Τετάρτη, 24 Σεπτεμβρίου 2014

Ελευσίνια Μυστήρια



Πήρα τους δρόμους μια βραδιά. Και τους γνωστούς ρωτούσα. Για το κορίτσι μου, που αγαπούσα. Στην Ελευσίνα μια φορά-α-α!



Σιγοτραγουδώντας το γνωστό σέβεντις άσμα του Μητσιά, εβρέθηκα να περιπατώ προημερών στην Ελευσίνα. Πούναι προορισμός λιγουλάκι κόντρα αν είσαι τίποτις σνομπαρία, δεν καταδέχεσαι να ξεπεζέψεις από το γκάμπριο και προτιμάς το φρεντοτσίνο από τον πολλά βαρύ και όχι. Εντάξει, δεν σε αδικώ. Κάθε που περνάς από την Εθνική και βλέπεις τα φουγάρα, κλείνεις τα παράθυρα και τη μύτη σου. Με τα δίκια σου.



Όμως εγώ ετούτο το μέρος τ'αγαπώ. Κι έχω με τον καιρό, συμφιλιωθεί και με τις ασχήμιες του. Κι άκουμε που θα στο πω, είναι ένα μέρος βαθιά γοητευτικό κι ανέλπιστα ειλικρινές. Αρκεί να του επιτρέψεις να σου αφηγηθεί την ταυτότητά του.



Αλλά δεν είμαστε εδώ για την πόλη καθαυτή -που στο υπόσχομαι να σε ξαναφέρω για να σου τη δείξω με τα δικά μου μάτια- αλλά για ετούτον τον εξαίσιο θησαυρό. Τ'αρχαία της, ντε.



Θα σου το πάρω το πράμα από την αρχή. Δεν τόχεις συνειδητοποιήσει, αλλά ετυμολογικά η ονομασία της πόλης προέρχεται από την έλευση. Της Δήμητρας και της Άνοιξης. Αλλά υπάρχουν κι άλλες εκδοχές. Υπήρξε ας πούμε και ένας κάποιος Ελευσίνας, ήρωας κι αυτός σαν τον Τροιζήνα -από εκείνους τους άτυχους που παρότι άφησαν τ'ονομά τους σε μία πόλη, το μετατρέψαμε σε θηλυκό και τους διασύρουμε στον αιώνα τον άπαντα.



Όπως ξεύρεις, η Ελευσίνα συνδέεται με τη λατρεία της Δήμητρας και της κόρης της, της Περσεφόνης. Πούναι σπουδαίος μύθος, από τους πιο σημαντικούς και εξόχως αλληγορικούς της μυθολογίας. Για να σου φρεσκάρω τη μνήμη, εκεί που έπαιζε η Φόνη (έτσι τη λέμε οι φίλοι της) μαζί με τις κολλητές της, την Κόνη, την Σόνη και την μικρή Πόνη, άνοιξε η γη και ξεπετάχθηκε ο Άδης -χθόνιος τύπος και όξαποδώ- και την άρπαξε.



Φωνάζει η Δήμητρα την κόρη της, άφαντη η μικρή. Αρχίζει να την αναζητά, πουθενά το κορίτσι. Άσιτη, άλουστη και μαυροφορεμένη, φτάνει μετά από μέρες εδώ. Στην Ελευσίνα. Όπου της αποκαλύπτει η Εκάτη (γνωστή κουτσομπόλα της εποχής) τα όσα συνέβησαν με τον Άδη. Απαρηγόρητη η Δήμητρα, ξαποσταίνει απάνου στην "αγέλαστο πέτρα".



Κι ύστερα βρίσκει καταφύγιο στην καλύβα μιας φτωχής, αγροτικής οικογένειας. Και θεραπεύει το ετοιμοθάνατο αγοράκι τους, τον Τριπτόλεμο, βαφτίζοντάς τον στη φωτιά (ντοντ τράι-ιτ ατ χόουμ!).



Όταν η θεά αποκάλυψε στους ανθρώπους την αληθινή της ταυτότητα, τότες εκείνοι απεφάσισαν να θεσπίσουν τη λατρεία της. Πούχε αγροτικό χαρακτήρα και συνδεόταν με τον κύκλο της καλλιέργειας, από τη σπορά ως τη συγκομιδή.



Παρότι η Δήμητρα λατρευόταν σε όλη την επικράτεια του ελληνικού χώρου, ήταν εδώ στην Ελευσίνα, που τελούνταν οι πιο λαμπροί εορτασμοί της. Τέτοια εποχή. Τέλος Σεπτέμβρη, αρχές Οκτώβρη. Δηλαδή την εποχή της σποράς. Τότες που σύμφωνα με το μύθο, η κόρη της η Περσεφόνη ετοιμαζόταν για την κάθοδο στον Άδη.



Βλέπεις, κατόπιν παρέμβασης του Δία, είχε συμφωνηθεί να μένει η Φόνη (δηλαδή το πνεύμα της βλάστησης, πόσο πιο λιανά να σου το κάμω;) με τη μαμά τα δύο τρίτα της χρονιάς και να κατέρχεται στον σύζυγό της, κάθε χειμώνα.



Και εύλογα θα με ρωτήξεις: γιατί τα λέμε "ελευσίνια μυστήρια"; Μα γιατί είχαν απόκρυφο χαρακτήρα, ήσαν εντελώς εξκλούσιβ εορτασμοί και δεν μπορούσε να συμμετέχει ο κάθε τυχάρπαστος.



Ετούτο είναι το Ανάκτορο. Η κατοικία της Δήμητρας. Το άδυτο του τελεστηρίου. Εδώ φυλασσόταν το μεγάλο μυστικό των Ελευσινίων -που μην το πεις πουθενά, αλλά μάλλον ήταν ένα στάχυ. Που θεριζόταν τελετουργικά κάθε χρόνο από έναν σιωπηλό θεριστή. Αν ήσουν βι-άι-πι μέλος και σε συμπαθούσαμε, σε βάζαμε μέσα στο Ανάκτορο και σου επιδεικνύαμε το στάχυ με μεγάλη επισημότητα, τύπου "δεν μπορείς να βγάλεις φωτογραφίες".



Σύμφωνα με άλλους μελετητές, στο άδυτο του τελεστηρίου, φυλάσσονταν ιερά αντικείμενα που ίσως ήταν πρωτόγονα γεωργικά εργαλεία ή φαλλικά ομοιώματα.



Ετούτο το αβαθές σπήλαιο είναι το περίφημο Πλουτώνειο. Ένα συμβολικό πέρασμα προς τον κάτω κόσμο. Με λαξευμένα σκαλοπάτια και μία μυστηριακή αύρα. Εδώ γινόταν η αναπαράσταση της επιστροφής της Φόνης και της παράδοσης στη μάνα της, κατά την αρχαιότητα.



Αφού ήρθες μέχρις εδώ, είναι κρίμα να μην σε πάω και στο μουσείο. Που βρίσκεται σε σουρεαλιστική θέση: τ'αγάλματα με φόντο την υψικάμινο. Και κουφάρια πλοίων.



Στο προαύλιο, σε περιμένει γκραντιόζα σαρκοφάγος. Που εικονίζει το κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου. Που -δεν θέλω να σε στεναχωρήσω- αλλά κατέληξε στο φούρνο. Με κριθαράκι, ντοματούλα, κρεμμυδάκι και συνοδευτική πράσινη σαλάτα με ένα ελαφρύ ντρέσινγκ με μπαλσάμικο και μέλι. Για επιδόρπιο, τσίζκέικ.



Και μια και είμαστε στο τόπικ "ζούδια", αυτό είναι το Μπέιμπ το γουρουνάκι. Ανηψούδι της Πίγκυ. Πολλοί από τους μύστες σούρνανε μαζί τους και ένα τέτοιο, παρέα με το οποίο κάμανε μία βουτιά (κάθαρση το λέγαμε) στα νερά του Σαρωνικού που τότες ήτανε κρυστάλλινα και είχαν γαλάζια σημαία. Όχι, ούτε το γουρουνάκι είχε καλή κατάληξη.



Ετούτος είναι ένας αμφορέας με υπερμονδέρνα πιασίματα. Και με θέμα την τύφλωση του Πολύφημου. Που κάποτες είχε πει "καλύτερα να σου βγει το μάτι, παρά τ'όνομα", αλλά ύστερα από τη συνάντησή του με τον Οδυσσέα, άλλαξε γνώμη.



Κι επειδής, πολύς λόγος γίνεται τελευταία για Καρυάτιδες, ιδού μία από τις πλέον σημαντικές. Η Κόρη. Που στήριζε τα Μικρά Προπύλαια, εδώ στην Ελευσίνα. Άγαλμα υπερφυσικού μεγέθους, την πλησιάζεις και εντυπωσιάζεσαι με το πόσο χιουτζ είναι.



Κι εκείνη σε υποδέχεται με την ευγένειά της.Με την κομψότητα και την ευχάριστη διάθεσή της. Με το φαντεζί σκουλαρίκι. Το χαμόγελο. Το σπινθιροβόλο της βλέμμα. Το κυμματιστό μαλλί της. Αν αναρωτιέσαι που είναι η άλλη της αδελφή (ναι, ήσαν δύο), θα πρέπει να πας ίσαμε το Κέιμπριτζ. Της Αγγλίας. Ναι, ξενιτεμένη κι αυτή. Με επεισοδιακό τρόπο. Τη βάλανε σ'ένα καράβι το 1801, κατόπιν άδειας από τους Οθωμανούς, με προορισμό τη Γηραιά Αλβιώνα. Αλλά το καράβι βούλιαξε λίγο πριν φτάσει στον προορισμό του. Και η ξενιτεμένη κόρη, βυθίστηκε στα αφιλόξενα νερά τ'Ατλαντικού. Από όπου ανασύρθηκε μερικά χρόνια αργότερα. Για να φτάσει κακήν κακώς στο Κέιμπριτζ.



Θα μπορούσα να σου μιλάω για ώρες. Για ετούτο το μέρος. Πούναι συναρπαστικό. Και ξεχασμένο. Κι άγνωστο στους περισσότερους. Δυστυχώς.



Μήτε πολλοί επισκέπτες, μήτε γκρουπς με τουρίστες, μήτε φροντίδα από το κράτος και διαφήμιση. Σε ένα μέρος που θα μπορούσε και θα έπρεπε νάναι κορυφαίο αξιοθέατο. Που οπουδήποτε αλλού στον κόσμο, θα συνέρρεαν πλήθη κόσμου για ν'ανιχνεύσουν τα πανάρχαια μυστικά του. Αλλά εδώ, σιωπή. Και εγκατάλειψη.



Ας είναι. Υπάρχει κάτι που υπερβαίνει τις ιδικές μας αδυναμίες, ανικανότητες και απρονοησίες. Είναι η δύναμη που αναδύεται από τα σπλάχνα αυτού του τόπου. Η αρχέγονη δύναμη της μητέρας θεάς. Και οι πολλαπλές σημασίες της.



Είναι τα βλέμματα. Των αγαλμάτων. Που μεγαλόψυχα, συνεχίζουν να μας χαμογελούν. Παρότι τα έχουμε καταδικάσει στην αδιαφορία μας.



Κοιτάζω έξω από το παράθυρο του μουσείου. Και μετράω τον φθινοπωρινό ουρανό πάνου από το Σαρωνικό. Φουσκώσανε τα σύννεφα. Έρχεται βροχή. Είναι καιρός να αποχαιρετιστεί η Φόνη από τη μάνα της. Κοιμήσου Περσεφόνη, στην αγκαλιά της Γης, στου κόσμου το μπαλκόνι, ποτέ μην ξαναβγείς.



Δεν σε έφερα ως εδώ τυχαία. Ήθελα να σου υπενθυμίσω. Και να μου υπενθυμίσω. Τη νομοτέλεια αυτού του κύκλου. Διότι σ'ετούτο το μαγικό μέρος, γίνομαι κι εγώ μύστης. Στα Ελευσίνια μυστήρια. Κι αναλογίζομαι τη σημασία τους. Την εμπλαισίωση τ'ανθρώπου στο φυσικό κύκλο. Τη συμφιλίωση με το θάνατο. Και την ελπίδα για αναγέννηση. Την προσδοκία ότι κάθε χειμώνας, ακολουθείται από μίαν άνοιξη. Έτσι δεν είναι; Έτσι ακριβώς είναι.

Εις το επανιδείν, γλυκιά μου Περσεφόνη!

18 σχόλια :

  1. Έτσι ακριβώς είναι Πίγκου!
    Άντε να δούμε πότε θα δούμε τη δική μας Άνοιξη!
    Φανταζόμουν το μέρος τότε και τη θέα του! Υπέροχη ! Αλλά και πόσο τυχεροί είναι οι τωρινοί γείτονες!
    Καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. O δικός μας ο χειμώνας είναι όμως πολύ μακρύς, νομίζω ότι κρατάει χρόνια και την Ανοιξη δε την βλέπω ακόμα να έρχεται.
    Στο μουσείο, θα σου πω κάτι τώρα που δεν θα το πιστέψεις, μας είχαν πάει εκδρομή με το σχολείο πριν χρόνια νομίζω πήγαινα γυμνάσιο.
    Εφηβεία ξέρεις τώρα το μόνο που δεν μας ένοιαζε ήταν να πάμε να δούμε αρχαία!
    Ομως δεν θα ξεχάσω ποτέ την Καρυάτιδα γιατί μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση το μέγεθός της και ο τρόπος που ήταν φτιαγμένη.
    Σε κοίταγε θαρρείς και καμάρωνε.
    Είχε μια περηφάνια το βλέμμα της απίστευτη, θυμάμαι τον εαυτό μου να προσπαθώ να μιμηθώ την έκφραση της για μέρες.
    Μου θύμισες κάτι πολύ όμορφο σήμερα πιγκού αλλά λυπάμαι που δεν υπάρχει κανείς να αναδείξει αυτό το μέρος.
    Ο περισσότερος κόσμος δεν το ξέρει και μάλλον δεν θα το μάθει ποτέ.
    Λυπηρό.
    Την καλημέρα μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Τέλειες εικόνες αλλά και τέλειο κείμενο.... Έφτιαξε η μέρα, σαν Παρασκευή...
    Καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Από τα πιο όμορφα μυστικά της πόλης μας. Καλή σου μέρα Πτηνό μου :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Είναι φοβερό. Όλοι ξέρουμε λίγο ως πολύ για τα ελευσίνια μυστήρια, αλλά τουλάχιστον εγώ δεν φανταζόμουν ότι θα υπήρχαν τόσοι θησαυροί εκεί! Η Καρυάτιδα είναι υπέροχη. Επιβλητική. Μήπως να πέρναμε και την αδερφή της πίσω μαζί με τα υπόλοιπα;
    Η φώτο με το άγαλμα και το φουγάρο από πίσω με ανατρίχιασε.
    Όσο για την περιγραφή της σαρκοφάγου και ιδίως του αμφορέα, έλιωσα στα γέλια! Είσαι φοβερός!
    Και ναι, η Άνοιξη έρχεται πάντα. Αρκεί να έχουμε πλέον τα μάτια μας ανοιχτά για να την δούμε. Τα μάτια της ψυχής..
    Καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Υπέροχη ανάρτηση για έναν υπέροχο και βαθιά μυστηριακό τόπο. Τι κρίμα να τον καίνε τα φουγάρα κι εμείς - οι ανόητοι να έχουμε τη θαυμάσια Ελευσίνα ξεχασμένη σα σκουπίδι στην άκρη της πόλης...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. εξαιρετική παρουσίαση του χώρου και της ιστορίας με τον δικό σου μοναδικό τρόπο, κάπως έτσι πιστεύω θα έπρεπε να διδάσκεται η ιστορία στα σχολεία, άντε να περιμένουμε πάλι το ξύπνημα της Φόνης μας, καλή συνέχεια

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Υπέροχη η αλληγορική σου δημοσίευση πίγκου μου!
    Στο μεταξύ στην αρχή σε διάβαζα και λέω δεν μπορεί , μου έχει κλέψει τις σημειώσεις. Κάποτε (που είχα πολλούς μαθητές και συνηθίζαμε να κάνουμε θεατρικά σκετσάκια κι όχι μόνο) είχα γράψει ένα θεατρικό για τους μικρούς μαθητές μου με θέμα την Αρπαγή της Περσεφόνης- Φόνη την αποκαλούσα κι εγώ και λίγο πολύ ήταν γραμμένο με το δικό σου χιούμορ!
    αχαχαχα θα σε στείλω και στον ανιψιό μου να σε διαβάσει-μαζί το είχαμε γράψει το θεατρικό!
    Να'σαι καλά ....με ευθύμησες σήμερα και στο τέλος ως συνήθως ...με δίδαξες!

    Τα φιλιά μου! ♥

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Δεν ξέρω, βρε πουλάκι μου, καλή κι η Δήμητρα (ήθελε να την φωνάζουνε Ντίμι, το 'ξερες ;;;), καλή κι η Φόνη, αλλά εγώ έχω μια ιδιαίτερη συμπάθεια προς τον Άδη. Ο κακομοίρης πολύ bullying υπέκειτο από τον little brother Zeus (μια που τον γέλασε ο Ζους και τον έστειλε να βασιλεύει - και καλά - στον ΚάτωΚόσμοΠουΘαΠαςΚοίταΜηΓίνειςΣύννεφο ... ... ... μια που του έδωσε κι εντολή ν' αφήνει την γυναίκα του να φεύγει απ' την συζυγική στέγη και κλίνη 9 μήνες τον χρόνο - άσε που του την κουτούπωνε κιόλας την Φόνη ο Ζους ... ... ... δηλαδή, τι να σου κάμει κι ο κακόμοιρος ο Άδης ;;;). Και με τόσο bullying και στέρηση πώς να είχε καλή διάθεση ο θεός ;;;

    Ενώ αν αυτή η ακαμάτρα η Φόνη καθόταν με τον άντρα της στο παλάτι της ... το αέριζε, το ξαράχνιαζε, του ΄φτιανε και κανένα φαγάκι τση προκοπής, σκούπιζε τις αυλές, έβγαζε τον Κέρβερο βόλτα, πήγαινε κανένα κολατσό και στον Χάροντα που ήταν όλη μέρα πέρα-δώθε με την βάρκα του κι αυτός ... ... ... όλα στον Κάτω Κόσμο θα ήταν πολύ πιο ωραία νομίζω ! Κι η Ντίμη ας πήγαινε κι αυτή να βοηθούσε κομμάτι !!! Τι σόι μάνα ήταν αυτή που χώρισε το ζευγάρι μου λες ;;; Μπα ... αν καθόταν η Φόνη με τον Πλούτωνα νομίζω πως οι άνθρωποι θα ήταν πολύ πιο συμφιλιωμένοι με τον χειμώνα, με τον θάνατο.

    Τώρα ... ... ... κλάφ'τα Χαράλαμπε !!! ;-)

    Πολλά πολλά φιλιά !!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Έχει γοητευτική ιστορία η Ελευσίνα, όντως ...
    (Η περιγραφή της σαρκοφάγου, του... Μπέιμπ και του αμφορέα, τι πλάκα που είχε!!! )
    Ωραία ανάρτηση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Ενθουσιάστηκα από την παρουσίαση τόσο που σκέφτομαι - με την πρώτη ευκαιρία - να τη δείξω και στους μαθητές μου.
    Αλεξία-φιλόλογος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Την Ελευσίνα την αγαπώ πολύ. Έχω διαβάσει πολλά για αυτήν, την έχω επισκεφθεί δεκάδες φορές, και είναι σίγουρα το πρώτο μέρος που θα επισκεφθώ επιστρέφοντας Ελλάδα. Είναι κρίμα να μην αξιοποιείται αυτός ο ιστορικής σημασίας αρχαιολογικός χώρος, έχεις δίκιο. Ελάχιστοι τον γνωρίζουν ή τον επισκέπτονται. Σ'ευχαριστώ για το όμορφο ταξίδι/φωτορεπορτάζ. Με κάθε σου ανάρτηση ταξιδεύω σ'αγαπημένα μέρη :) Φιλί γλυκό από την ανοιξιάτικη πλέον Μελβούρνη

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Πιγκουϊνε μου ούτε καλό φθινόπωρο δεν σου ευχήθηκα το γαϊδούρι και (δώσε θάρος στον χωριάτη) απο τότε που μου είπες "μη ρωτάς" (και πιό πρίν βέβαια αλλά δεν τα λέμε αυτά) σε ανεβάζουμε όπως θα έχεις πιθανώς παρατηρήσει αβέρτα στο toportal μας -με όλα τα κομφόρ βέβαια, τι λίνκς, τι ξαναλίνκς, οριζοντίως, καθέτως, όλα. Ετσι για το καλό του Φθινοπώρου όμως ήθελα να σου ζητήσω την άδεια και γι'αυτό το τελευταίο σου διαμαντάκι. Να το ανεβάσουμε Δευτέρα (σήμερα το βράδυ μετά τα μεσάνυχτα δλδ) να μας φέρει και γούρι; Σε ασπαζόμαστε όλοι οι της συντακτικής ομάδας και εγω ακόμα παραπάνω. (Πές μας ΝΑΙ - στο davarakis@gmail.com καλύτερα να μην μου ξεφυγει).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. πάντως και για μένα ήταν άγνωστη!! είδα τώρα με άλλο μάτι την Ελευσίνα!! θενκ γιου Πίγκου!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. Υπέροχες φωτο. Και χίλιοι συνειρμοί.
    για τη διαδοχή των εποχών και για τη γονιμότητα που προϋποθέτει "θάνατο", αφάνεια και χρόνο.
    για την περιοχή όπου γιορτάζεται -ακόμα- η σπορά στη χριστιανική εκκλησία
    για τη συνέχεια κάποιων νεκρικών εθίμων και τελετουργικών (ρόδι, στάρι και μαϊντανός στα σημερινά κόλλυβα)
    για το βάφτισμα στη φωτιά του Νεοπτόλεμου που το λέμε κι αυτό ακόμα "βάφτισμα του πυρός"
    αν και δεν ξέρω αν από κει προήλθε η έκφραση
    και για την αισθητική αυτών των υπέροχων γλυπτών που η θέασή τους για μένα είναι μια συνθήκη ηρεμίας που έχω μόνο όταν βλέπω τη θάλασσα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  16. Παρα πολύ ωραίο πόστ !!!Αυτή την Κυριακή θα είναι και η πομπή απο τον Κεραμικό προς την Ελευσίνα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.