Πέμπτη, 18 Ιουλίου 2013

Μικρές εξεγέρσεις


Στο πλαίσιο των καλλιτεχνικών του αναζητήσεων, ένα ζεστό πρωινό πριν μερικές εβδομάδες, το πτηνό βρέθηκε στην αναδρομική έκθεση του Κυριάκου Κατζουράκη στο Μουσείο Μπενάκη -και παρότι, δεν εγνώριζε πολλά για το έργο του, καθόλου δεν το μετάνιωσε που πήγε.


Ο Κατζουράκης είναι από εκείνες τις περιπτώσεις καλλιτεχνών που κερδίζουν εύκολα το ρισπέκτ μου: διαθέτει ταλέντο, είναι πολυπράγμων (πέραν των εικαστικών, ασχολείται με το σινεμά και με το θέατρο), έχει άποψη (και δη ενδιαφέρουσα) και τα έργα του σου κλείνουν το μάτι. Όχι με εξυπνακίστικο τρόπο, αλλά με τσαχπινιά και νάζι. Ετούτο το κομπινέισον, φαίνεται από την πρώτη ενότητα έργων του, που έχουν ως αντικείμενο τη Χούντα. "Ελλάς, Ελλήνων, Χριστιανών", όπως λέμε.


Οι ασπρόμαυροι κύριοι με τα σκοτεινά γυαλιά ηλίου και το βλέμμα του ροφού, είναι γνώριμοι στην ιστορική μνήμη ετούτου του τόπου. Είναι οι περιφερειάρχες, ενωματάρχες, στρατηγοί, κομματάρχες και βουλευτές. Μόλις καταλάβουν την εξουσία (με γλείψιμο, με διαπλοκή, με ψηφαλάκια της πολιτικής τους πελατείας, με τα τανκς) αποκαλύπτουν το νοσηρό τους πρόσωπο, την άγνοια κάθε αίσθησης περί ηθικής και δικαίου, την παροιμιώδη αμορφωσιά και βλακεία τους και τη χαμαιρπή αισθητική τους.



Ω ναι, τους ξεύρουμε καλά αυτούς τους κυρίους που αναδύονται μέσα από τις πινελιές του Κατζουράκη. Είναι το τρισάθλιο πρόσωπο της εξουσίας που απλώνει τα πλοκάμια της και στραγγαλίζει τις όποιες αρετές αυτού του τόπου, παγιδεύοντας όλους μας στο βούρκο της νοσοπαθογένειας της.


Ξεύρεις τι μου κέντρισε την περιέργεια να πάω; Στα τέλη Μαϊου, είχα διαβάσει μία συνέντευξή του στο Βήμα. Και είχα σταθεί με ενδιαφέρον σε κάποια από αυτά που είπε για την κρίση. "Ανησυχώ γιατί ο πολίτης σήμερα είναι άναυδος, άφωνος, αμήχανος, υποταγμένος, χωρίς άμυνες απέναντι σε μια σκληρή κατασταλτική εξουσία, αποφασισμένη να ολοκληρώσει το έγκλημα της καταστροφής του πολιτισμού, της κοινωνικής ζωής, του κράτους πρόνοιας, της παιδείας, της αλληλεγγύης, της αγάπης, της κανονικότητας στη ζωή μας." 

 

"Ανησυχώ γιατί ακόμα και σήμερα που ζούμε την αποστροφή της ποιότητας, τον θρίαμβο του κακού, του ρατσισμού, του νεοφασισμού, όλοι περιμένουν κάποιον Μεσσία να βρει άκρη και να οδηγήσει τη σκέψη μας προς κατευθύνσεις που θα αλλάξουν τα πράγματα. Κι όλοι μας ξέρουμε ότι αν δεν το κάνουμε εμείς, κανένας Μεσσίας δε θα βρεθεί. Ο καλλιτέχνης είναι εξίσου καταδικασμένος στην αδράνεια με τους υπόλοιπους και έχει το ίδιο χρέος με όλους τους πολίτες να αλλάξει τη ροή του κακού." (όλη η συνέντευξη, εδώ)


Ετούτο το έργο -που είναι και το μόνο που προσωπικά γνώριζα, επειδής το είχα δει πολλές φορές στην Πινακοθήκη Κουβουτσάκη (της οποίας είμαι θαμώνας)- τιτλοφορείται "Το Βουνό". Και ανήκει σε μία μεγάλη ενότητα έργων που ανατέμνει (!) την ιστορία της τέχνης, χρησιμοποιώντας φόρμες άλλων ζωγράφων (τη σκηνογραφική ματιά του ΝτεΚίρικο, τα γαιώδη χρώματα του Βελάσκεθ κ.λπ.) και σχολιάζοντας ταυτόχρονα τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα.



Ο Κατζουράκης συνομιλεί και με τον (για μένα) μεγαλύτερο Έλληνα ζωγράφο του εικοστού αιώνα, τον Τσαρούχη.


Αυτή η πολλαπλότητα επιδράσεων και αναφορών, δημιουργεί ένα ενδιαφέρον παιχνίδι ανάμεσα στον καλλιτέχνη και το κοινό του. Κάθε πίνακας είναι ένα κουίζ που σε καλεί να το επιλύσεις. Να, ας πούμε έσπαγα το κεφάλι μου να καταλάβω, τι μου θυμίζει αυτή η γυμνή μορφή σε ετούτον τον πίνακα.


Και εντέλει το συνειδητοποίησα προημέρων: αναπαράγει αυτή τη φωτογραφία με τα ελληνικά στρατά να κάμουν μπάνιο στο Σαγγάριο ποταμό κατά τη διάρκεια της μικρασιατικής εκστρατείας. Πτηνό, μεγάλος ντετέκτιβ, να με πάρουνε στο CSI.



Από τους πίνακες που με εντυπωσίασαν περισσότερο είναι ετούτος. Με αναφορές στον Πικάσο (δες το άλογο δεξιά, ήρθε απευθείας από τη Γκερνίκα) και τις ανοιγματικές κορασίδες που ξαπλώνουν σχεδόν προκλητικά σε πρώτο πλάνο.


Αλλά και ετούτο το βλέμμα. Που αποτυπώνει εύστοχα την απλότητα μίας γενιάς Ελλήνων που μεγάλωσε, δούλεψε και πάσχισε μέσα στην αντιφατική μεταπολεμική πραγματικότητα ετούτης της χώρας. Με Καζαντζίδη και Μπιθικώτση. Με Θοδωράκη και Λοϊζο.


Επέτρεψέ μου να κλείσω την ανάρτηση με ετούτη τη γυναικεία μορφή. Που θα μπορούσε να είναι η αδελφή, η φίλη, η ερωμένη ή η μάνα. Στα αδρά χαρακτηριστικά της, στα μαύρα της μαλλιά, στα έντονα φρύδια της, στο καθησυχαστικό της βλέμμα, συνάντησα την πατρίδα μου. Την Ελλάδα που προσγειώνεται στα ανθρώπινα μέτρα, που κρύβει μέσα της πάθος. Και παράπονο και στοργή. Την Ελλάδα που τραγουδάει την αγάπη, που σιγοψιθυρίζει ένα νανούρισμα, που νοιάζεται για το αν έφαγες και αν κρυώνεις. Την Ελλάδα που συνεχίζω ν'αναζητώ σε όλα μου τα πηγαινέλα. Και στην οποία επιστρέφω.

27 σχόλια :

  1. δεν τον ήξερα τον Κατζουράκη!μ'αρεσουν οι καλλιτέχνες που ασχολούνται με την πολιτική!
    θυμώνω και με εμένα αλλά και με την παιδεία μας στην Ελλάδα που αγνοούμε πολλούς τέτοιους καλλιτέχνες...τα παιδιά δεν ενδιαφέρονται σχεδόν καθόλου για κανενός είδους τέχνης και στο σχολείο ο τρόπος που διδάσκεται είναι σίγουρα αποτρεπτικός!(και ο χρόνος ελάχιστος)...
    καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νάσια μου, η τέχνη θα έπρεπε να είναι για το σχολείο όσο σημαντική είναι και η επιστήμη. Και θα έπρεπε να διδάσκεται βιωματικά και πρακτικά. Καλύτερους πολίτες θα έβγαζε το σχολείο. Καλύτερους ανθρώπους.

      Αλλά δεν με κάμουν βλέπεις Υπουργό Παιδείας, γιατί και καλά έχω ράμφος...

      Διαγραφή
    2. Εξαίρετοι πίνακες και φυσικάεξαιρετική παρουσίαση! Εύγε πτηνό!

      Νάσια μου Νάσια μου, χρόνια πολλά κι από δω!!!!

      Διαγραφή
    3. Χαίρομαι πολύ που σου άρεσαν trem. Ήταν κομματάκι αντι-εμπορική ανάρτηση αυτή, αλλά ήμουν βέβαιος ότι κάποιους θα τους ενδιέφερε. :)

      Όσο για τη Νάσια, τις ευχές μου και τις αγάπες μου, τις έχει δεδομένες. Της τα έχω πει και στο μπλογκ της μεν, αλλά οφείλω κι από δω: Χρόνια Πολλααααααααά!!!!!

      Διαγραφή
    4. Χώνομαι εδώ γιατί θεώρησα εξαίσια την παρατήρησή σου: η τέχνη θα έπρεπε να είναι για το σχολείο όσο σημαντική είναι και η επιστήμη. Και θα έπρεπε να διδάσκεται βιωματικά και πρακτικά!
      Ως αυτοδίδακτη κι ερασιτέχνης στη ζωγραφική (δεν τολμώ με τίποτα να δηλώσω ζωγράφος!) ξέρω πόσο στοιχίζει η έλλειψη στοιχειώδους εκπαίδευσης στην τέχνη!
      Καθόλου αντι-εμπορική η ανάρτηση! Τη λάτρεψα!
      Τα σέβη μου πτηνούλι!

      Διαγραφή
  2. Καλημέρααα!
    Η Λιακάδα έχει μια καλή πληροφορία. Kάθε Πέμπτη για έναν ολοκληρο χρόνο είναι δωρεάν το μουσείο Μπενάκη.
    Καλά η πινακοθήκη Κουβουτσάκη είναι πάντα δωρεάν και να σου πω την αλήθεια αν και την έχω επισκεφτεί τόσες φορές για αυτό ακριβώς τον λόγο (ότι είναι δωρεάν) αν κατεβω για καφεδάκι στο καφέ που είναι εκεί απέξω πάντα ξεκλέβω λίγο χρόνο για να μπω μέσα να θαυμάσω... ξανά και ξανά...
    Δε χορταίνει γμτ το μάτι !!
    Φιλιά και καλή συνέχεια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ορίστε και κάτι πραγματικά αισιόδοξο και θετικό! Να'σαι καλά Λιακάδα μου, για την πόζιτιβ πληροφορία. Νομίζω ότι η δωρεάν είσοδος χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Νιάρχος. Πολύ μεγάλο μπράβο τους!

      Όσο για την Πινακοθήκη Κουβουτσάκη είναι από τις αγαπημένες μου βόλτες. Και πολύ στεναχωριέμαι που δεν την ξεύρει ο κόσμος και δεν την επισκέπτονται πολλοί άνθρωποι. Εγώ πάντως έχω πάει όλους τους γνωστούς και φίλους μου και τη διαφημίζω όπου σταθώ κι όπου βρεθώ!

      Τα φιλιά μου και τις καλημέρες μου, φιλότεχνη Λιακάδα!

      Διαγραφή
  3. Δεν ξέρω αν η Ελλάδα είναι έτσι όπως την περιγράφεις στην τελευταία παράγραφο,μα ξέρω ότι η τέχνη ανθίζει συνήθως σε εποχές κρίσης. Άντε να δούμε...

    Φιλάκια :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η τέχνη όντως ανθίζει σε εποχές κρίσης. Απλώς στη συγκεκριμένη εποχή, νομίζω ότι ως και η τέχνη έχει απονευρωθεί, έχει χάσει τ'αντανακλαστικά της και αναζητά τον εαυτό της σε ένα περιβάλλον απόλυτης σύγχυσης.

      Τα φιλιά και τις καλημέρες μου!

      Διαγραφή
  4. Πτηνό μου, για άλλη μία φορά με εξέπληξες!!!! Η ανάλυσή σου καταπληκτική για τον Κατζουράκη, χωρίς στόμφο και ιδέα... Είδα τους πίνακες που δημοσίευσες με ένα άλλο μάτι, και σ'ευχαριστώ γι΄αυτό!!! Οσο για την Ελλαδίτσα μας, τι να σου πω...δάκρυσα!!! Να είσαι καλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Όπως είπα και στον αγαπητό tremens από πάνω, ετούτη η ανάρτηση είναι αντι-εμπορική. Με την έννοια ότι ίσως δεν συγκινεί τους πολλούς. Εντούτοις, πάντα θα επιφυλάσσω σε ετούτο το μπλογκ, χώρο για εκθέσεις, για τέχνες και για ανθρώπους που συνομιλούν με την υψηλή αισθητική (έτσι όπως εγώ την ορίζω).

      Χαίρομαι ειλικρινά που σου άρεσε.

      Τα φιλιά μου!

      Διαγραφή
  5. Καλαμιά στην κάμπο18 Ιουλ 2013, 2:24:00 μ.μ.

    Κι εγώ πρώτη φορά άκουσα για τον Κατζουράκη αλλά ενθουσιάστηκα πολύ μ΄αυτά που είδα και διάβασα. ΄Εψαξα, ως συνήθως, και λίγο παραπάνω και εντυπωσιάστηκα ακόμα περισσότερο γιατί κατάλαβα ότι είναι σπουδαία προσωπικότητα και μεγάλος καλλιτέχνης.
    Δεν ξέρω ποια είναι η πινακοθήκη Κουβουτσάκη, όπου θα μπορούσα να σε συναντήσω κιόλας (σαν επισκέπτης πας ή εκθέτεις ως καλλιτέχνης;) αλλά αυτή είναι από τις φορές που πραγματικά στενοχωριέμαι που έχω εγκαταλείψει την Αθήνα και στερούμαι τέτοιων εμπειριών.

    (Πολύ θα ήθελα να ξέρω ποια είναι η με τα τόσο έντονα χαρακτηριστικά γυναίκα του τελευταίου πίνακα).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μου αρέσει που πάντα ψάχνεις, πάντα μαθαίνεις και πάντα πηγαίνει η σκέψη σου παρακάτω. Άσχετο, αλλά έπρεπε να το πω.

      Ο Κατζουράκης όντως εξαιρετική περίπτωση. Χαίρομαι που σου άρεσε και χαίρομαι επίσης που το Μπενάκη κάμει αναδρομικές εκθέσεις σε ζωγράφους που βρίσκονται σε παραγωγική ηλικία και όχι μόνο μετά θάνατον μη-χειρότερα.

      Η Πινακοθήκη Κουβουτσάκη είναι ένα εξαιρετικό μουσείο παραστατικής ζωγραφικής με μία συγκλονιστική συλλογή σύγχρονων Ελλήνων ζωγράφων και βρίσκεται στην Κηφισιά! Η είσοδος είναι δωρεάν, η Πινακοθήκη είναι ιδιωτική και πραγματικά αξίζει τον κόπο να την επισκεφθεί κανείς. Δεδομένου ότι δεν είμαι (δυστυχώς) καλλιτέχνης, απλώς ως επισκέπτης συχνάζω εκεί. Όταν με το καλό ξανάρθεις στην Αθήνα, πες μου να σε πάω! (κερνάω και θεϊκά cup cakes στο διπλανό καφέ)

      Διαγραφή
  6. Μπορεί να κάνει κάτι το υπουργείο να βάλει τέτοια μαθήματα στο σχολείο που βοηθούν στην διαμόρφωση του χαρακτήρα των παιδιών μας από το να τα μαθαίνουν παπαγαλία άχρηστες μ@@@@@ες για να μπουν στα πανεπιστήμια και να βγουν από εκεί μετριότητες;;;;;
    Μπραβο πτηνούλι πολύ ωραία ανάρτηση!
    Τα φιλιά μου!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ν'αγιάσει το στόμα σου! Μία αντεπίθεση τέχνης, θα μπορούσε να σώσει τα σχολεία από τη μιζέρια και τα παιδιά από την αδιαφορία και τον κομφορμισμό. Και όταν λέω τέχνη εννοώ από εικαστικά έως θέατρο και κινηματογράφο και από κομικς μέχρι design και κατασκευές. Ν'ανοίξει λίγο το μυαλό τους και να διοχετεύσουν κάπου την έμφυτη δημιουργικότητά τους, την οποία φροντίζει σήμερα να καταπνίγει το σχολείο μέσα σε ανόητες και παλιακές πρακτικές αποστήθισης και παπαγαλίας.

      Τα φιλιά μου, Έλενα!

      Διαγραφή
  7. Από τα ψώνια που έτσι κι αλλιώς δεν κάνουμε (διάβασα και τη χτεσινή σου ανάρτηση) προσγειωνόμαστε στην τέχνη..και είναι όμορφη προσγείωση..ή μήπως είναι απογείωση?
    Να είσαι καλά πτηνό..να μας πηγαίνεις ένα βήμα παραπέρα..ή μήπως ένα βήμα παραπάνω?...χμμ..
    Φιλιά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είπα μετά τον καταναλωτισμό και την αποθέωση της αλαφράδας, να αναζητήσω την ουσία και το νόημα. Στην τέχνη και στον καθαρό λόγο. Χαίρομαι που σου άρεσε η ανάρτηση!

      Τα φιλιά μου, Μαρία!!

      Διαγραφή
  8. Ομολογώ ότι δεν τον ήξερα τον καλλιτέχνη Κατζουράκη, μου άρεσαν όμως πολύ τα έργα του πτηνό μου. Με εντυπωσίασε πολύ και ο λόγος του στη συνέντευξη. Πόσο δίκιο έχει...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Και για μένα, αφορμή για να τον γνωρίσω καλύτερα ήταν αυτή η συνέντευξη. Εξαιρετικά εύστοχος ο λόγος του, ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα η καλλιτεχνική του άποψη.

      Τα φιλιά και τις καλημέρες μου!

      Διαγραφή
  9. δηλωνω οτι μητε ειχα ακουσει ξανα για τον Κατζουρακη,δηλωνω οτι εντυπωσιαστηκα και απο αυτον και απο την αναρτηση,μενω στο επιλογο............!!!!!!!!!!οτι αλλο και αν προσθεσω που ισως θα ταν πολλα για την αναρτηση. θα ταν επαναληψη....και θα το αποφυγω!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι ειλικρινά που σου άρεσε. Και η ανάρτηση και ο επίλογος.
      Η τέχνη μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για να ξεκλειδώσει κανείς πολλούς συναισθηματισμούς του. Και πάλι ευχαριστώ για το ευγενικό σχόλιο.

      Τα φιλιά μου!

      Διαγραφή
  10. ειχα ακουσει αλλα δεν ειχα δωσει σημασια, σημερα εδωσα και να σαι καλα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι πολύ! Νομίζω αξίζει τον κόπο!
      Τις καλημέρες μου, άσωτε!

      Διαγραφή
  11. Δεν τον ήξερα και σ' ευχαριστώ που μας μετέφερες νοερά στα εξαιρετικά έργα του.
    Όσο για την τελευταία σου παράγραφο, θέλω να καταθέσω τη συγκίνηση και τον θαυμασμό μου.
    Να'σαι καλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ πολύ, Μαρία! Χαίρομαι που ετούτη η ανάρτηση (προς έκπληξή μου), λειτούργησε συναισθηματικά.

      Πολύ καλημέρα σου!

      Διαγραφή
  12. Τον Κυριακο Κατζουρακη τον γνωριζω πιο πολυ ως σκηνοθετη, ως πανεπιστημιακο στα εικαστικα στο ΑΠΘ και ως προεδρο στο φεστιβαλ ταινιων μικρου μηκους στη Δραμα. Εργα του δεν ειχα δει,ευκαιρια λοιπον που τον γνωρισα ως ζωγραφο εδω,αποτι βλεπω εχει πολλες επιρροες, δεν ειναι ιδιαιτερα αναγνωρισιμος!Πολυπραγμων και πολυπλευρος λοιπον ο Κυριακος Κατζουρακης, και με πολιτικο λογο!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εξαιρετικά πολύπλευρος ο Κατζουράκης και με ενδιαφέρουσα άποψη / στάση απέναντι στα πράγματα! Παρότι ο κριτικός ρεαλισμός (στον οποίο ανήκει το εικαστικό του έργο) δεν είναι από τα αγαπημένα μου ρεύματα, βρήκα την έκθεση πολύ εντυπωσιακή και τους πίνακες με την πολλαπλότητα αναφορών, πραγματικά ενδιαφέροντες!

      Τα φιλιά μου και τις καλημέρες μου, αγαπημένη, φιλότεχνη Αfra!

      Διαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.