Τρίτη, 20 Δεκεμβρίου 2011

Ντολμά-μπαχτσέ; Α όχι, δεν μπορώ να πάω σε ένα μπαχτσέ γιομάτο ντολμάδες!


Κάπου στα μέσα του 19ου αιώνα, ο Σουλτάνος απεφάσισε ότι βαρέθηκε τον μπανάλ οριενταλισμό του Τοπ Καπιού (είπαμε ότι κλίνεται το Τοπ Καπί), πακετάρισε μπογαλάκια, οικοσυσκευή και χανούμ μπουρέκ και μεταφέρθηκε σε νέο, ωραιότατο μπίλντινγκ που είχε παραγγείλει στην άλλη πλευρά του Κεράτιου και με θέα το Βόσπορο. Ένα ζεστό πρωινό, το πτηνό βρέθηκε όξω από το περί ου ο λόγος παλάτι, που ακούει στο όνομα Ντολμά-μπαχτσέ -και παρότι οι ντολμάδες δεν είναι πολύ του γούστου του, απεφάσισε να μπει.

Τώρα θα με ρωτήξεις -και δικαίως- "μα είναι όνομα αυτό για κοτζαμάν παλάτι;". Επειδής την έχω την ετοιμολογία και θα σε καταπλήξω, άκου να μαθαίνεις! Αρχικώς ο χώρος εκείνος ήταν προβλήτα που προσάραζαν καΐκια. Αργότερα όμως πέρασε στην ιδιοκτησία του Σουλτάνου ο οποίος χωροθέτησε εκεί ένα μεγαλόπρεπο γκάρντεν -δηλαδής ένα μπαχτσέ γιαβρίμ! Κι επειδής ήταν πολύ φορτωμένος ο μπαχτσές με όμορφα λελούδια και δέντρα και θάμνους, τον ονομάσανε "ντολμά", που πα να πει "γιομάτος" (ναι, εξού και το ντολμαδάκι)! Αργότερα ήρθε και έδεσε και το παλάτι.
 

Η προνομιούχος θέση του, ακριβώς πάνω στη θάλασσα και με θέα την ασιατική πλευρά του Βοσπόρου, αξιοποιείται πλήρως καθώς κήπος και παλάτι κοιτάζουν προς τα εκεί. Μία σειρά από εντυπωσιακές αυλόπορτες οδηγούν σε μικρές προβλήτες όπου προσάραζαν τα πλοιάρια που άλλοτε μετέφεραν το σουλτάνο και σήμερα τον τουρίστα που κάμει την κρουαζιέρα του στο Βόσπορο.

Το πρώτο πράγμα που συναντάς όταν επισκέπτεσαι το Ντολμπά-μπαχτσέ δια ξηρός, είναι ένα αψηλό ρολόι 27 μέτρων (Dolmabahçe Saat Kulesi), σε νεομπαρόκ αρχιτεκτονική που σε καλωσορίζει και σου λέει και την ώρα.

Ακολούθως φθάνεις σε μία χιουτζ πύλη που σε αφήνει άφωνο με τo μπιχλιμπιδάτο διάκοσμο και το μέγεθός της. Από εδώ εισέρχονταν οι επίσημοι προσκεκλημένοι του Σουλτάνου, από εδώ θα μπεις κι εσύ να έχεις να ξιπάζεσαι.



Ακριβώς μπροστά από την πύλη βρίσκεται φρουρός πολύ ψαρωτικός κι έτσι, ο οποίος στέκεται ευθυτενής ωσάν το αγγούρι και ανέκφραστος ωσάν το πράσο (γνωστό για το πόκερ φέις του). Εδώ σου τον έχω πάρει φωτό από μπροστά για να τον δεις και να αναρωτηθείς τι διάολο κρύβει με το αριστερό του χέρι.


Και εδώ σε μεγάλη αποκλειστικότητα, σου έχω την οπίσθια όψη με το σπαθάκι στο χεράκι για να καταλάβεις ότι ο κομάντος είναι έτοιμος να σου βγάλει και το μάτι αν τον τσαντίσεις! Αν μείνεις μερικά λεπτά μαζί του όμως, θα καταλάβεις ότι το σπαθάκι είναι μη σου πω και απαραίτητο για την αυτοάμυνά του από τους τουρίστες!


Διότι τι κάμει κάθε σοβαρός τουρίστας όταν βλέπει ακίνητο φρουρό-ατράξιον μπροστά από μπίλντινγκ; Μα φυσικά πάει και στέκεται δίπλα του σε διάφορες πόζες για να έχει να θυμάται το μόμεντ και να καυχιέται αργότερα στο παρεάκι ότι του έκαμα φατσούλες και ο μπαγάσας δεν γέλαγε καθόλου. Ειδικά αν είσαι χοντρή, κοντή και άσχημη τουρίστρια από το Μπαχρέιν, δικαιούσαι να ποζάρεις και σε απρεπείς πόζες, το ζητάει ο οργανισμός του, του φρουρού!




Αφού πέρασα κουόλιτι τάιμ φωτογραφίζοντας μερικές δεκάδες τουρίστες δίπλα στο φρουρό (με έμφαση στην κελεμπία), διήλθα την πύλη και βρέθηκα σε έναν υπέροχο ανθοστόλιστο κήπο που βλέπει στο Βόσπορο. Στη μέση του ένα μεγάλο συντριβάνι με σκαλισμένους κύκνους και τριγύρω μερικά άλλα, έτσι για γαρνιτούρα.


Καταμεσίς του κήπου υψώνεται το εντυπωσιακό παλάτι που σου θυμίζει πιότερο τις Βερσαλίες παρά κονάκι ράθυμων σουλτάνων! Διότι όπως σου είπα, εκεί κάπου στα μέσα του 19ου αιώνα, οι σουλτάνοι είχαν αποφασίσει να κάμουν ένα ρετουσάρισμα της εικόνας τους και να εξευρωπαϊστούν, αφήνοντας πίσω τα σαρίκια και τις κελεμπίες και φορώντας φράγκικο ντύσιμο και πανταλόνια. Κι αυτό γιατί είχαν μπουχτίσει τα υποτιμητικά σχόλια των λογής λογής ευγενών της Ευρώπης που τους βλέπανε αφ'υψηλού και τους είχανε για μεγάλες μπαναλαρίες. Εξού και εγκαταλείψανε το Τοπ Καπί και την "παλαιά Πόλη" που βρίσκεται στο Σουλταναχμέτ (και παρέπεμπε ιστορικά και συνειρμικά στο Βυζάντιο) και περάσανε (καθόλου τυχαία) στην αντίκρυ πλευρά του Κεράτιου, όπου διέμεναν κοινότητες δυτικών εμπόρων και πραματευτάδων.




Για να σου πω και τα τεκνικάλιτις, το παλάτι το επισκέπτεσαι μόνο με συνοδεία ξεναγού που σε περιμένει στην είσοδο και όταν μαζέψει ικανό αριθμό επισκεπτών, αναλαμβάνει να τους τριγυρίσει στα 285 δωμάτια, τα 46 σαλόνια, τα 6 χαμάμ και τα 68 μπάνια. Ναι, θα σου πάρει ώρα. Ναι, αξίζει τον κόπο.



Επίσης οφείλω να σου αναφέρω ότι πριν μπεις στο παλάτι, θα σε προμηθεύσουνε με ειδικές σακούλες με λαστιχάκι που θα περάσεις γύρω από τα παπούτσια σου, ώστε πρώτον να μην καταστρέφεις τα πολύτιμα χαλιά και δεύτερον, να σε βλέπουμε και να γελάμε με το πόσο γελοίος δείχνεις όταν περπατάς και κάμεις χράτσα-χρούτσα! Αυτό είναι πάγια πρακτική σε όλα τα ιστορικά κτήρια της Τουρκίας και -για να σου λύσω και την απορία- έχει να κάμει και με τη μουσουλμανική πίστη που θεωρεί εξαιρετικά ακάθαρτα τα παπούτσια (εξού και τα βγάζουμε στα τζαμιά ή τα πετάμε στο Μπους αν θέλουμε να τον πικάρουμε).


Εδώ η Αϊσέ φωτογραφίζει την αδελφή της την Γκιουλέ η οποία ποζάρει με χάρη στη σκάλα. Μία χοντρή μουλάρα τουρίστρια με τα μπούτια όξω κάθεται πάνω στο περβάζι.

Στο εσωτερικό, οι ακριβές αντίκες, τα ρολόγια, τα μπιμπελό, τα χαλιά και τα έπιπλα, σου βγάζουν το μάτι με την πολυτέλεια και τη χλιδή τους, ενώ θα μπορούσαν να αποτελέσουν και πρώτης τάξεως εμπόρευμα για την κυρία Μοιραράκη. Ιδιαιτέρως εντυπωσιακή είναι η "Κρυστάλλινη Σκάλα" που είναι φτιαγμένη από μπρούτζο και κρύσταλλο Μπακαρά, έχει σχήμα διπλού πέταλου και κουπαστή από βερνικωμένο μαόνι. Σου μιλάω για την υπερπαραγωγή την ίδια.

Δυστυχώς φωτογραφίες στο εσωτερικό γιοκ, επομένως θα αρκεστείς σε καρτ ποστάλ με τη σκάλα (αν παρατηρήσεις τα κολονάκια που στηρίζουν την κουπαστή, θα δεις ότι είναι από κρύσταλλο)!
Άλλη ενδιαφέρουσα στάση είναι η αίθουσα που χάσαμε τον Κεμάλ Ατατούρκ. Ο οποίος πρέπει να σου πω ότι όταν ίδρυσε το σύγχρονο τουρκικό κράτος, χρησιμοποίησε το Ντολμά-μπαχτσέ ως Προεδρικό Μέγαρο. Στο κρεβάτι όπου ξεψύχησε, θα δεις στρωμένη μία μεγάλη τουρκική σημαία και μερικά προσωπικά του αντικείμενα αφημένα τριγύρω. Ήταν 9:05 το πρωί της 10ης Νοεμβρίου 1938 και όλα τα ρολόγια του παλατιού έχουν συμβολικά σταματήσει σε αυτήν την ώρα -αν και μεταξύ μας εγώ νομίζω ότι ψιλοβαριούνται να τα κουρδίζουν κάθε τρεις και λίγο.

Το τουρ καταλήγει στην κεντρική αίθουσα τελετών, η οποία είναι τρομερά γκλαμουράτη -σε σημείο που και το γκλάμουρ ντρέπεται να μπει εκεί μέσα. Την παράσταση κλέβει το κεντρικό φωτιστικό! Και πριν προλάβεις να μου πεις "σιγά τον πολυέλαιο", θα σπεύσω να σου διευκρινίσω ότι πρόκειται για τον μεγαλύτερο πολυέλαιο με κρύσταλλο Βοημίας σε ολόκληρο τον κόσμο, δώρο της Βασίλισσας Βικτώριας της Αγγλίας (αν και όπως αποκάλυψε ο ξεναγός, μάλλον αγοράστηκε εντέλει από το Σουλτάνο -τσιφούτα η Βικτώρια!), ο οποίος διαθέτει 750 λάμπες και ζυγίζει 4,5 τόνους -κάτι παραπάνω από θηλυκό ελέφαντα μη-χειρότερα. Μια φορά από κάτω του δεν κάθεσαι!

Είπαμε ότι φωτογραφίες στο εσωτερικό γιοκ, επομένως πάρε δεύτερη καρτ ποστάλ για να πάρεις μία ιδέα της κεντρικής αίθουσας τελετών και του πολύφωτου-ελέφαντα.
Επειδής το πτηνό είναι εξαντλητικό σε τέτοιου είδους επισκέψεις, πήρε και έτερο εισιτηριάκι για να επισκεφθεί τις πίσω πτέρυγες του παλατιού όπου στεγαζόταν το χαρέμι. Και καθόλου δεν το μετάνιωσε! Διότι χάζεψε ας πούμε το Ροζ Σαλόνι όπου συχνάζανε οι γυναίκες του χαρεμιού και το Μπλε Σαλόνι, την κυρίως αίθουσα όπου η γλυκιά μανούλα του Σουλτάνου δεχόταν τις συζύγους και τις ευνοούμενές του κατά τις θρησκευτικές εορτές. Η μαμά είχε για την πάρτι της και το καλύτερο δωμάτιο, να βλέπει θέα να ευφραίνεται η ψυχούλα της.

Περιπατώντας στους κήπους και με κατεύθυνση την έξοδο, είδα τρεις φιλενάδες -πτηνές κι αυτές- που έσπευσαν να με ξεπροβοδίσουν. Επίσης, στην πίσω αυλή βρήκα ένα κομψό μουσειάκι με τη συλλογή ρολογιών των σουλτάνων -που αξίζει να τους αφιερώσεις λίγη ώρα (ναι ήταν εξυπνούλικο σχήμα λόγου: "λίγη ώρα για τα ρολόγια").



Πριν αφήσω ξωπίσω μου το Ντολμά-μπαχτσέ, πλησίασα σε μία από τις αυλόπορτες που κοιτάζουν το Βόσπορο. Μεγάλα σύννεφα είχαν αγκαλιάσει την ασιατική πλευρά και όλα έλαμπαν μέσα στο πρωινό φως. Έμεινα για λίγα λεπτά σιωπηλός ατενίζοντας την Ασία από την Ευρώπη. Κοίταζα απέναντι από ένα παλάτι που έδειχνε εξ όψεως λεβαντίνικο, αλλά μέσα του έκρυβε χαρέμια, χαλιά και οθωμανικά μπάνια.




11 σχόλια :

  1. Αχ εκείνος ο πολυέλαιος ακόμα με στοιχειώνει, πως τον ήθελα μέσα στο δυάρι μου να μη χωρά τίποτε άλλο...

    Ξέρεις μια άλλη ερμηνεία για το όνομα είναι ότι το μέρος εκεί ήταν θάλασσα και μπαζώθηκε για να φτιαχτεί το παλάτι και οι κήποι εξ ου και ο ντολμάς... κι έχω πεθυμήσει ντολμαδάκια αυγολέμονο βρε πουλάκι μου! Πάντως ο σουλτάνος είχε τρελαθεί στο ξεσκόνισμα με τόσα δωμάτια, για να μην αναφέρω την ηλεκτρική (σκούπα όχι καρέκλα)!
    Καλημέρα σας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. τελικά το τουρκομπαρόκ ομοιάζει πολύ στο θρησκευτικό μπαρόκ των Ισπανικών και Πορτογαλικών αποικιών της Αμερικανικής Ηπείρου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @tremens, σκέψου τη δούλα που είχε να γυαλίσει τον πολυέλαιο, κρύσταλλο-κρύσταλλο. Και σκέψου πόσες φορές θα πέρασε από το μυαλό της να πάρει ένα μεγάλο σφυρί και να το κάμει λαμπόγυαλο το πολύφωτο.

    @mahler76, όλα τα μπαρόκ την ίδια μούρη έχουν! :) (εξαιρετικά καλή παρατήρηση πάντως!)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. αγαπητό πτηνό, πολύ ωραία τα είπες. έχω παει και εγώ στον μπαχτσέ των ντολμάδων, αλλα λίγα πραγματα θυμομουν, κυριως τους κηπους και την υπεροχη θεα-τοποθεσία. τα παλάτια δεν με συγκινουν... που να πληρώνεις και το χαρατσι για δαύτα, ειναι πολύ μεγάλα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Λογοκλόπε! Φαν της "πασταφλώρας" κι εσύ, ε;
    Πολύύύύ ωραίος ο γεμιστός κήπος!!!! Πολύ καλές φωτο! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. πλάκι μ' τη σκάλα την ερωτεύτηκα...

    είναι πολύ όμορφη. κανένα καρτ ποστάλ από τα ροζ μπλε πράσινα σαλονακια δεν έχει;;;

    εκπληκτική η παρουσίασή σου πάντως. για μένα που δεν μπορώ να ταξιδέψω στην τουρκία, ικανοποίησες την περιέργειά μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. @bLoGirL, εμένα τα παλάτια είναι ο φυσικός μου χώρος -μη βλέπεις που μένω στο δυάρι, είμαι πτηνό που μεγαλοπιάνεται.

    @renata, λολ. Οι ντολμάδες δεν με ενθουσιάζουν, αλλά οι πασταφλώρες πολύ.

    @ria, έχω φυλάξει καρτ ποστάλ από το μπλε σαλόνι και σκοπεύω με το νέο χρόνο να φωνάξω το Σπύρο Σούλη να του δώκω την καρτ ποστάλ και να τον παρακαλέσω να την κοπιάρει στο σαλονάκι μου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. ε όχι το Ιταλικό και το Γαλλικό Μπαρόκ έχουν άλλη χάρη :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Πολύ ωραία ανάρτηση Πιγκουίνε! Εμείς την πρώτη μέρα που είχαμε ελεύθερη πήγαμε πρώτα πρώτα στο Ντολμά-μπαχτσέ, αλλά όταν πήγαμε να μπούμε μας είπαν ότι τις Πέμπτες είναι κλειστό για restoration και δυστυχώς δεν καταφέραμε να το επισκεφτούμε! Μόνο το ρολόι στην είσοδο έβγαλα φωτογραφία. Χαίρομαι που το είδα μέσα από τον φακό σου, ήταν σαν να πήγα!

    Καλές γιορτές! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Ωραία περιγραφή! Αν επιτρέπεις μια διόρθωση, δεν το είπανε "ντολμά" επειδή ήταν γεμάτος ο κήπος, αλλά επειδή ο κήπος έγινε πάνω σε μπάζωμα της θάλασσας ("γέμισμα" δηλαδή).

    http://www.dolmabahcepalace.com/listingview.php?listingID=3&name=Dolmabahce+Palace

    Φιλικά,

    Αντρέας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Απο τους υπόδουλους λαούς τα χτίζαν όλα αυτά

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.