Δευτέρα, 21 Νοεμβρίου 2011

Η πλατεία ήταν γεμάτη


Ανάμεσα στο Μπλέ Τζαμί και την Αγιά Σοφιά υπάρχει μία μεγάλη πλατεία που την ελένε Σουλτάναχμέτ. Σχεδόν όλες τις ώρες της ημέρας, το Σουλτάναχμέτ είναι γιομάτο κόσμο: γερμανοί και γάλλοι τουρίστες, άραβες που ήλθαν για προσκύνημα και σάιτ σίινγκ στην Πόλη, γκρουπς ελλήνων τουριστών, νεαρά ζευγάρια τούρκων, οικογένειες με τα παιδιά τους, παρέες φίλων, γιαγιάδες με σφιχτοδεμένες μαντίλες, ζητιάνοι και πλανόδιοι πραματευτάδες. Ανάμεσά τους κι εγώ, συνεπαρμένος από τη χορογραφία του πλήθους.


Ένα δεκάλεπτο να σταθείς σε αυτήν την πλατεία και έχεις βγάλει ένα σκασμό κοινωνιολογικά συμπεράσματα. Ας πούμε συνειδητοποιείς ότι οι τούρκοι -όπως πολλοί άλλοι λαοί των βαλκανίων- έχουν την κουλτούρα της αναψυχής σε δημόσιο χώρο και ότι η βόλτα στο πάρκο είναι κομμάτι της κοινωνικής τους ζωής.  


Κάθονται στα παγκάκια και απολαμβάνουν τη λιακάδα, τρώγοντας ηλιόσπορο ή ντοντουρμά (παγωτό ντε) και ξαμολώντας την πιτσιρικαρία, η οποία -όπως κάθε πιτσιρικαρία που σέβεται τον εαυτό της- πλατσουρίζει θορυβωδώς δίπλα στο συντριβάνι, καβαλάει κάγκελα ή κυνηγιέται ανάμεσα στα δέντρα.


Παιδάκια με ψεύτικα γυαλιά ηλίου και ντυμένα ουχί με αισθητική Allouette και Baby Armani, αλλά Kalath Pazar κυλιούνται στο καλοφροντισμένο γρασίδι και κλαψουρίζουν όταν οι άστοργες μανάδες τούς απαρνιούνται την αγορά ενός μπαλονιού ή μίας κούκλας από τον πλανόδιο μικροπωλητή.


Το συντριβάνι έρχεται και προσθέτει μία εύθυμη νότα σε μία πλατεία που εξ ορισμού φέρει μεγάλο ειδικό βάρος: από τη μία Χριστιανισμός και Αγιά Σοφιά, από την άλλη Μπλε Τζαμί και Ισλάμ, όλα μέσα στην ίδια εικόνα. Κοιτάζεις το ένα και παραφυλάει ξωπίσω σου το άλλο. Λες και ανταγωνίζονται ποιο θα κερδίσει τις εντυπώσεις και τα περισσότερα ενσταντανέ.


Τα παγκάκια είναι συνέχεια γιομάτα με παρέες ή οικογένειες που κάθονται στριμωχτά, σχεδόν ο ένας πάνω στον άλλο. Η μαντίλα στις μεγάλες ηλικίες σχεδόν κυριαρχεί. Όμως τη φορούνε και πολλές νεαρές κοπέλες, μαμάδες ή ακόμα και κορτσούδια. Η επέλαση της μαντίλας, σε κάμει να αναλογιστείς διάφορα πράματα για τη σύγχρονη Τουρκία. Σε τρομάζει κιόλας.


Κάποιες πιτσιρίκες περιφέρουν σχεδόν περήφανες την ισλαμική τους ταμπέλα, λες και αποτελεί σημαία μίας θρησκευτικής και κοινωνικής επανάστασης. Από την άλλη οι γηραιότερες τη φοράνε περισσότερο από συνήθεια και υποταγή στην παράδοση και τις κοινωνικές επιταγές. Το περίεργο είναι ότι ενώ η μαντίλα σχεδόν κυριαρχεί στους δρόμους, φαίνεται να έχει εξοριστεί από την τηλεόραση. Γυρνάς το βράδυ τα τούρκικα κανάλια και πουθενά δεν βλέπεις γυναίκα με καλυμμένα τα μαλλιά της. Μηδέ σε σήριαλ, μηδέ σε εκπομπές. Λες και φοβάται η Τουρκία την εικόνα της και δεν θέλει να κοιταχτεί στον καθρέπτη.


Το πράγμα γίνεται ακόμα πιο οξύμωρο σε κάποια νεαρά ζευγάρια: εκείνος με μοντέρνο ντύσιμο, σκουλαρίκι ή ακόμα και αλογοουρά. Εκείνη καλυμμένη ως τα μπούνια με συντηρητικό ρουχισμό, μακρυμάνικη πουκαμίσα και βεβαίως τη μαντίλα στο κεφάλι. Αναρωτήθηκα τι μπορεί να συνεπάγεται αυτό για τον τρόπο που αντιμετωπίζει ο ένας τον άλλο μέσα στη σχέση ή για τον τρόπο που εκδηλώνουν τον ερωτισμό τους. Εντάξει, δεν μπήκα και στο κρεβάτι τους. Απλώς αναρωτήθηκα.


Μία γιαγιά με κάτι σεμεδάκια με προσπέρασε κάπως αδιάφορα. Είναι προφανές πως δεν ανήκα στο τάργκετ γκρουπ για την πώληση των υφαντών της. Κατευθύνθηκε προς μία εύθυμη παρέα με νεαρές μαντιλοφόρες κοπέλες. Εκείνες πρέπει τελοσπάντων να φροντίσουν και για τα προικιά τους.


Τα παγκάκια από την πλευρά του Μπλε Τζαμιού συγκεντρώνουν αρκετούς τουρίστες αλλά και αποκαμωμένους προσκυνητές που μόλις βγήκαν από το τέμενος και κάθονται να ξαποστάσουν. Παρέες νεαρών κάμουν καμάκι στις τουρίστριες. Πλανόδιοι πωλούν καλαμπόκι, φιστίκια και κουλούρια.


Ένα αγοράκι με την ειδική στολή της περιτομής τρέχει προς το μέρος μου. Είναι χαμογελαστό -δεν το αδικώ, προφανώς χαίρεται που τελείωσε η διαδικασία. Η χρυσόλευκη στολή του και το σπαθάκι, το κάμει να μοιάζει με το Μικρό Πρίγκιπα. Κάποτες είχα διαβάσει ότι ένας από τους πλέον υβριστικούς χαρακτηρισμούς που χρησιμοποιούν οι μουσουλμάνοι για τους χριστιανούς είναι "μη περίτμητοι". Η περιτομή είναι θεμελιώδης προϋπόθεση για να γίνει κανείς άντρας στην Τουρκία.


Όταν περπατούν δύο φίλοι στο δρόμο, είναι σύνηθες να βάζει ο ένας το χέρι του πίσω από τον ώμο του άλλου. Ακόμα πιο περίεργο, μου φάνηκε όταν είδα άντρες να προχωρούν αγκαζέ στο δρόμο. Η φιλική σχέση νομιμοποιεί μία εγγύτητα σωματική που εσένα σου μοιάζει υπερβολική ή μπορεί και να σε ενοχλήσει, αλλά εκεί είναι απολύτως αποδεκτή. Θύμησέ μου κάποια στιγμή να σου πω και πώς ασπάζονται ο ένας τον άλλο.


Αρκετοί κάθονται στο γκαζόν. Αν μάλιστα βρουν κάποια σκιά κάτω από κάνα δέντρο, μπορεί άνετα να την πέσουν και στον ύπνο. Κάποιες γηραιότερες στρώνουν ένα μαντίλι για να κάτσουν. Οι περισσότεροι χύνονται χωρίς πολλές πολλές ανησυχίες. Δεδομένης πάντως της κοσμοπλημμύρας, θα έλεγες πως τα πάρκα τους είναι εντυπωσιακά καθαρά. Πεταμένα χαρτάκια, σκουπίδια και λοιπές ακαθαρσίες δεν πολυβλέπεις. Τουλάχιστον σε αυτήν την εντόνως τουριστική πλευρά της Πόλης.


Στην άλλη άκρη του Σουλταναχμέτ, υπερκείμενη της πλατείας, των ανθρώπων, του χώρου και του χρόνου υψώνεται αγέρωχη η Αγιά Σοφιά. Τα κόκκινα και οι ώχρες, της προσδίδουν μία γαιώδη καταγωγή. Οι μιναρέδες δεν αλλοιώνουν την ταυτότητά της. Η παρουσία της αποτελεί αδιάψευστη ιστορική μαρτυρία. Στέκει στο σημείο αυτό εδώ και χίλιαπεντακόσια χρόνια και παρατηρεί τον κόσμο να αλλάζει γύρω της. 

Κατευθύνθηκα προς τα εκεί.

10 σχόλια :

  1. Κατατοπιστικότατος ο σχολιασμός, υπέροχες οι φωτογραφίες και καλύτερη όλων η τελευταία! Καλημέρα! Καλή εβδομάδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τι όμορφες φωτογραφίες!!! Και πράγματι με τρομάζει κι εμένα η στροφή της Τουρκίας προς τον ισλαμισμό. Αν και για μας τους Έλληνες και Κύπριους πιο σκληρό ήταν το στρατοκρατούμενο καθεστώς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @Leviathan, έχει μεγάλο ενδιαφέρον η ανθρωπογεωγραφία της Πόλης.

    @Meropi, έχεις δίκιο: οι στρατιωτικοί είναι μάλλον πιο φοβιστικοί -διότι πρέπει να επιβεβαιώνουν διαρκώς την αναγκαιότητα του στρατού ως βασικού πυλώνα του τουρκικού κράτους και να δικαιολογούν τα γαλόνια τους προκαλώντας αλλεπάλληλες κρίσεις με τους γείτονες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Πολύ ομορφο το φωτορεπορτάζ. Πεθύμησα την Πόλη. Επειδή έτυχε να είμαι ζήσω πολύ κοντά σε κάποιον Τούρκο Ισλαμιστή έχω να πω, οτι όπως και στην περίπτωση του Χριστιανισμού, η πραγματική ουσία του Ισλάμ τείνει να διαστρεβλωθει απο τους φανατικούς. Εμείς οι Χριστιανοί βέβαια είμαστε στο άλλο άκρο με την έννοια οτι δεν μας ενδιαφέρει πια καθόλου η ουσία της θρησκείας μας και παραμένουμε στο θεαθήναι και στις που**ιές των περισσότερων εκπροσώπων του. Γενικά όμως ο Ισλαμισμός και ο Χριστιανισμός είναι δυο θρησκείες που μοιάζουν εξαιρετικά ειδικά όσον αφορά το κοινωνικό τους πλαίσιο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. @Ερμή, οι ομοιότητες είναι όντως αρκετές. Εντούτοις τα εξωτερικά δηλωτικά (φωνή του ιμάμη παντού, πλήθος πιστών στα τζαμιά, μαντίλες, απαγόρευση του αλκοόλ σε αρκετά μαγαζιά κ.λπ.) δείχνουν ότι το επίπεδο του θρησκευτικού φανατισμού είναι εξαιρετικά υψηλό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Πολύ καλές φωτογραφίες, ακόμα καλύτερες οι παρατηρήσεις σου που αποδεικνύουν ότι είσαι περιηγητής και όχι τουρίστας. Η Πόλη πάντως ήταν και παραμένει άκρως γοητευτική ειδικά όταν η ματιά σου είναι τόσο διεισδυτική.

    Και στο επόμενο ταξίδι με το καλό!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Στα ίδια μέρη γυρνούσαμε βλέπω! Στην Πόλη πήγαμε και εμείς το 5ήμερο της 28ης Οκτωβρίου, αλλά λέω να τελειώσω πρώτα αυτό που άφησα μισό, δηλαδή το ταξίδι στην Ιταλία, πριν μπλεχτώ με τις αναρτήσεις από την Κωνσταντινούπολη!

    Και εσύ εκείνες τις μέρες πήγες ή είναι από παλιότερα οι φωτογραφίες; Γιατί βλέπω τον κόσμο να είναι ντυμένος αρκετά ελαφριά!

    Όσον αφορά αυτό που λες με τους άντρες που περπατούν αγκαζέ ή χεράκι χεράκι εγώ το είδα στον πεζόδρομο του Ταξίμ σε μεγάλο βαθμό και μπορώ να πω ότι σοκαρίστηκα! Δε νομίζω οι περιπτώσεις που είδα εγώ να ήταν απλά φίλοι!

    Αυτό για το πως ασπάζονται γιατί το άφησες μετέωρο;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. @Τσαλαπετεινέ, αχ και να'ξερες πόσο διεισδυτική έγινε η ματιά μου, όταν περιπλανήθηκα στις φτωχογειτονιές και τις παραγκουπόλεις της Κωνσταντινούπολης και με τα βλέμματα από τα παράθυρα και τις ξεχαρβαλωμένες πόρτες, να είναι καρφωμένα πάνω μου (τουρίστας). Αλλά σε αυτό θα προσπαθήσω να επανέλθω σε μελλοντικό ποστ.

    @DaNaH, η παρατηρητικότητά σου είναι παροιμιώδης, εξού και θα σε φωνάζω Σέρλοκ εφεξής! Το ταξίδι έγινε όντως πριν μερικούς μήνες, αλλά ήθελα να κατασταλάξουν μέσα μου οι εντυπώσεις πριν αρχίσω να σου κουτσομπολεύω τα πως τα πέρασα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Α και ξέχασα να σου πω για τον ασπασμό. Οι Τούρκοι ακουμπούν τους κροτάφους τους (κάτι σαν ελαφριά κουτουλιά φαντάσου το στην άκρη του κούτελου), γεγονός που μπορεί να μην σου αφήσει π.χ. το κραγιόν της φίλης σου στο μάγουλο, αλλά -αν η φίλη είναι βαρβατοκοπέλα- κινδυνεύεις να σου αφήσει κάνα καρούμπαλο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts