Δευτέρα, 12 Δεκεμβρίου 2011

Το πτηνό και ο μεταμοντερνισμός

Το Μουσείο ως έννοια είναι συνήθως παλιακό και περιμένεις να σου έχει τίποτα αρχαιότητες, καναδυο βυζαντινές εικόνες, καμιά μούμια ή στην χειρότερη περίπτωση καρφιτσωμένους κάνθαρους της Νέας Γουινέας. Μια φορά την Grace Jones με το φόρεμα οριγκάμι και το μισό βυζί όξω, δύσκολα την περιμένεις στις προθήκες. Έλα όμως που κάποιες φορές έχεις την ευκαιρία να την εδείς κι αυτήν ως έκθεμα.

Στο Μουσείο Victoria & Albert του Λονδίνου, συγκεκριμένα! Όπου διοργανώνεται αυτήν την περίοδο, μεγάλη έκθεση υπό τον τίτλο "Postmodernism" η οποία κέντρισε το ενδιαφέρον του πτηνού καθότι (α) συνειδητοποίησε ότι δεν καλοξεύρει να σου ορίσει το μεταμοντερνισμό, (β) έμαθε ότι εκτίθενται εκεί έργα του Τζεφ Κουνς (που είχε κάποτες παντρευτεί την Τσιτσιολίνα, που πίσω στα 80s ήταν διαβόητη πορνοστάρ-βουλευτίνα και κυκλοφορούσε με ένα αρκουδάκι και ροζ τσιμπιδάκια στα μαλλιά θε-μου-σχώρα-με) και (γ) νοστάλγησε εκείνες τις μηλόπιτες που σερβίρει το εστιατόριο του μουσείου, αλλά δεν το πολυλέει για να μην το θεωρήσεις λαίμαργο και άμουσο.


Στην είσοδο του V&A (έτσι το λέμε εμείς οι φίλοι του που το έχουμε κάνει follow στο Twitter και διαβάζουμε τα νέα του) είχε στηθεί τεράστια ξύλινη, κυματοειδής κατασκευή, που παρότι κάποιοι αντιμετώπιζαν με έναν απαξιωτικό μορφασμό τύπου "τι'ν'τούτο!", εμένα μου άρεσε και τη φωτογράφισα από διάφορες οπτικές γωνίες. Κι ήταν από παντού, διαφορετική.


Η δεύτερη έκπληξη με περίμενε στο ταμείο: η ουρά για την έκθεση ήτανε λίγο μεγαλύτερη από το λαϊκό προσκύνημα που έγινε όταν η Βανδή έκλεισε τη Σταδίου για να τραγουδήσει το "Κοριτσάκι σου" πριν καμιά δεκαετία. Μιας και έμεινα αρκετή ώρα εκεί, εθαύμασα το υπέροχο γαλαζοπράσινο άλιεν λαμπόγυαλο που κρεμόταν από την οροφή πάνω από τα ταμεία. Μιας και η ουρά δεν προχώραγε γρήγορα, έκατσα και διάβασα το φυλλάδιο που είχα ήδη προμηθευτεί για την έκθεση και έμαθα ότι ποστμόντερν είναι το κλασικό αντάμα με το μοντέρνο σε ασύμφωνο συναπάντημα. Ξανακοίταξα το λαμπόγυαλο με τα πλοκάμια στο συναπάντημά του με τη νεοκλασική οροφή και μού έκλεισε το μάτι συνωμοτικά.  


Στην αφίσα διαπιστώνεις ότι η έκθεση εστιάζει στην εικοσαετία 1970-1990, που πάει να πει ότι το παραπροχθές μπήκε κιόλας στο μουσείο. Ως άνθρωπας που γεννήθηκα στα μέσα των 70s ένιωσα ξαφνικά απίθανα ηλικιωμένος. Όμως σκέφθηκα επίσης ότι είναι μεγάλη μαγκιά να βάζεις την τόσο πρόσφατη πολιτιστική παραγωγή στο ίδιο κτήριο που φιλοξενούνται αρχαία ρωμαϊκά αγάλματα και ρολόγια του 14ου αιώνα. Χελόου, ο κόσμος προχωράει.

Το μεταμοντέρνο διαδέχθηκε το μοντέρνο εμπαίζοντας τις φόρμες και την αυστηρότητά του. Το βλέπεις άλλωστε ξεκάθαρα στα εκθέματα ότι επιχειρείται μέσα από τη μίξη καταφανώς ασυσχέτιστων αισθητικών προτύπων, μία γελοιοποίηση και μία ειρωνεία που σου βγάζει προκλητικά τη γλώσσα! 'Ενα "ε όχι και τέχνη αυτό!" το ξεστομίζεις άνετα. Η Super Lamp του Martie Bedin για παράδειγμα, είναι ένα μίνιμαλ μπλε αυτοκίνητο με έξι πολύχρωμες λάμπες από πάνω, που εσύ μπορεί και να το έβαζες στο σαλόνι σου (γιατί έχεις νομίζω μεγαλύτερη εξοικείωση με το εφήμερο και το ντιζαϊνάτο), αλλά που η μαμά σου θα το έβρισκε ασυγχώρητα κιτς και νοσηρά ακαλαίσθητο.


Θέλεις άλλο παράδειγμα; Το εξαντρίκ φόρεμα εγκυμοσύνης της Γκρέις Τζόουνς που σχεδίασαν οι Jean Paul Goude και Antonio Lopez το 1979 προτάσσει τη μεταμφίεση ως αισθητική επιλογή με μία αυτοαναφορικότητα (τύπου "κοίτα-με πώς είμαι" ή "κοίτα-με πώς έχω ντυθεί) που θα σε ακολουθήσει τα επόμενα χρόνια με τις αλλεπάλληλες μεταμορφώσεις της Madonna και που σήμερα αναγνωρίζεις κατ'εξοχήν στην ενδιαφέρουσα πορεία της Lady Gaga προς την πρωτοπορία.


Όσο προχωρούσα και μελετούσα τα εκθέματα, τόσο περισσότερο καταλάβαινα και εντυπωσιαζόμουν από τις εκφάνσεις του μεταμοντερνισμού. Αλλά και από τον πλουραλισμό της έκθεσης, η οποία περιελάμβανε από την ανδρόγυνη μορφή της Άνι Λένοξ ως την αισθητική του Bladerunner και τα κείμενα του Γουίλιαμ Μπάροουζ. Ξαφνικά άρχισα να βλέπω μία κοινή λογική που διατρέχει τα φαινομενικά άσχετα αυτά πράγματα. Μου δημιουργήθηκε ένα ενιαίο πλαίσιο αναφοράς για μία εποχή που άκσουαλι έζησα και για μουσικά ή αισθητικά πρότυπα που παρακολούθησα εν τη γενέση τους.


Η τελευταία ενότητα της αίθουσας ήταν αφιερωμένη στο χρήμα, υπογραμμίζοντας τη στενή σχέση του μεταμοντέρνου με την αρπαχτή. Τα έργα του ποστμοντερνιτέ μπήκαν με θράσος στις γκαλερί διεκδικώντας εξαρχής υψηλά κέρδη για τους δημιουργούς τους και παίζοντας πλήρως με τους κανόνες του καπιταλισμού. Αυτό που κυρίως μου έμεινε, είναι εκείνο το μεγάλο σήμα του δολαρίου του Άντι Γουόρχολ που αποτελεί ένα σχόλιο πάνω στην εμπορευματοποίηση της τέχνης.

Βγαίνοντας από την έκθεση, εξαιρετικά εντυπωσιασμένος από το στήσιμο και τον τρόπο αφήγησης και ανάλυσης των εκθεμάτων, θυμήθηκα το εξής: όταν ο Πικάσο -προς το τέλος της ζωής του και πλήρως καταξιωμένος ως καλλιτέχνης- πήγαινε σε ένα εστιατόριο να φάει, οι σερβιτόροι δεν εξαργύρωναν ποτέ το λογαριασμό που είχε υπογράψει διότι η υπογραφή του καθαυτή (έστω και πάνω σε μία ευτελή απόδειξη) στοίχιζε πολύ περισσότερο από το αντίτιμο του γεύματός του.

Και κάπως έτσι αγαπητέ αναγνώστα, ο καπιταλισμός αλλοτρίωσε την ευγενέστερη έκφανση της ανθρώπινης δημιουργίας, την τέχνη.

10 σχόλια :

  1. η τέχνη ήταν απόλυτα συνυφασμένη με το χρήμα πολύ πρίν το Μεταμοντερνισμό. Όπως και να έχει δείχνει ωραία μια τέτοια έκθεση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. το γλυπτό στην είσοδο του μουσειου και εμένα μου άρεσε. το πολύφωτο όμως όχι. όπως και όλα τα άλλα εκτός από τον γουόρχολ!

    ίσως φταίει πως είμαι γεννημένη στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1960!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @mahler76, έχεις πολύ δίκιο: και ο Φειδίας έμπορος ήταν! Για να μην μιλήσω για το Ρέμπραντ... χεχεχε!

    @ria, εσείς του '60 είστε μοντέρνοι. Μεταμοντέρνοι είμαστε εμείς που μεγαλώσαμε το '80 με Αλέξια, Μαντώ και Χαριτοδιπλωμένο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. poli poli endiaferon!! euxaristoume!!! :) kali evdomada!! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Πολύ ενδιαφέρον, πραγματικά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Θέλουμε κι άλλες φωτό!!! Μακάρι να έρθει και εδώ αυτή η έκθεση!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. πραγματι πολύ ενδιαφέρον...
    το φωτιστικο το βρήκα πολύ χαριτωμένο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. @mADman, δυστυχώς απαγορεύονταν οι φωτογραφίες εντός της έκθεσης, οπότε και αυτές οι λίγες που έβγαλα ήταν λαθραίες -αλλά εννοείται ότι το V&A δεν θα μου κακιώσει γιατί είμαι πολύ καλός follower και έχουμε αναπτύξει μία ειδική σχέση.

    Είμαι βέβαιος πως θα σου άρεσε πολύ αυτή η έκθεση!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Οι πέντε πρώτες φωτογραφίες είναι πραγματικά εκπληκτικές, έως και επαγγελματικές θα έλεγα!

    Τώρα για τον μεταμοντερνισμό, ψέματα να σου πω, δε με συγκινεί ιδαιτέρως. Το ποστ σου όμως όπως πάντα είναι ενδιαφέρον.

    Κάποια έργα ποπ αρτ του Γουόρχολ όπως αυτό με τη Μέριλιν, με τον ίδιο ή με τις κονσέρβες μου αρέσουν γιατί έχουν γίνει σήματα κατατεθέντα του, αλλά ως εκεί. Δε θα τα κρεμούσα και στο σαλόνι μου! :P

    Είχα πάει και στο στο V&A κατά την πρώτη επίσκεψή μου στο Λονδίνο και θυμάμαι χαρακτηριστικά αυτό το μπλε-πράσινο διακοσμητικό στην οροφή της εισόδου! Όπως και να το κάνεις σου τραβάει το μάτι! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. @DaNaH, σε ευχαριστώ που αναγνωρίζεις το έμφυτο φωτογραφικό ταλέντο του πτηνού! Το διακοσμητικό της οροφής στην είσοδο, ουχί μόνο σου τραβάει το μάτι, αλλά αν είσαι ψηλός, μπορεί να σου το βγάλει κιόλας. :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts