Παρασκευή, 12 Δεκεμβρίου 2014

Βουκαμβίλιες και καντάδες



Φόρα κάτι σοφιστικέ, βάλε και την πιο κουλτουρέ σου διάθεση, σήμερις έχουμε καλλιτεχνική βόλτα. Ουχί στην Μονμάρτη, αλλά στην Πειραιώς, κοντά στην Πλατεία Κουμουνδούρου. Που μπορεί να μην είναι ακριβώς το πιο αρτιστίκ μέρος που μπορείς να σκεφθείς, αλλά αν ξεπεράσεις το τριγύρω ντεκαντάνς, σε περιμένουνε εκπλήξεις. Διότι κάπου εδώ βρίσκεται η Δημοτική Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων.



Η πρώτη έκπληξη είναι το κτήριο: η Δημοτική Πινακοθήκη στεγάζεται εδώ και πολλές δεκαετίες σε αυτό το υπέροχο νεοκλασικό που οι περισσότεροι προσπερνούσαν αδιάφορα διότι χελόου, έψαχναν το Αθηνών Αρένα που εμφανιζόταν ο Ρέμος, η Βίσση, ο Νότης (είναι πιο κάτω λέμε!). Για να είμαστε και δίκαιοι, η Πινακοθήκη ήταν για πολλά χρόνια κλειστή (αδικαιολογήτως πολλά, αν θες τη γνώμη μου), οπότε είχες ελαφρυντικό που δεν την είχες προσέξει. Αλλά τώρα που άνοιξε και δη με ενδιαφέρουσα έκθεση, δεν έχεις άλλες εξκιούζες.



Η δεύτερη έκπληξη σε περιμένει στο περιστύλιο της εισόδου: Δημοτικόν Νηπιακόν Ορφανοτροφείον Αθηνών. Αυτή υπήρξε η πρώτη χρήση του κτηρίου, για αυτόν τον λόγο ανεγέρθηκε. Για να στεγάσει τα αμέτρητα ορφανά της Αθήνας. Στις αίθουσες και τους κοιτώνες του. Οικοδομηθέν εν έτεσι 1872-1873-1874.



Τα εν ορφανία εγκαταλιπόμενα βρέφη τοις εαυτών ευεργέταις η Α.Μ. η Βασίλισσα της Ελλάδος Όλγα, προστάτις και ευεργέτις. Ενάμιση αιώνα αργότερα και νομίζεις ότι βρίσκεσαι σε άλλη χώρα. Διότι έχουμε φροντίσει να εξαφανίσουμε από παντού τα σημάδια της ιστορίας και του παρελθόντος μας.



Ενός παρελθόντος που ξεδιπλώνεται εδώ, μέσα από έργα που ανήκουν στη Δημοτική Πινακοθήκη. Και έχουν άμεση ή έμμεση αναφορά στην Αθήνα. Αυτήν την τόσο ταλαιπωρημένη και πολύπαθη πόλη.


Αλεξάνδρας και Κηφισίας, γωνία. Αμπελόκηποι. Το κτήριο που βλέπεις από πίσω είναι η Έπαυλη του Νικολάου Θων. Αυλικού του βασιλιά Γεωργίου Α' που χτίστηκε τη δεκαετία του 1880 σε σχέδια του Τσίλερ. Που ναι, το ρίξαμε για να σιάξουμε εντέλει ένα κατιτίς αδιάφορο.


Στον υπέροχο κήπο της έπαυλης, υπήρχαν πολλά έργα Ελλήνων γλυπτών και προτομές αγωνιστών, πολιτικών και φιλελλήνων. Οι προτομές αυτές περιήλθαν προσφάτως στην κατοχή της Πινακοθήκης του Δήμου Αθηναίων και βουαλά, έχεις τη χαρά να τις απολαύσεις για πρώτη φορά ως ένα αρτίστικ ανσάμπλ.


Αυτή είναι η Κόρη με τις Παπαρούνες του Δημήτρη Γερανιώτη. Από το 1948. Αθηναϊκός ρομαντισμός με μία εσάνς ερωτισμού και ανοιξιάτικη διάθεση. Σε καιρούς δύσκολους.


Και μια γυναίκα που κεντάει στον εξώστη. Από πίσω η Αθήνα πριν τις πολυκατοικίες. Η πόλη που χάσαμε. Η πόλη που μαρτύρησε με τις κακουχίες που της υποβάλαμε.


Σύνθεση με δύο φιγούρες. Της Μαρία Σπέντζα. Με ελληνικά βλέμματα και χαρακτηριστικά, κλαδιά ελιάς στο βάζο και αυτή τη γλυκιά χαλαρότητα του αθηναϊκού απομεσήμερου. Σε παρελθούσες δεκαετίες. Τότες που οι διαθέσεις φορούσαν τα λιλά και μενεξεδιά χρώματα του Υμηττού.



Εκεί ψηλά, εκεί ψηλά στον Υμηττό, υπάρχει κά-, υπάρχει κάποιο μυστικό.


Να φορέσεις τα καλά σου, να βάλεις και τα παπουτσάκια που σούκαμε δώρο η νουνά, να πλέξεις και τα μαλλιά σου κοτσίδες, να πάμε στο Ζάπειο. Κι ύστερα στον Εθνικό Κήπο να ταϊσουμε τις πάπιες. "Κυριακάτικος περίπατος". Του Περικλή Βυζάντιου.


Να και το παλιό Πανεπιστήμιο. Στους πρόποδες της Ακρόπολης. Κάτου από το πανανθρώπινο σύμβολο της λογικής και της συμμετρίας. Εδώ, με τα πινέλα του Μίκη Ματσάκη.


Επίκεντρο και αναφορά της πόλης ετούτης, φόντο στον πίνακα του Σταύρου Παπαπαναγιώτου, ο βράχος της Ακρόπολης. που αναδύεται από τα σπλάχνα της ιστορίας της. Η παλιά Αθήνα, η πρώτη Αθήνα, η ιδεώδης Αθήνα.



Αχ όμορφη εποχή! Τότε, μια ματιά και ένα χαμόγελο ήταν αρκετά για να θρονιάσουν τον έρωτα μέσα σου.


Οδός Πανός - Ταξιάρχαι. Του Αλέξανδρου Χριστοφή. Με την Αθήνα ντυμένη στις ώχρες και τα πορτοκαλιά.


Δεν ξεύρω αν είναι θλίψη ή οργή. Νοσταλγία ή στενοχώρια. Για ένα παρελθόν που μπορεί να ήταν πιο στερημένο και πιο φτωχικό, μπορεί να μην είχε σμαρτ-φόουνς και ίντερνετς, μπορεί νάχε μόχθο και ιδρωμένο μεροκάματο, αλλά διέθετε ρομαντσάδες και περιπάτους, γειτονιές και παρέες, κουβεντολόι στις αυλές και καντάδες κάτου από τα παραθύρια. Γύρω από το Τζαμί στο Μοναστηράκι.


Η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα το 1834. Πριν εκατόν ογδόντα χρόνια δηλαδή! Και επιλέχθηκε ακριβώς για το συμβολισμό της. Για τη διασύνδεση με το αρχαίο παρελθόν, για την ενσάρκωση των ιδεωδών του ελληνικού πολιτισμού. Τον οποίο προσπάθησε το νεοσύστατο κράτος να επαναπροσδιορίσει. Ως κομμάτι της ταυτότητάς του.



Και μπορεί νάτανε πράγματι μικρή και σχεδόν εξοχική (όπως φαίνεται στον "Λαχανόκηπο" του Αγήνωρα Αστεριάδη), αλλά η Αθήνα του 19ου αιώνα είχε μεγάλες και λαμπρές προοπτικές. Στα χαρτιά, τουλάχιστον. Μνημειακά κτήρια και αρχαία μνημεία, κήποι και μπουλβάρ. Αυτά οραματίζονταν και σχεδίαζαν οι μεγάλοι αρχιτέκτονες και πολεοδόμοι της εποχής. Οι αδελφοί Χάνσεν, ο Κλεάνθης, ο Καυτατζόγλου.



Η Πλάκα και το Μοναστηράκι γίνονται ο πυρήνας της νέας πρωτεύουσας. Κι ύστερα αρχίζουν οι πρώτες πολεοδομικές επεκτάσεις. Προς τη Νεάπολη και τα Εξάρχεια. Οι χωμάτινοι δρόμοι στρώνονται και αποκτούν δημόσιο φωτισμό. Νέα καταστήματα ανοίγουν τις πόρτες τους: ραφεία ευρωπαϊκών ενδυμάτων και μυροπωλεία, καφενεία και ανθοπωλεία.  Το οθωμανικό αντιπροχθές εκτοπίζεται υπέρ του ευρωπαϊκού αντιμεθαύριο. Και η Ακρόπολη, παρακολουθεί την πόλη τριγύρω της ν'αλλάζει. Για μία ακόμη φορά. Εδώ, σε πίνακα του Ηλία Φέρτη.


Κι ύστερα ήρθε ο εικοστός αιώνας. Κι έφερε αλλαγές καταιγιστικές στη φυσιογνωμία της πόλης. Εκατόν είκοσι χιλιάδες μικρασιάτες πρόσφυγες. Στη Νέα Σμύρνη. Στη Νέα Φιλαδέλφεια και στη Νέα Ιωνία. Στη Νέα Χαλκιδώνα. Και διπλά στους προσφυγικούς συνοικισμούς, αστικές πολυκατοικίες. Και ένας πληθυσμός που άρχισε να αυξάνει και να μεταμορφώνει την Αθήνα.


Σε μία πόλη άναρχη, δύσκολη, στριμωγμένη και ασφυκτική. Με τα όρια να επεκτείνονται ολοένα και πιο πέρα. Ως το Φάληρο και τον Πειραιά, ως το Μαρούσι και την Κηφισιά. Κι ακόμα πιο πέρα, ίσαμε την Άνοιξη και το Διόνυσο, ίσαμε τη Βούλα και τη Βάρκιζα. Κι ακόμα παραπέρα, ως το Γέρακα, τα Μεσόγεια, το Καπανδρίτι. Μία πόλη γιγάντια, σε μία χώρα μικρή.


Μια πόλη που φιλοξενεί δεκάδες, χιλιάδες, εκατομμύρια καθημερινότητες. Ανθρώπων που τη διασχίζουν για να πάνε στις δουλειές τους, που την ανατέμνουν για να συναντήσουν ο ένας τον άλλον. Ανθρώπων που ψωνίζουν στα καταστήματά της, που κυκλοφορούν με τα τρόλεϊ και τον ηλεκτρικό, με το μετρό και το τραμ. Ανθρώπων που σταματούν στα περίπτερα για ν'αγοράσουν την εφημερίδα τους. Σε αυτό εδώ, το περίπτερο. Που έχει ζωγραφίσει ο Μίκης Ματσάκης. Και που είναι το περίπτερο στο οποίο σταματώ εγώ για να πάρω την εφημερίδα μου. Πλατεία Παπαδιαμάντη. Η δική μου καθημερινότητα, η δική μου Αθήνα.


Και συνειδητοποιώ εξάφνου πως βρέθηκα να συνομιλώ μέσα από την έκθεση και τους υπέροχους πίνακές της, με τη δική μου τη ζωή. Με τις δικές μου διαδρομές. Με τις δικές μου αστικές αναφορές. Γιατί παρότι πληγωμένη και καταθλιπτική, ετούτη η πόλη παραμένει για μένα και για τόσους άλλους, το βασικό μπαγκράουντ για τις ζωές μας. Και με έναν τρόπο τις ορίζει και τις καθοδηγεί. 

Το πίσω μπαλκόνι μου βλέπει σε έναν μικρό ακάλυπτο. Πούχει πεντέξι δεντράκια και λίγο πράσινο. Στριμωγμένα ανάμεσα στις παρακείμενες πολυκατοικίες. Ανάμεσα στα άλλα, υπάρχει και μία βουκαμβίλια. Που κάθε Άνοιξη, ανθίζει. Και κάθε Άνοιξη, με εντυπωσιάζει. Ανοίγω το παραθύρι μου και αναπνέω την μεθυστική της ευωδιά. Κλείνω τα μάτια και ονειρεύομαι. Πώς θάτανε ετούτη η περιοχή πριν μερικές δεκαετίες. Με τα χαμηλά της σπίτια και τις αυλές. Και θαρρώ πως το μόνο που μούμεινε είναι ετούτη η βουκαμβίλια. Αλλά τι όμορφα αλήθεια που μυρίζει! Κι αν κάμω ησυχία, νομίζω πως ακούω και τις καντάδες.

9 σχόλια :

  1. έτσι ήταν όλη η Ελλάδα πτηνό ,έτσι ήταν και το χωριό μου και τωρα ακόμα και τα χωριά μοιάζουν με πόλεις! Με την αναδρομή σου βρέθηκα κι εγω πίσω στο χωριο μου ,που τρέχαμε στους χωματινους δρόμους ,χωρίς αυτοκίνητα και τρωγαμε φραγκόσυκα και μούρα...τωρα εχουν ξεριζωθεί τα πάντα ,μόνο τσιμέντο!Το έχω ξαναπεί πόσο θαυμαζω όσους τα καταφερνουν με το πινέλο ή με τη φωτογραφική μηχανή ,τη γλυπτική και οποιαδήποτε μορφή τέχνης ,ζωντανευουν το παρελθόν !
    Καλημέραααααα Πίγκου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Καταπληκτικό!
    Καταπληκτικοί οι πίνακες καταπληκτική η παλιά Αθήνα, καταπληκτική η βόλτα που μας έκανες στον χρόνο.
    Να σαι καλά.
    Πολλά φιλιά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Τι ρομανικη βολτα πιγκουινακι η σημερινη! Τι νοσταλγικη! Για μια Αθηνα την οποια δεν εζησα, αλλα που ομως νομιζω οτι την προτιμω απο τη σημερινη Αθηνα. Τα λογια σου κατω απο τον πινακα με το Τζαμι ειναι ακριβως και οι δικες μου σκεψεις!
    Φιλια πολλα!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Καλαμιά στον Κάμπο12 Δεκ 2014, 1:12:00 μ.μ.

    Πώς τα καταφέρνεις, πώς, και έχεις την ικανότητα, μόνο και μόνο διαβάζοντάς σε, να κάνεις κάποιον σαν και μένα ν΄αγαπήσει την Αθήνα και ν΄αρχίσει να την βλέπει με μεγαλύτερη επιείκεια και ανοχή;;;

    (Ο πίνακας του Αγ.Αστεριάδη είναι ακριβώς το είδος της ζωγραφικής που με συναρπάζει).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Αγαπημένο πτηνό, σε παρακολουθώ ανελλιπώς.
    Ω εσύ, βασιλιά των ταξιδιάρικων πουλιών, συχώρεσέ με που δεν σε ακολουθώ καθημερινά, όπως ο ...λαός σου.
    Ωστόσο, η συμπάθειά μου για σένα είναι αδιαπραγμάτευτη. Κι όταν καταφέρνεις μέσα μου εκείνο το κλικ που με κάνει να πιάνω για χάρη σου το πληκτρολόγιο, τότε σχεδόν σε λατρεύω.
    Υπέροχοι οι πίνακες, υπέροχη η ανάρτηση και τα σχόλιά σου, υπέροχος εσύ.
    Να είσαι καλά. Και να σουλατσάρεις.

    Πάντα σε σκέφτομαι ασορτί με το Michel Jarre (OXYGEN IV. PENGUIN)
    https://www.youtube.com/watch?v=J9NjTX0S2Rw

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Καλέεεεε !!! Σταμάτα και κόντεψες να με κάνεις να την αγαπήσω την Αθήνα !!! :-p

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Τι όμορφη και τι ρομαντική ανάρτηση, Πιγκουίνε! Ευχαριστούμε και γι'αυτό το ταξίδι!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Αχ βρε Πτηνό! Κατάφερες πάλι να μας συγκινήσεις... Και πως αγαπώ την βουκαμβίλια, που ομορφαίνει τα πάντα γύρω της, ακόμα και μια άχαρη γειτονιά της Αθήνας... Κρίμα που χάθηκε αυτή η επαφή με το παρελθόν και την απλότητα του... Κρίμα που κτίρια- κοσμήματα έγιναν ερείπια και κατεδαφίστηκαν... Κρίμα που τσιμεντώθηκαν τα πάντα, γιατί δυστυχώς αυτή η κατάσταση επικρατεί και αλλού...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Να σαι καλα να γραφεις ρε φιλε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts