Πέμπτη, 6 Φεβρουαρίου 2014

Επικούριος


Εδώ αψηλά, ανάμεσα στο Κωτίλιον όρος, το Λυκαίο, το Τετράτζι και το Ελαιον, απλώνονται βάσσες -δηλαδής μικρές ευχάριστες κοιλάδες. Με χαμηλή βλάστηση και θέα στα επουράνια -η καλύτερή σου αν είσαι προβατίνα ή αυθεντικά στοχαστικός άνθρωπος. Εδώ αψηλά, στην καρδιά της Πελοποννήσου, σε υψόμετρο χιλίων εκατό μέτρων, ανάμεσα στις σιωπές των βουνών, μπορείς να βρεις τη λύτρωση από τα εγκόσμια.


Όχι δεν απεφάσισα να πάρω τα βουνά. Μήτε ανεβήκαμε ως εδώ επάνου για να φιλολογήσουμε. Ο προορισμός μας είναι αυτή η τεράστια τέντα. Που αντιστέκεται με κόπο στους ανέμους. Και που κρύβει μέσα της ένα από τα μεγαλύτερα μυστικά ετούτης της χώρας. Ένα ναό που λίγοι έχουν ακούσει και ακόμα λιγότεροι έχουν δει με τα μάτια τους. Κι όσοι τον είδαν, σε όλη τους τη ζωή θα ενθυμούνται.


Αναγνώστα, καλωσήρθες σε ένα από τα πιο αγαπημένα μου μέρη: στο ναό του Επικούριου Απόλλωνα. Στις Βάσσες της Αρκαδίας.


Αν μπεις ανίδεος κάτου από την προστατευτική τέντα, η έκπληξή σου θα'ναι μεγάλη και θα απομείνεις ωσάν το χάνο να κοιτάζεις την υπερπαραγωγή. Διότι ετούτος ο ναός είναι αφενός τεράστιος και αφετέρου διατηρεί σχεδόν όλους τους κίονές του στη θέση τους. Ένας Παρθενώνας σκαρφαλωμένος στα βουνά.


Και ορθά τον εσυγκρίνεις με τον Παρθενώνα, διότι σχεδιάστηκε από τον ίδιο άνθρωπο. Ο Ικτίνος ήταν ο αρχιτέκτονας και των δύο, αλλά παρότι ο μεν Παρθενώνας είναι ιντερνάσιοναλ σελέμπριτι και απολαμβάνει ευρείας αναγνώρισης και θαυμασμού, ετούτος ο ναός έμεινε μάλλον στην αφάνεια. Εντούτοις διαθέτει μεγέθη, μπρίο, τσαχπινιά και ομορφάδα που θα του άξιζε στα σίγουρα καλύτερη τύχη.



Μία σημαντική του ιδιαιτερότητα είναι ο προσανατολισμός του. Ενώ οι αρχαιοελληνικοί ναοί κοιτούσαν από Ανατολή προς Δύση, αυτός κοιτά από Βορρά προς Νότο -που τον ελές και τζαναμπέτη! Ή ναό-φενγκ σούι.


Η δεύτερη ιδιαιτερότητα όμως είναι ακόμα πιο ιμπρέσιβ: ο ναός είναι ο μόνος που συνδυάζει στοιχεία των τριών αρχιτεκτονικών ρυθμών της αρχαιότητας. Εξωτερικά είναι δωρικός και πιο μακρόστενος από το σύνηθες: ο κανόνας είναι ότι οι κολόνες στις μακρές πλευρές είναι διπλάσιες από τις κολόνες στις στενές πλευρές συν μία (δηλαδής αν έχεις 6 στη στενή πλευρά, στην μακρά οφείλεις να βάλεις (6x2)+1=13, αλλά εδώ έχουμε αναλογία 6:15 -που σημαίνει πως είτε ο Ικτίνος έκαμε μαγκιές, είτε ήταν πιωμένος μη-χειρότερα! Στο εσωτερικό από την άλλη, έχουμε ημικίονες ιωνικούς περικαλώ. Κι ανάμεσά τους έναν και μόνον σε κορινθιακό ρυθμό, που είναι -και πρόσεξέ το αυτό- το αρχαιότερο γνωστό κορινθιακό κιονόκρανο (θραύσματά του, φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο). Δηλαδής παίζει να είναι και το πρώτο σε αυτόν τον ρυθμό -πόσο γουάου;


Ο ναός χτίστηκε κάπου στο 420-400 π.Χ. και αποτελεί αφιέρωμα των κατοίκων της αρχαίας πόλης Φιγαλείας στον Απόλλωνα που τους προστάτευε από τους αχώνευτους Σπαρτιάτες και τις χτύπα-ξύλο ασθένειες. Δυστυχώς είναι χτισμένος από ασβεστόλιθο -που'ναι ευάλωτος στα καιρικά φαινόμενα- και τοποθετημένος σε ένα ιδιαίτερα σαθρό έδαφος. Που σημαίνει ότι πρέπει να τον έχουμε κάτου από την τέντα για να μην μας χαλάσει, όπως καταλαβαίνεις!


Κουίζ. Μάντεψε πού βρίσκεται η ιωνική ζωφόρος του ναού: (α) στη θέση της, (β) σε υπέροχο και καλοστημένο παρακείμενο μουσειάκι με ευγενικούς υπαλλήλους και ωραία μεμοραμπίλια ή (γ) στο Βρετανικό Μουσείο. Εντάξει το (α) δεν είναι, διότι χελόου, αν ήταν η ζωφόρος στη θέση της θα σου την είχα βγάλει φωτό. Μήτε το (β) είναι, διότι χελόου, εδώ είναι Ελλάδα: δεν υπάρχει καρδιά-μου "καλοστημένο παρακείμενο μουσειάκι με ευγενικούς υπαλλήλους και ωραία μεμοραμπίλια". Από που είπαμε ότι σε φέραμε;


Ε λοιπόν ναι, βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο! Αλλά κάτσε να σου το πάρω από την αρχή. Η ζωφόρος που είχε μήκος καμιά 30αριά μέτρα και εικονίζει την Κενταυρομαχία και την Αμαζονομαχία αποκαλύφθηκε κατά την πρώτη συστηματική ανασκαφή του ναού το 1812 από ομάδα αρχαιόφιλων αρχαιολόγων του εξωτερικού που ό,τι έβρισκαν το σουφρώνανε! Επειδής είχαμε και Οθωμανική Αυτοκρατορία τότες, οι αρχαιόφιλοι αρχαιολόγοι (που στο σημείο αυτό, τους λες και λωποδύτες) ζήτησαν και πήραν τη συγκατάθεση του Βελή Πασά (καμία σχέση με το Λεωνίδα Βελή) κατόπιν σχετικού λαδώματος και μετέφεραν τα ευρήματα στη Ζάκυνθο. Εκεί με συνοπτικές διαδικασίες, ηγοράσθησαν από τον άγγλο αντιβασιλιά πρίγκηπα Γεώργιο και το 1815, τα είχαμε στο Λονδίνο και τα χαζεύαμε πίνοντας τσάι και σιχτηρίζοντας τον ίνγκλις γουέδερ. Αλλά βλέπεις αυτά, κανείς μας ουδέποτε τα διεκδίκησε! Άντε μη συγχυστώ πάλι!


Όχι, θα συγχυστώ! Διότι δυστυχώς ο ναός ετούτος μοιάζει ξεχασμένος. Ελάχιστοι κάμουν αυτήν την κάπως δύσκολη -αλλά μαγευτική- διαδρομή για να φθάσουν εδώ απάνου, κοντά στα σύννεφα. Και είναι κρίμα. Γιατί εγώ θα τον ετοποθετούσα στα σημαντικότερα αξιοθέατα της χώρας, στα πιο εντυπωσιακά μνημεία της αρχαιοελληνικής τέχνης και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Και μπορεί οι περισσότεροι εξ ημών να μην την κάμουμε αυτήν την διαδρομή, αλλά το 1964 την έκαμε ο γάλλος σκηνοθέτης Ζαν-Ντανιέλ Πολέ. Συγκινημένος και εκστασιασμένος, κατέγραψε για πρώτη φορά στην κάμερα, ετούτους τους κίονες. Και κέντησε μία εικόνα σχεδόν λατρευτική. Και βαθιά ποιητική.

Δεν ξεύρω για σένα, αλλά εγώ εδώ νιώθω ότι συνομιλώ. Όχι με τους θεούς, μήτε με τον Απόλλωνα. Αλλά με τα μέσα μου και την ψυχή μου.

27 σχόλια :

  1. Ωραία πράματα! Καλημέρα! Καλοδιατηρημένος ο ναός και ίσως το σημείο της ανέγερσής του να είναι και ο λόγος που κρατήθηκε στα πόδια του. Χωρίς να γνωρίζω το ακριβές υψόμετρο της περιοχής, μπορώ να μπω πως όσο πιο ψηλά τόσο πιο καλά. Καθότι το οξυγόνο προκαλεί οξείδωση στα ασβεστολιθικά πετρώματα. Αν συνυπολογίσουμε και την απουσία ρύπων και την μικρή επισκεψiμότητα που μάλλον προστατεύει το μέρος από τους βάνδαλους και τους μαϊμουδιάριδες που πάντα κάνουν ακροβατικά πάνω στα αρχαία για να βγάλουν μια καλή φωτό ενθύμιο, ε, μάλλον ίσως και να ήταν για καλό του ναού τελικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πράγματι ίσως η θέση του να αποτέλεσε το λόγο που διατηρήθηκε σε τόσο καλή κατάσταση. Και αν δεν τον ανακάλυπταν οι τυχοδιώκτες "αρχαιόφιλοι" στις αρχές του 19ου αιώνα, ίσως να είχε παραμείνει στη θέση της και η ζωφόρος! Σε κάθε περίπτωση, αξίζει και με το παραπάνω, να κάμει κανείς τον κόπο και να έρθει ως εδώ. Η επιβλητικότητα του ναού και το μαγευτικό τοπίο, σε αποζημιώνει για την κάπως μακρά διαδρομή.

      Την καλημέρα μου και τα φιλιά μου, Χριστίνα!

      Διαγραφή
    2. Άσε του αλητήριους. Στη μηχανή του χρόνου ο Χρίστος Βασιλόπουλος είχε κάνει ένα φοβερό αφιέρωμα για τους γνωστούς και μη εξαιρετέους αρχαιοκάπηλους και το τραγικό τέλος που είχε η ζωή τους. Ο έλγιν επί παραδείγματι πέθανε από μία πολύ επώδυνη και αηδιαστική ασθένεια.

      Διαγραφή
    3. Τέρατα είναι οι αρχαιοκάπηλοι! Αλλά βρίσκουν και τα κάμουν: τότες, τους Οθωμανούς που μήτε ήξευραν, μήτε ενδιαφέρονταν να καταλάβουν την αξία των μνημείων και σήμερα, το ανάλγητο ελληνικό κράτος που δεν εκπληρώνει ούτε στο ελάχιστο το καθήκον του έναντι της εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς του. Ουφ, πάλι συγχύστηκα!

      Διαγραφή
  2. Α μα τι χάρμα είναι αυτό, μας ξεστραβώνεις πτηνό μου, εύγε!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χάρμα είναι, Τρεμενς! Να πας οπωσδήποτε, αξίζει τον κόπο! Άσε που συνδυάζεται με κάμποσους ρομάντικ χειμερινούς προορισμούς στα τριγύρω! Έρχεται και ο Άγιος Βαλεντινός, δίνω ιδέες...

      Διαγραφή
    2. Α, να μια θεσπέσια ιδέα!

      Διαγραφή
  3. Εντάξει τώρα θα ανέβω πολύ στα μάτια σου!!! Εχω πάει!!! Οντως είναι καλοδιατηρημένος και σε καμία περίπτωση όταν είσαι έξω από την τέντα δεν περιμένεις αυτό που θα αντικρίσεις...

    Πρόσφατα είδα στα προσεχώς στον κινηματογράφο μια ταινία με τον Κλουνει που μαζεύουν τα έργα τέχνης για να μην τα πάρουν οι ναζί. Οση ώρα έβλεπα το τρέιλερ τα κλεμμένα του Βρετανικού Μουσείου σκεφτόμουν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ήσουν αψηλά στα μάτια μου έτσι κι αλλιώς, καλή μου Χριστίνα! Αλλά ειλικρινά χαίρομαι που έχεις πάει και που συμμερίζεσαι τον ενθουσιασμό και την αγάπη μου για αυτό το μέρος!

      Όσο για το Βρετανικό Μουσείο, μοιάζει θαρρείς με κλεπταποθήκη! Άσε γιατί με πιάνουν τα διαόλια μου κάθε φορά που πηγαίνω! (χμ, μου έδωκες ιδέα όμως: μήπως ήρθε η ώρα για ένα πτηνο-αφιέρωμα στο μισητό Μουσείο;)

      Τα φιλιά και τις καλησπέρες μου!

      Διαγραφή
  4. πρώτη φορά πήγα μικρή με τον πατέρα μου! Δεν υπήρχε τότε η τέντα....τελευταία πήγαμε οικογενειακώς τα Χριστούγεννα.Η τοποθεσία και ο ναός σου δημιουργούν δέος μπροστα στον απέραντο ουρανό και τη γη που απλώνονται μπροστά σου.Δυστυχώς είναι ελάχιστοι αυτοί που τον επισκέπτονται ,κι ας βολταρουν στα γυρω μέρη.....ακομα και τα σχολεια που βρίσκονται κοντα δεν πάνε εκεί!
    Καλημέρα Πίγκου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μα δεν είναι πάρα πολύ κρίμα, Νάσια μου, να μην του δίνει αυτή η χώρα τη σημασία που του αρμόζει; Γιατί είναι ετούτος ο ναός συγκλονιστικός. Ουχί μόνο αρχιτεκτονικά, αλλά και ως φυσικό τοπίο! Άρεσε στα παιδιά;

      Πολλά, πολλά φιλιά!!!

      Διαγραφή
    2. γκουχου γκουχου! Έφθασα ως εκεί και δεν πήγαμε. Δεν συμφωνούσε όλη η παρέα! Τώρα πάρτε με με τις ντομάτες!
      Τόσο κοντά μου.. Ε εντάξει στα όρια είναι ανάμεσα σε Μεσσηνία, Ηλεία κι Αρκαδία. ;-)
      Πτηνούλι μου έχω διαβάσει ότι είναι περιστρεφόμενος. Δεν ξέρω τι σημαίνει αυτό και δεν είδα να αναφέρεις κάτι εσύ. Με την απορία θα μείνω η κοπέλα !
      Τα φιλιά μου!

      Διαγραφή
  5. Εξαιρετικός, Πιγκουίνε, εξαιρετικός! Δεν έχω λόγια πραγματικά! "Δεν ξεύρω για σένα, αλλά εγώ εδώ νιώθω ότι συνομιλώ. Όχι με τους θεούς, μήτε με τον Απόλλωνα. Αλλά με τα μέσα μου και την ψυχή μου"...., με αποτελείωσες! Καλή μέρα μέσα από τη καρδιά μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Δεν είχα ιδέα! Πόσους θησαυρούς ακόμα μπορεί να κρύβει αυτή η χώρα και πόσους μας έχουν πάρει! Είναι πραγματικά κρίμα που όλα αυτά τα μνημεία μένουν στην αφάνεια.
    Ο επίλογος σου υπέροχος!
    Πολλά φιλιά και καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Να σαι καλά Πιγκού! Μου έβαλες κι άλλο ένα spot για επίσκεψη προσεχώς! Καλημερούδια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Kαλημέρα..απολαμβάνω πάντα τις αναρτήσεις σου και τις επισκέψεις μου εδώ..μαθαίνω τόσα πράγματα... τα παρουσιαζεις και πολύ ωραία - πληροφορίες και φωτογραφίες
    δεν γνώριζα γι αυτό το ναό
    ευχαριστώ για όσα έμαθα
    σε περιμένω και γω στο σπιτάκι μου να στηρίζονται τα πλάσματα της θάλασσας :)) δεν είναι τόσο ενδιαφέρουσες οι αναρτήσεις μου όσο οι δικές σου , αλλά θα χαιρόμουν να σε δω και στα μέρη μου :))
    τσίου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Μου θύμισες πόσο καιρό έχω να πάω, από τους ομορφότερους αρχαίους ναούς... Αξίζει να τον επισκεφτούν όλοι.Όταν είχα πρωτοπάει είχα εντυπωσιαστεί πραγματικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Καλαμιά στον κάμπο6 Φεβ 2014, 12:01:00 μ.μ.

    Είναι από εκείνα που σε αφήνουν άφωνο. Μαγεύτηκα από αυτό που είδα και διάβασα. Και σαφώς αξίζει τον κόπο να φτάσει κανείς μέχρι εκεί μόνο και μόνο για να δει με τα μάτια του αυτό το αριστούργημα.
    Διαβάζω ότι το προστατευτικό κάλυμμα τοποθετήθηκε το 1987 και ότι με το πέρας των εργασιών αναστήλωσης θα αφαιρεθεί. ΄Εχουν περάσει 27 χρόνια από τότε και έτσι όπως πάμε θα περάσουν κι άλλα 27 και άλλα 27. ( Του Ικτίνου του πήρε καμμιά 10αριά να τον φτιάξει).

    Υ.Γ. ΄Οπως και με τον Παρθενώνα είναι σίγουρο ότι τον έφτιαξε ο Ικτίνος και όχι... οι εξωγήινοι; :-))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Καλαμιά στον κάμπο6 Φεβ 2014, 12:05:00 μ.μ.

    Υ.Γ. Εκεί μου τριγύρναγες και σε χάσαμε τόσον καιρό; Αν ναι, χαλάλι!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Έχει ήδη μπει στα must-visit των φετεινών μας διακοπών - ΑΝ καταφέρουμε και κατέβουμε φέτος !

    Πολλά φιλιά και καλησπέρες, Πίγκου μου !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. και ο ναός και η περιοχή, είναι εξαιρετικά. θα μπορούσε να γίνει ένα υπόστεγο να μην καταστρέφεται ο ναός, αλλά προτίμησαν να τον κουκουλώσουν για να μη φαίνεται λες και θα τον ματιάσουν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Πόσο γέλασα (πικρά) με το κουίζ...άσε που έδωσα τη λύση από μόνη μου (αμέ), πριν διαβάσω την απάντηση...
    Εξαιρετική ανάρτηση όπως πάντα!
    Φιλιά πολλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Επειδή ο ναός βρίσκεται στο "τριεθνές"σύνορο Αρκαδίας-Ηλίας-Μεσσηνίας έχουν γίνει ΤΑ γελοία σε ποιά υπηρεσία θα υπάγεται.Τελευταίος ο Σαμαράς σαν υπουργ.πολιτισμού ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΚΑ ως συνήθως το έδωσε στη Μεσσηνία που ΤΥΧΑΙΑ ήταν η εκλογ.περιφέρεια αλλά ξέχασε τα του βρεττανικού.....Ελλάδα.

    Πάντως η τέντα εξουδετερώνει το τοπίο που ήταν και είναι ΒΑΣΙΚΟΤΑΤΟ στοιχείο του Ναού γι'αυτό άλλωστε φτιάχτηκε ΕΚΕΙ.Αφού ΔΕΝ πρόκειται να τη βγάλουν μόνιμα θα έπρεπε να φροντίσουν τεχνικά να είναι μια ελεφρότερη και πρακτική κατασκευή ώστε κάποιες μέρες/μήνες να μπορεί να αφαιρεθεί και ο ναός να δείχνει την ομορφιά του ΜΕΣΑ στο χώρο/τοπίο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Εξαιρετική ανάρτηση πιγκουίνι για κάτι που ο πρισσότερος κόσμος δεν ξέρει.
    Εχω πάει τυχαία αλλά όλα αυτά δνε τα ήξερα και δεν τα εχω διαβάσει και πουθενά υπάρχει κάποιος λόγος γι΄αυτό άραγε.
    Γιατί δεν ακούγεται πουθενά και κανείς δεν μιλάει γι΄αυτό ούτε στα σχολεία.
    Εντάξει ωραία η Ακροπολη αλλά την φάγαμε στην μάπα τόσα χρόνια έχουμε τόσο ωραία πράγματα που αξίζει να τα ξέρουμε και με τόσο μεγάλη ιστορία και ενδιαφέρον και εμείς τίποτα!
    Αξιοι της μοίρας μας!
    Φιλιά ευχαριστούμε!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Αργώ αλλά δεν λησμονώ να τσεκάρω τα διαμάντια που μοιράζεσαι μαζί μας!! Να 'σαι καλά :)))
    Φιλιά :))

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts