Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2006

Τα σκίτσα του Κακού!

(ή «Η μέρα που ο Νικολάκης γνώρισε για πρώτη φορά τα όρια του κοινού του»)

Ως νήπιο είχα μία οργιώδη φαντασία. Μου έδινες μαρκαδόρους; Σου ζωγράφιζα πράσινες ζέβρες με κόκκινες ομπρέλες! Μου έδινες lego; Σου έχτιζα μνημειακή κατασκευή, τύπου Βωβό-σπιτο για playmobil. Μου έδινες πλαστελίνες; Σου έπλαθα τη Φωτεινή Πιπιλή (που ήταν πολύ trendy φυσιογνωμία στα 80s). Γενικώς όποτε βρισκόταν στα χέρια μου κάποιο υλικό, έπεφτα με τα μπούνια στην καλλιτεχνική δημιουργία ωσάν να παραδιδόμουν σε νιρβάνα, παρόμοια με εκείνη που πάθαινε ο ήρωας στις Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου επικοινωνώντας με τα άλιεν. Και μην το γελάς: πολύ με απασχολούσε η πρωτοτυπία των συνθέσεών μου και συνήθως με ενέπνεαν μη συμβατικά θέματα.

Μία ωραία πρωία στο μάθημα της ζωγραφικής, ο δάσκαλος μάς είπε να αυτοσχεδιάσουμε σε ελεύθερο θέμα και να εκθέσουμε τις δημιουργίες μας τοποθετώντας τες στον πίνακα. Πραγματικά, άπαντα τα νήπια αράδιασαν στα θρανία χάρακες, κασετίνες, μαρκαδόρους Crayola, χρώματα παστέλ και γομολάστιχες και βάλθηκαν να αποτυπώσουν τις σουρεαλιστικές τους ιδέες στα μπλοκ ιχνογραφίας. Βεβαίως τα παιδάκια σε αυτή την ηλικία, δύσκολα ξεφεύγουν από τη μανιέρα "δέντρο-σπίτι-βουνό-ήλιος", αλλά εν πάσει περιπτώσει το παλεύουν σε όρους αφαιρετικού συνδυασμού σχημάτων, ενίοτε με κάποιες τάσεις προς τη φοβ.

Ενώ γύρω μου συνέβαινε λοιπόν ένας καλλιτεχνικός οργασμός, με παιδάκια να φρουμάζουν, να πασαλείβουν και να πασαλείβονται με μπογιές, ο δικός μου καλλιτεχνικός χρόνος είχε παγώσει. Δεν ήξευρα τί να φτιάξω! Η αλήθεια ήταν ότι μετά το τελευταίο μου αριστούργημα (που είχε ως θέμα την πολυαναμενόμενη επίσκεψη του Αστυνόμου Σαϊνη στη Φρουτοπία), είχα υποπέσει σε ένα καλλιτεχνικό αδιέξοδο. Κοίταξα γύρω μου για να πάρω ιδέες. Τζίφος! Δεν με ενέπνεε ούτε η κυρία που τίναζε τα σεντόνια στο απέναντι μπαλκόνι, ούτε η χοντρή γυμνάστρια που σφύριζε δίνοντας τόνο στις διατάσεις των παιδιών που κάνανε γυμναστική στο προαύλιο! Με δεδομένο μάλιστα ότι και η Ντίνα στη διπλανή σειρά, φορούσε μία απαράδεκτη πορτοκαλί φόρμα με έναν ατσούμπαλο Τουίτυ να φιγουράρει στην πλάτη -και ο οποίος ομολογώ ότι πολύ με είχε ξενερώσει-, όλες οι πιθανές πηγές έμπνευσης είχαν εκλείψει! Ζούσα ένα δράμα -μην μπορώντας ολωσδιόλου να προβλέψω ότι κάποια χρόνια αργότερα ο Ζαχαράτος θα ξεκινήσει και θα ολοκληρώσει εκπομπή με την ίδια ακριβώς διαπίστωση.

Όχι άλλες πράσινες ζέβρες με κόκκινες ομπρέλες! Όχι άλλα Στρουμφάκια, γατάκια, σκυλάκια! Αποφάσισα -και με κάποια δόση αυτοκριτικής- ότι είχα ολοκληρώσει τον κύκλο της πρώιμης καλλιτεχνικής περιόδου μου και πως είχε έρθει η ώρα να περάσω σε πιο σκοτεινή θεματολογία. Να φτιάξω ένα ναυάγιο; Την Κάντυ-Κάντυ να αλλοφρονεί πάνω στον τάφο του Άντονι; Τον Σπιρτούλη να ταΐζει κώνειο τον Μπάρμπα-Στρούμφ; Όχι, όχι, όχι. Χρειάζομαι μία πιο δυνατή εικόνα! Ξαφνικά, μου καρφώθηκε ιδέα!

"Έχω θέμα!" εκρόαξα χαρούμενα -μην μπορώντας ολωσδιόλου να προβλέψω ότι κάποια χρόνια αργότερα, η Νατάσσα Ράγιου θα ξεκινήσει εκπομπή με την ίδια ακριβώς ψευδαίσθηση. Έβγαλα από την τσάντα μου μία τσίκλα "Big Babol" την οποία και άρχισα να μασουλώ, μάζεψα τα αυτοκόλλητα που είχα εναποθέσει στο εσωτερικό ραφάκι του θρανίου μου και τα έβαλα στην τσέπη μου (καλή η έμπνευση, αλλά σε καμία περίπτωση δεν λησμονάς να φυλάξεις τα αυτοκόλλητά σου), ανασκουμπώθηκα και άρχισα να δημιουργώ.

Αρκετές στιγμές αργότερα, ο δάσκαλος δίπλωσε την εφημερίδα του, σηκώθηκε από το έδρανο και αποφάσισε να επιθεωρήσει τα μικρά αριστουργήματα που είχαμε τοποθετήσει στον πίνακα. Δεν ξεύρω γιατί, αλλά πολύ έδειχνε να ενθουσιάζεται με τη μανιέρα «δέντρο-σπίτι-βουνό-ήλιος» που κλασικά κυριαρχούσε στη θεματολογία των υπολοίπων συμμαθητών μου. Ξαφνικά, όταν έφθασε στο δικό μου σκίτσο, το χαμόγελο πάγωσε στα χείλη του.

«Νικολάκη παιδί μου έλα εδώ!»
«Μάλιστα, κύριε!» (ναι, χωρίς να ξέρω –τότε- ότι κάποια χρόνια νωρίτερα, ο Ζαμπέτας είχε κάνει σουξέ με την ίδια ακριβώς κατάφαση!)
«Τι μας έχεις φτιάξει εδώ;»
Βέβαιος ότι πρόκειται οσονούπω να λάβω θερμότατους επαίνους για την καλλιτεχνική μου κλίση, άρχισα να περιγράφω το αριστούργημά μου.
«Έχω φτιααααάξει, το Χριστούλη πάνω στο σταυρό και από δίπλα τους άλλους δύο ληστές στους δικούς τους σταυρούς και αυτή εδώ κάτω με τα μαύρα είναι η Παναγίτσα και το χορτάρι το έχω βάψει κόκκινο από το αίμα του καημένου του Χριστούλη και ο ουρανός είναι μαύρος και μπλε, γιατί το είδα στη σειρά του Τζεφιρέλι που έδειξε η τηλεόραση και επίσης έχω σιάξει κι ένα άσπρο περιστέρι -που δεν το βλέπετε, γιατί είναι το Άγιο Πνεύμα που είναι αόρατο, όπως λέει και το βιβλίο!»
«Νικολάκη, παιδί μου θα ήθελα να αποσύρεις το συγκεκριμένο σκίτσο διότι θα πρέπει να ξέρεις ότι το Χριστούλη δεν μπορείς να τον ιχνογραφήσεις παραμόνο αν είσαι αγιογράφος.»
«Μα… Μα…»
«Σαν καλό παιδάκι, φτιάξε μας κάτι άλλο.»

Βεβαίως όπως καταλαβαίνεις, με κομμένα τα φτερά από την κατάπληξη και βουρκωμένα τα μάτια από τη συνειδητοποίηση ότι το κοινό μου δεν είναι ώριμο για τέτοια θέματα, σύρθηκα ως τον πίνακα, πισωγύρισα τη σελίδα και βρέθηκα να εκθέτω και πάλι τον Αστυνόμο Σαϊνη σε επίσκεψη στη Φρουτοπία.

Η ελευθερία λόγου είναι αδιαπραγμάτευτη.

3 σχόλια :

  1. Φυσικά και η ελευθερία λόγου είναι αδιαπραγμάτευτη. Ο καθένας έχει και πρέπει να έχει το δικαίωμα να μιλάει ελεύθερα. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει το δικαίωμα να μη σέβεται τον άλλο. Ναι, η ελευθερία λόγου είναι σπουδαία κατάκτηση. Ο σεβασμός όμως είναι ακόμη σπουδαιότερη, πολύ απλά γιατί δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο να περιγράψει τι είναι σεβασμός (αντίθετα, υπάρχει νομοθεσία που περιγράφει αναλυτικά τι είναι ελευθερία λόγου) και πρέπει κάθε μέρα να παλεύεις για να δείχνεις ότι έχεις την αρχοντιά να σέβεσαι. Ναι, η ελευθερία λόγου είναι αδιαπραγμάτευτη: τότε να μην θιγόμαστε όταν ο χ αλλοδαπός ή ημεδαπός καίει τη σημαία μας - κι αυτός την άποψή του εκφράζει. Κι αν κάποιος μας βρίσει τη μάνα, στο όνομα της ελευθερίας του λόγου πάντα, να μην αντιδράσουμε. Ελευθερία λόγου δεν σημαίνει πατάω τον κάλο του άλλου γιατί έτσι μου γουστάρει: αυτό είναι αυταρχισμός λόγου, ένας ελεύθερος μονόλογος (που όμως μάθαμε να βαφτίζουμε δημοκρατία και να λοιδωρούμε όποιον μας φέρνει αντίρρηση - σαν τις εκπομπές της Τατιάνας, που όποιος διαφωνήσει μαζί της του στερεί το λόγο κατηγορώντας τον ότι δεν σέβεται την ελευθερία λόγου). Η ελευθερία λόγου είναι αδιαπραγμάτευτη, οπωσδήποτε. Και το ότι μπορώ να απαντώ εδώ αποδεικνύει το δικαίωμά μου να μιλάω ελεύθερα. Όμως, το ότι μπορώ να μιλάω ελεύθερα δεν σημαίνει ότι πρέπει να ακούγεται μόνο η δική μου φωνή και σε όποιον γουστάρει - αλλιώς είναι 'συντηρητικός', 'φονταμενταλιστής', 'ηλίθιος' κ.ο.κ. Κάποτε για να επιβληθεί ο ένας ή ο άλλος εξουσιαστικός λόγος επικαλούνταν τον Θεό. Σήμερα, που ο θεός (ο όποιος θεός) δεν είναι της μόδας, επικαλούμαστε την ελευθερία λόγου - μας κάνει να δείχνουμε πιο πολιτισμένοι γαρ. Και ο Μέγας Ιεροεξεταστής, όταν καίει κάποιον στην πυρά, εξακολουθεί να πιστεύει ότι εκτελεί θεάρεστο έργο...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ω, πόσο ορθά το έθεσες το θέμα! Συμφωνώ απόλυτα με τη διαπίστωση ότι η ελευθερία λόγου/έκφρασης δεν σημαίνει ότι μπορείς να προσβάλεις τον άλλο. Εντούτοις, κάτι που θεωρώ εγώ προσβλητικό βάσει του δικού μου αξιακού οικοδομήματος, έτσι όπως μου το κληροδότησε η παράδοση και ο πολιτισμός μου, μπορεί να είναι τελείως φυσιολογικό για κάποιον άλλο.

    Εδώ στη Δύση, ο Διαφωτισμός και η Νεωτερικότητα, μας επιβάλουν ως ύψιστη αρχή την ελευθερία έκφρασης και την αμφισβήτηση των πάντων (ουμανισμός / επιστημονικότητα). Εάν πάψω να αμφισβητώ, εάν σταματήσω να διακωμωδώ, εάν βάλω νερό στο κρασί του ορθολογισμού μου, τότε θα έχω απολέσει τη δική μου ταυτότητα.

    Είναι δύσκολα τα ζητήματα ηθικής, όταν αναφερόμαστε σε διαφορετικούς πολιτισμούς ή διαφορετικές κοσμοθεωρίες. Και είναι λεπτές οι ισορροπίες, διότι δεν πρέπει να υποπέσουμε σε αξιολογικές κρίσεις περί "ορθού" και "λάθους". Όλοι κρίνονται βάσει του πλαισίου αναφοράς τους. Και γι'αυτό εάν ένας μουσουλμάνος σχεδίαζε το Μωάμεθ, θα ήταν μέγα παράπτωμα, υπό την έννοια ότι θα αναιρούσε τα πολιτισμικά του ερείσματα και την ταυτότητά του. Αλλά κατ'αντιστοιχία, αν ένας Δανός ή Γάλλος ή Έλληνας αυτο-λογόκρινε την περιπαικτική του διάθεση έναντι των πραγμάτων, θα αναιρούσε τα δικά του πολιτισμικά ερείσματα ?(π.χ. τον Αριστοφάνη -που επίσης διακωμωδούσε τα θεία) και τη δική του ταυτότητα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts