου αιώνα, η οδός απέκτησε τα πρώτα της πολυκαταστήματα, ενώ αποτέλεσε το σκηνικό πολλών μεγάλων διαδηλώσεων και πολιτικών εξελίξεων στην πολυτάραχη ιστορία της Κίνας.



Στις 23 Αυγούστου του 1937 ένα κινέζικο πολεμικό αεροσκάφος ακολουθώντας μία τρελή πορεία πάνω από την πόλη, έριξε μία βόμβα σε κεντρικό σημείο της Nanjing, σκοτώνοντας 612 ανθρώπους και τραυματίζοντας άλλους πεντακόσιους.



Ο λόγος που έριξε τη βόμβα είναι πως το καταδίωκαν στον αέρα, γιαπωνέζικα αεροσκάφη και ο Κινέζος πιλότος για να αλαφρώσει το φορτίο τού δικού του σκάφους, απεφάσισε να απαλλαγεί από τη βόμβα. Τζιμάνι ο πιλότος.



Σήμερις, εδώ στην Nanjing τα καταστήματα είναι αμέτρητα και είναι ανθρωπίνως αδύνατο να τα επισκεφθείς όλα σε μία μέρα.



Και Άπλ στορ διαθέτουμε και Σάμσουνγκ και Σόνι. Και ο Γιώργος ο Αρμάνης έχει κατάστημα εδώ και η Γκούτσι και ο Λουί Βουιτόν. Επομένως όρεξη νάχεις και γιομάτο πορτοφόλι.



Ετούτη η χώρα, η απίθανα ανεξάντλητη, έχει μόλις ανακαλύψει την κατανάλωση. Και η στέρηση όλων των προηγούμενων χρόνων μετατρέπεται σε μία αδηφάγο μανία. Ιδίως για είδη πολυτελείας, κοινωνικού στάτους και κραυγαλέας ξιπασιάς. Σε μία χώρα που μέχρι πρότινος γυναίκες και άντρες ντύνονταν με ομοιόμορφες στολές εργασίας.



Το βλέπεις στις μπουτίκ της Gucci και στο Apple Store. Και συνειδητοποιείς πως παρότι το μέσο εισόδημα εξακολουθεί να είναι αρκετά κάτω από τα 20.000 δολάρια ετησίως, η Κίνα διαθέτει πλέον πολλούς -πάρα, μα πάρα πολλούς- πλούσιους. Πάνω από δύο εκατομμύρια είναι οι Κινέζοι εκατομμυριούχοι και ο αριθμός τους αυξάνει με απίθανους ρυθμούς. Άσε το θείο και πιάσε το Τζόκερ.



Πέραν πάντως των μεγάλων διεθνών επωνυμιών που ξεύρεις και εμπιστεύεσαι, θα αντιμετωπίσεις με αρκετά μεγάλη επιφύλαξη τις κάμποσες λόκαλ επωνυμίες που δεν έχεις ματακούσει. Διότι η μάλλον φτηνιάρικη αισθητική και η χαμηλή πχιότητα των προϊόντων που διαθέτουν, φρενάρουν τις όποιες διαθέσεις σου για αχαλίνωτο σόπινγκ.



Εντούτοις η επίσκεψη στα μεγάλα κινέζικα πολυκαταστήματα μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για πολλές και ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις. Για τα πώς και τα γιατί μιας στραμπουλιγμένης κοινωνίας. Που ζει ανάμεσα στον κομμουνιστικό απολυταρχισμό (εκλογές γιοκ, εφημερίδες και κανάλια ελεγχόμενα αυστηρά από την κυβέρνηση), τον οικονομικό φιλελευθερισμό και μία σχεδόν νοσηρή επιδίωξη της αυτοπραγμάτωσης μέσω της υλικής ευδαιμονίας.



Μία κάπως περίεργη περίπτωση είναι για παράδειγμα, ετούτο το πολυκατάστημα με παιδικά είδη. Αχανείς όροφοι με Μπάρμπι και Τρανσφόρμερς και τσιμπιδάκια με καρδούλες και σεντονάκια με την Σέιλορμουν και κινεζογιαπωνέζικους χαρακτήρες ανάμεσα στο γούτσου-γούτσου και το σκιαχτικά γκροτέσκο.


Άφυλα μωρά με τεράστια μάτια και βλεφαρίδες.


Τσάντες-ζωάκια, καπέλα, γυαλιά.



Πλαστικές σαγιονάρες με μουσούδες, αυτιά και κεραίες.



Φτηνιάρικα παιχνίδια με διαστημικούς ήρωες και μεταλλαγμένα τέρατα.



Κουκλάκια από κινούμενα σχέδια που βλέπαμε στη Δύση πριν τριάντα και σαράντα χρόνια και που κάμουν ακόμα επιτυχία εδώ. Όπως οι "φίλοι μας οι Μόντσιτσί" που τους ενθυμούμαι από τα δικά μου τα μικράτα, στις αρχές της δεκαετίας του ογδόντα.


Αλλά και κακόγουστα ρούχα διαθέτομεν. Με γιρλάντες, σχεδιάκια και φιούμπες.



Συνολάκια για κάθε περίσταση της μικράς Τζου Τζου Κα. Για το παιχνίδι, το σχολείο, τη βόλτα, τη νυχτερινή έξοδο.



Ναι, η αισθητική είναι Τζάμπο και η βάση είναι συνήθως το πολυεστέρ και τα εντελώς συνθετικά υλικά. Που σημαίνει ότι με είκοσι-τριάντα ευρώ, φτιάχνεις αστραφτερή γκαρνταρόμπα και σε ζηλεύουν όλες οι φίλες σου στο σχολείο.



Και όχι, το εντελώς σούρεαλ δεν είναι μονάχα η κακογουστιά στις κούκλες ή τα αποκεφαλισμένα μανεκιέν, αλλά και το γεγονός ότι όλα έχουν δυτικά χαρακτηριστικά προσώπου και κατάξανθα μαλλιά.


Αν και η πιο προχώ κούκλα, σε περιμένει στα βρεφικά. Τα βράδια, με το που αδειάζει το κατάστημα από κόσμο και κλείνουν τα φώτα, φλέγονται τα μάτια της, αρπάζει το κουζινομάχαιρο, επιτίθεται με βία στους Μοντσιτσί και ξεμαλλιάζει τις Μπάρμπι.



Ναι, τα αξιολάτρευτα Κινεζάκια είναι το επίκεντρο της κατανάλωσης. Με δεδομένη την πολιτική του ενός παιδιού ανά οικογένεια (που μόλις προσφάτως άρχισε να εγκαταλείπεται), αυτό το ένα και μονάκριβο τέκνο αποτελεί τον πυρήνα και το καύχημα του κάθε σπιτιού. Και όπως καταλαβαίνεις, δεν του χαλάμε χατήρι και το έχουμε στα ώπα-ώπα.



Καλά το έπιασες το υπονοούμενο: τα παιδάκια στην Κίνα είναι αφόρητα, κακομαθημένα, δεν έχουν τρόπους και ζητάνε συνέχεια. Με λαιμαργία και επιτακτικότητα. Το παιχνίδι, το φαγητό, την προσοχή. Εκνευριστικά και ακατάπαυστα. Αυτή είναι η νέα γενιά της υπερδύναμης του 21ου αιώνα: μία γενιά που ντύνεται με ρούχα που εδώ βρίσκουμε στα καλάθια και τα πανηγύρια των εκκλησιών, παίζει με φτηνιάρικα παιχνίδια, τρώει μετά μανίας σοκολάτες και χάμπουργκερς (που δεν είχαν οι γονείς τους) και μπορεί μεν να διαθέτει προοπτικές για ακόμα μεγαλύτερη ευημερία, αλλά φοβούμαι πως στερείται εντελώς την προοπτική μίας κάποιας καλλιέργειας. Όχι μόρφωσης: καλλιέργειας!



Το αισθάνεσαι πολύ έντονα εδώ στην οδό Nanjing. Πως βρίσκεσαι σε μία κοινωνία ιδιόμορφη. Μία κοινωνία που έκαμε ένα σπασμωδικό άλμα από την απόλυτη φτώχεια και την ισοπέδωση του κομμουνιστικού αυταρχισμού σε μία περίεργη κατάσταση μαζικής αστικοποίησης. Χωρίς να μεσολαβήσουν τα ενδιάμεσα στάδια που στη Δύση βοήθησαν σε έναν κάποιο εξευγενισμό των κοινωνιών και έδωκαν το περιθώριο αντίστασης στη χυδαιότητα της κατανάλωσης.


Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μία χώρα που παραμένει κομμουνιστική. Ίσως και να συμβαίνουν ακριβώς γιατί η χώρα παραμένει κομμουνιστική. Θα μου πεις τώρα ότι αυτό δεν είναι πραγματικός κομμουνισμός (κατά το "ο Σύριζα δεν είναι πραγματική Αριστερά") και εγώ θα σου απαντήσω ότι είναι εντελώς πραγματικός για όποιον δοκιμάζει για παράδειγμα να εκφράσει αντίθετη γνώμη δημοσίως ή να πάει κόντρα στην κεντρική κρατική εξουσία.  Αλλά αυτό είναι μία μεγάλη συζήτηση και θα την κάμουμε άλλη ώρα σε άλλο μέρος -δεν θέλω να δώσουμε και δικαιώματα καταμεσίς της Σαγκάης και ενόσω μας παρακολουθούν τα όργανα της τάξης.


Ο ήλιος δύει και τα πρώτα φώτα ανάβουν στον οδό Nanjing.



Σύντομα, το τριγύρω σου μετατρέπεται σε ένα κατάφωτο λούνα παρκ με επιγραφές νέον και γιγαντο-οθόνες με διαφημίσεις. Αρχίζει να ψιχαλίζει. Η αίσθηση είναι ότι δεν πέφτει βροχή, αλλά μάλλον υγρασία. Που κολλάει απάνου σου με τη ζέστη και τον ιδρώτα.


Τα ψηλά, ογκώδη κτήρια αστράφτουν και χρωματίζουν τη νύχτα.


Η κίνηση αρχίζει κάπως να χαλαρώνει. Δεν σταματά -ποτέ δεν σταματά- αλλά κάπως χαλαρώνει.


Σε κάποιο σημείο της οδού Nanjing, κάποιος έχει στήσει ένα κασετόφωνο και ακούγεται δυνατά μουσική. Πολλοί διερχόμενοι πλησιάζουν προς την κατεύθυνση της μουσικής όπως τα έντομα έλκονται από μία πηγή φωτός μέσα στο σκοτάδι. Και αρχίζουν να χορεύουν. Είναι ένα φαινόμενο πολύ συχνό στις πλατείες και τους δρόμους της Κίνας. Αυτοί οι ακατάληπτοι άνθρωποι που τόσο δύσκολα σου γίνονται συμπαθείς, έρχονται εδώ να σε εκπλήξουν. Αποκαλύπτοντας μία όψη τους σχεδόν παιδική και αθώα. Ζευγάρια λικνίζονται σαν να υπνοβατούν. Σαν να υποδύονται ξαφνικά κάποιους ρόλους σε προσυμφωνημένη χορογραφία.


Η βροχή δυναμώνει, περισσότερες ομπρέλες ανοίγουν, άνθρωποι βρεγμένοι μέχρι το κόκκαλο τρέχουν να προστατευτούν κάτω από κάποιο στέγαστρο.


Αυτή η κάθετη, ημι-τροπική, βαριά και πνιγηρή βροχή έρχεται να υπενθυμίσει στην γιγάντια πόλη, ποιος έχει το πάνω χέρι. Ποιος κάμει -ακόμα τουλάχιστον- κουμάντο.


Κοιτάζω τα κτήρια, τους δρόμους, τα φώτα, τις αντανακλάσεις. Τις μυριάδες ανθρώπινες σκιές που κινούνται η καθεμιά στην κατεύθυνσή της. Αυτούς τους κουραστικούς στο μάτι πίνακες της ανθρώπινης ματαιοδοξίας.


Και σκέφτομαι πόσο πολύ αυτός ο κόσμος -ο μικρός, απέραντος κόσμος μας- έχει γίνει συνάμα φτηνός και ακριβός, όμορφος και άσχημος, δίκαιος και χυδαίος.


Και πόσο προφανή είναι τα λάθη μας και τα σωστά μας. Δυο βήματα πίσω να κάμεις και σου γίνονται απολύτως προφανή. Και τα λάθη μας και τα σωστά μας. Όλα θα τα λουστούμε, να ξεύρεις. Όλα. Σαν βροχή θα πέσουν απάνου στα κεφάλια μας. Σαν αυτές τις κάθετες, ημι-τροπικές, βαριές και πνιγηρές βροχές. Που πέφτουν όχι για να σε ποτίσουν, αλλά για να σε δαμάσουν και να σε τιμωρήσουν.


ΥΓ. Κάθε φορά που γυρνάω από μέρη σαν ετούτο στην Ελλάδα, συνειδητοποιώ πόσο μικρή είναι η χώρα μας και πόσο περιθωριακής σημασίας σε αυτό το παγκόσμιο περιβάλλον. Τις πρώτες μέρες πίσω στην Αθήνα, όλα μου φαίνονται λίγα: οι άνθρωποι στο δρόμο ελάχιστοι (καμία σχέση με τα μιλιούνια που σουλατσάρουν ακόμα και στο τελευταίο στενάκι πόλεων όπως η Σαγκάη), τα κτήρια μικροσκοπικά σε σχέση με τους ουρανοξύστες, οι ήχοι λιγότερο εκκωφαντικοί, η ζωή πιο απλή και επίπεδη. Και σκέφτομαι πως -δυστυχώς ή ευτυχώς- οι περισσότεροι άνθρωποι στην καθημερινότητά μου ή και παραπέρα από αυτήν, δεν έχουν μήτε εικόνα, μήτε εμπειρία του κόσμου στον οποίον ζούμε. Διότι μία και μόνο στιγμή στον πεζόδρομο της Nanjing αρκεί για να καταλάβεις τις διαστάσεις του κάδρου, μέσα στο οποίο βρισκόμαστε κι εγώ κι εσύ και όλοι. Κι είναι ένα κάδρο σύνθετο και πολύ πιο περίπλοκο απ'όσο τυχόν υποψιαζόμαστε, διαβάζοντας κάποιες στατιστικές ή κοιτάζοντας το χάρτη στο Google Maps. Ένα κάδρο που όσες περισσότερες πινελιές του καταλαβαίνεις, τόσο περισσότερο θαρρώ πως ωφελείσαι. Τόσο περισσότερο ανησυχείς. Και αντιλαμβάνεσαι τα του μικρόκοσμού σου, αλλιώτικα. Νομίζω λίγο πιο ξεκάθαρα. 

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts