Δευτέρα, 27 Οκτωβρίου 2014

Οι νεκροί δεδικαίωνται;



Ετούτο εδώ το μέρος μοιάζει με άσκηση ηθικής. Από εκείνες που πονοκεφαλιάζουν τους φοιτητές στις σχολές Φιλοσοφίας και άμα σου πέσουν στις εξετάσεις, δαγκώνεσαι. Βρισκόμαστε στον Διόνυσο. Αψηλά σε μία πλαγιά του Πεντελικού Όρους, στη θέση Ραπεντώσα. Εδώ βρίσκεται το γερμανικό νεκροταφείο. Κι είναι θαμμένοι οι οχτροί μας.



Εννέα χιλιάδες εννιακόσιοι εβδομήντα τρεις νεκροί Γερμανοί στρατιώτες. Από το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ναι, όταν ήρθε το Γ' Ράιχ και πλάκωσε τη χώρα. Πολλοί εξ αυτών σκοτώθηκαν στα μέτωπα των συγκρούσεων, στις τελευταίες εκείνες δραματικές ημέρες πριν καταρρεύσει η ελληνική άμυνα στη Βόρεια Ελλάδα. Άλλοι έχασαν τη ζωή τους από πράξεις αντίστασης. Σε ανατινάξεις γεφυρών, σε ενέδρες, σε ανταρτοπόλεμο.



Αυτός ο χώρος είναι πράγματι ιδιότυπος. Έρημος, γαλήνιος και εξαιρετικά φροντισμένος. Με μία εντελώς μίνιμαλ αισθητική. Και πολύ μικρότερος από εκείνο που θα περίμενες -λαμβανομένου υπόψη ότι φιλοξενεί τόσες χιλιάδες νεκρούς.



Τρία "διαμερίσματα" είναι όλα κι όλα που περικλείονται από χαμηλό τειχισμό. Θα μου πεις, και χωρέσαν τόσες ψυχές εδώ;


Ναι. Διότι στην πραγματικότητα, εδώ θα βρεις κοινοτάφια. Με τεράστιες μαρμάρινες πλάκες που έχουν απάνου τους χαραγμένα τα ονόματα των στρατιωτών.



Στάθηκα και κοίταξα με κάποια θλίψη τις ημερομηνίες γέννησης και θανάτου. Οι περισσότεροι ήταν γεννημένοι το 1920-24. Που σημαίνει ότι σκοτώθηκαν όταν ήσαν εικοσάρηδες. Υπάρχουν και κάποιοι μεγαλύτεροι, γεννημένοι το 1906, το 1907 και το 1908. Αυτοί φαντάζομαι κατείχαν πιο επιτελικές θέσεις στα ναζιστικά στρατά.



Σκέψου να ήσουν ετούτος ο Φριτς Κράους μη-χειρότερα! Να'χες γεννηθεί σε καμία Ρηνανία-Βεστφαλία ή πιο νότια, προς τη Βαυαρία. Σε εκείνα τα ειδυλλιακά χωριουδάκια με τα ζούπερ τέλεια σπιτάκια. Νάπινες τις μπύρες σου, νάτρωγες τα λουκάνικά σου με γαρνιτούρα κόσλοου, νάρμεγες την αγελάδα, νάριχνες στο τσακίρ κέφι και κάνα τιρολέζικο. Και ξαφνικά να βρισκόσουν στην Ελλάδα. Ουχί στη Μύκονο ως τουρίστας με το βανάκι σου, αλλά στη Ρούμελη ως κατακτητής με το καμιόνι σου. Και αντίς για το καρτόφελ, νάτρωγες καμιά μπόμπα αντιστασιακού εκεί που εροβόλαγες τη γέφυρα του Γοργοποτάμου.


Τί τόθελες βρε Φριτς μου το μιλιτέρ στην άλλη άκρη της Ευρώπης; Το ξεύρω πως μπορεί και να μην έφταιγες. Να ακολουθούσες εντολές. Αυτή δεν είναι η δικαιολογία άλλωστε στη μεταπολεμική Γερμανία; Το συλλογικό τους ελαφρυντικό; Ότι ακολουθούσαμε βρε παιδιά, εντολές και είτε δεν πολυκαταλάβαμε ότι επρόκειτο για θηριωδία, είτε το καταλάβαμε αλλά δεν μπορούσαμε να αντιδράσουμε.


Είμαι εκ φύσεως άνθρωπος συγχωρητικός. Όλοι κάμουμε λάθη, αναγνωρίζω το δικαίωμα του καθενός στην αστοχία. Στο ατόπημα. Αλλά εδώ είναι μία περίπτωση που υπερβαίνει τη δική μου μεγαλοθυμία. Διότι το μέγεθος της ζημιάς υπήρξε τεράστιο. Ουχί μόνο σε ανθρώπινες ζωές. Αλλά στον τραυματισμό γενεών ολάκερων. Η ναζιστική Γερμανία δεν παρέσυρε μονάχα έναν κόσμο στην καταστροφή, αλλά εισηγήθηκε και μία ιδεολογία μίσους που μέχρις και σήμερα διαβρώνει συνειδήσεις. 


Μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να συγχωρέσω. Το προσπαθώ, κάθε φορά που βρίσκομαι στη Γερμανία. Το δουλεύω πολύ μέσα μου, όταν παρακολουθώ την Μέρκελ, τον Σόιμπλε, τους διάφορους αστέρες της νεογερμανικής ελίτ να απευθύνουν αλαζονικά, συστάσεις προς τους λοιπούς Ευρωπαίους. Το παλεύω και εδώ, στις γαλήνιες πλαγιές της Πεντέλης, ανάμεσα σε αυτούς τους τάφους. Που μνημονεύουν εκείνους που υπήρξαν ταυτόχρονα και τα δύο: θύτες και θύματα πολέμου.


Μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να συγχωρέσω. Γιατί η αφήγηση του πατέρα μου από την κατοχική Αθήνα ήταν και θα είναι πάντα ένα στοιχείο της ταυτότητάς μου. Γιατί η φρίκη που νιώθω κάθε φορά που επισκέπτομαι κάποιο στρατόπεδο συγκέντρωσης, είναι ανείπωτη. Γιατί η οδύνη στα Καλάβρυτα, στο Δίστομο, στους Λιγκιάδες και σε όλα τα ανά την Ελλάδα μαρτυρικά χωριά, είναι βαθιά και σπαραχτική. Γιατί δεν είναι που δεν μπορώ, είναι και που δεν θέλω να ξεχάσω.


Μπορώ να καταλογίσω πολλά σε αυτήν την πατρίδα. Αλλά οφείλω και να της αναγνωρίσω. Αυτόν τον ιδιότυπο συνδυασμό φιλότιμου, υπερηφάνιας και αδάμαστης θέλησης. Που την οδήγησε σε μία μεγαλειώδη αυταπάρνηση. Τη στιγμή που πολλοί άλλοι λαοί κιότεψαν και υποκλίθηκαν. Ή συνεργάστηκαν και αποδέχτηκαν. 


Και βρίσκομαι εδώ. Εβδομήντα τέσσερα χρόνια μετά το ξέσπασμα της ιστορικής καταιγίδας. Να κοιτάζω με πραγματική έκπληξη, τον τρόπο με τον οποίο τιμούν και ενθυμούνται τους νεκρούς τους εκείνοι. Και αναρωτιέμαι, γιατί δεν έχουμε εμείς ένα μεγάλο μουσείο Β' Παγκοσμίου Πολέμου για να αφηγηθούμε το δικό μας αγώνα και το δικό μας δράμα. Αναρωτιέμαι γιατί δεν υπήρξαμε ποτέ ικανοί να διεκδικήσουμε τα όσα μας χρωστά η ιστορία. 


Θα προσπαθήσω να αποφύγω τα κλισέ. Και να μην κάμω αναγωγές του τότες με το σήμερα. Να μην μιλήσω για την στρατιωτική κατοχή του σαράντα και την οικονομική κατοχή του δυοχιλιάδες τόσο. Είναι πιο σύνθετη η συζήτηση για τα τώρα, δεν θα πέσω στην παγίδα των εύκολων αιτιάσεων και της δαιμονοποίησης της Γερμανίας. Αλλά περπατώντας ανάμεσα σε ετούτα τα ονόματα, τον Φριτς, τον Γιόχαν και τον Χανς, νομίζω πως δικαιούμαι αυτό τουλάχιστον: κάθε φορά που αναφέρεται το Βερολίνο στην Αθήνα, κάθε φορά που Γερμανός αναφέρεται στην Ελλάδα, να είναι ο λόγος του ταπεινός και μετρημένος. Διότι πέρα και πάνω από τις αγορές, πέρα και πάνω από τις εθνικές ματαιοδοξίες, υπάρχει η ηθική της ιστορίας. Και ως προς αυτήν, κρινόμαστε όλοι.

11 σχόλια :

  1. ο νεκρός δεδικαίωται άπαξ και μετανοήσει εν ζωή ,μετά δεν υπάρχει δικαίωση,κατά την χριστιανικη ορθοδοξη άποωη....αλλά αν έχει κάνει τόσα εγκλήματα και μετανοήσει δεδικαίωται ,επειδή το λεει η Αγία γραφή ;;;
    Εχουμε καταντήσει κακόγουστο ανέκδοτο να αναρωτιόμαστε για το τι συμβαίνει στην Ελλάδα.....
    Καλημέρα Πίγκου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Νομίζω πως είναι η τέλεια προσέγγιση για την σημερινή μέρα.

    Ρισπέκτ στο πτηνούλι μας κι ένα γλυκό φιλί στο ράμφος του :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. "κάθε φορά που αναφέρεται το Βερολίνο στην Αθήνα, κάθε φορά που Γερμανός αναφέρεται στην Ελλάδα, να είναι ο λόγος του ταπεινός και μετρημένος"
    Τα είπες όλα μ΄αυτή την πρόταση.
    Φιλιά πολλά και καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Εξαιρετικός..με κάλυψες απόλυτα πτηνούλι μου!
    Φιλιά και καλή εβδομάδα!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Εξαιρετικό κείμενο πτηνό από τα λίγα αυτής της μέρας!
    Να αι καλά και μακάρι να σκέφτονταν όλοι έτσι!
    Πολλά φιλιά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Τους καταλαβαίνω και τους σέβομαι τους συνειρμούς σου, Πτηνό μου.

    Όσο όμως και να θέλουμε να βαυκαλιζόμαστε ότι έχουμε εξελιχθεί ως γένος, το bottom line είναι ότι παντού - σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας και σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη και σε όλες τις περιόδους της ιστορίας, ισχύει πάντα το δίκαιο του ισχυρού. Οπότε, ας μην περιμένουμε ούτε σεμνότητες ούτε ταπεινότητες ούτες μετρημένα λόγια ούτε χρεωστούμενα από κανέναν. Γιατί κι εμείς με την ίδια σημαδεμένη τράπουλα παίζαμε και παίζουμε και αν τύχαινε να ήμασταν οι νικητές τα ίδια θα κάναμε (μην πας μακριά - κοίταξε μόνο τις θηριωδίες του Εμφυλίου για να πειστείς).

    Σόρρυ για τον αρνητισμό. Απλά έτυχε και πήγα στο τοπικό Μουσείο Όπλων χθες εδώ στην πόλη μου κι έφυγα με βαριά καρδιά από εκεί. Γιατί το αίσθημα που αποκόμισα ήταν ότι ο άνθρωπος ως θηρίο δημιουργήθηκε και θηρίο παραμένει. Δυστυχώς :-(

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Καλαμιά στον Κάμπο27 Οκτ 2014, 3:47:00 μ.μ.

    Τα κενοτάφια από την αρχαιότητα γίνονταν σε ανάμνηση των εξαφανισμένων στρατιωτών, για να βρουν ανάπαυση οι ψυχές των άταφων νεκρών αλλά και για συμβολικούς λόγους όπως πχ το μνημείο του ΄Αγνωστου Στρατιώτη ή το κενοτάφιο για τους Εβραίους που χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα.
    Εκείνο που δεν καταλαβαίνω , λοιπόν, είναι γιατί να υπάρχει κενοτάφιο για τους γερμανούς στρατιώτες που έχασαν τη ζωή τους όχι για ηρωικές πράξεις αλλά επειδή ήρθαν για να κατακτήσουν και να υποτάξουν την χώρα και ποιος το έφτιαξε για να τους τιμήσει.

    ΄Οσο για το αν ο αποθανών δεδικαίωται, φυσικά και όχι, με την έννοια που λανθασμένα αποδίδεται στην φράση, γιατι εδώ το "δεδικαίωται" δεν σημαίνει ότι "εξιλεώνεται". Σημαίνει ότι, σε κάποιον που πέθανε, η αμαρτία δεν έχει πια καμμία εξουσία, δηλαδή, γλίτωσε, δεν μπορεί πια να αμαρτήσει, όπως λέει και ο Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή, ότι "γαρ αποθανών δεδικαίωται από της αμαρτίας".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Το πρόβλημα, κατά τη γνώμη μου, στη συλλογική ζωή των Ελλήνων, βρίσκεται στην έλλειψη μετοχικότητας, παντού και πάντα, σε αντίθεση με τους Γερμανούς, στην προκειμένη περίπτωση. Έχουμε αξιόλογα ατομικά χαρακτηριστικά (εν γένει, όχι ντε και καλά όλοι), αλλά στη βάση αυτής της έλλειψης, υπολειπόμαστε στην αξιοποίησή τους.

    Τώρα σε ό,τι αφορά την συγχώρεση των εγκλημάτων, το θέμα το ανάγω και πάλι εκεί, αλλά από την άλλη μεριά: όταν ένας άνθρωπος ενεργεί μόνος, είναι πιο εύκολο να ελέγξει αυτοβούλως τη συνείδησή του και να υποχωρήσει μπροστά στο κακό που ανοίγεται μπροστά του. Όταν ενεργεί στα πλαίσια μιας ομάδας, ενός έθνους κτλ, και μάλιστα στο όνομα μιας ιδέας, παύουν να λειτουργούν οι εσωτερικές του αρχές, γίνεται έρμαιο, μιας και υπερισχύουσας και συνήθως αλαζονικής αρχής.

    Έτσι να πώς ένα "καλό" χαρακτηριστικό (συμμετοχική ζωή) γίνεται "κακό".

    Τέλος, πιστεύω, κάθε νεκρός έχει ανάγκη, όχι δικαίωσης, αλλά τιμής στο νεκρό σώμα του. Αυτή ήταν, είναι και θα είναι άλλωστε η βασική αρχή του ελληνικού πνεύματος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts