Δευτέρα, 19 Ιανουαρίου 2015

Σόδομα και Γόμορα


Ουί, σ'ε βρε: αυστηρώς ακατάλληλον για ανηλίκους! Το λέει η αφίσα, το αναγράφει η πινακίδα στην είσοδο, θα σου το πει και η μαντμ'ζέλ στο ταμείο -αν δεν δείξεις ταυτότητα, δεν μπαίνεις με την καμία. Διότι μπορεί μεν να πρόκειται για εξποζισιόν αρτιστίκ, τύπου Σεζάν, Πικάσο και Ντελακρουά, αλλά το πάει το γράμμα, το κανελώνει το ρυζόγαλο, το καβουρδίζει το φιστίκι, τη ματσακονιάζει τη βάρκα. 


Βρισκόμαστε στο Ορσέ, ένα από τα πιο ζούπερ μουσεία της Γαλλίας, την πιο αγαπημένη μου πινακοθήκη του κόσμου. Δεν θα ξεχάσω ποτές την πρώτη φορά που είχα έρθει εδώ -δεκάξι χρονών ήμουν, δεν είχα καλοκαταλάβει τον εαυτό μου και βρέθηκα να ριγώ μπροστά στους μεγάλους ιμπρεσιονιστές. Να συμπαρασύρομαι από τις κυματιστές πινελιές του Βαν Γκογκ, να αναπνέω τις ατμόσφαιρες του Πισαρό, να ονειρεύομαι με τα χρώματα του Μονέ, να συγκινούμαι από την τόλμη του Σεζάν.


Σήμερις όμως δεν ήρθαμε ως εδώ για εικαστικές ονειροπολήσεις και άλλους τέτοιους ρομαντισμούς. Αλλά για να επισκεφθούμε την έκθεση περί της οποίας ομιλεί όλη η κοινότητα των φιλότεχνων εις Παρισίους. Το "Sade: attaquer le Soleil"! Που σπάει ταμεία, σχηματίζει ουρές, συζητιέται παντού και γενικώς έχει προκαλέσει αρτίστικ παροξυσμό, γκραν σαματά και πανδαιμόνιο!



Διακόσια χρόνια μετά το θάνατό του, ο διαβόητος Μαρκήσιος ντε Σαντ επιστρέφει. Στην πόλη που του προσέφερε τον καμβά για τις ηδονές του, τον χλεύασε, τον λάτρεψε και τον φυλάκισε. Ταυτισμένος με λογής λογής γενετήσιες διαστροφές, βίτσια και ακολασίες, ο Μαρκήσιος πέρασε σχεδόν τριάντα χρόνια στη φυλακή της Βαστίλης, κατηγορούμενος για παραβίαση κάθε ηθικής αρχής.



Και μπορεί το ευρύ συγγραφικό έργο του να έμεινε για χρόνια απαγορευμένο (περιλαμβανομένου του γκραν σουξέ "120 Ημέρες στα Σόδομα"), αλλά η επιρροή του Μαρκήσιου στη λογοτεχνία, τις εικαστικές τέχνες και το σινεμά υπήρξε τεράστια. Για να μην σου μιλήσω για την άμεση και έμμεση συμβολή του στη μελέτη της ψυχοπαθολογίας και την ψυχανάλυσης, καθώς ήταν ο πρώτος που μίλησε -με παροιμιώδη ελευθεριότητα- για τα άγρια ένστικτα του ανθρώπου και τις σεξουαλικές ορμές του.



Τώρα εσύ θα αναρωτηθείς, από που κι ως που το Ορσέ, πούναι τελοσπάντων ρισπέκταμπολ μουσείο με τους εστετισμούς και τις πχιότητές του, απεφάσισε να ασχοληθεί με τέτοιες θεματολογίες που στο παρά τσακ τις λες και πορνογραφικές. Και δεν θα μου κάμει εντύπωση, αν δηλώσεις και καχύποπτος, κατηγορώντας το Ορσέ για δηθενιές και εμπορικές ευκολίες, τύπου δείχνουμε μπαλαμούτι υπό το πρόσχημα της τέχνης και κάμουμε ντόρο.



Νο, πα ντου του! Διότι το "Sade" δεν είναι μία πρόχειρη έκθεση με προχώ θέμα, αλλά μία πολυεπίπεδη άσκηση πάνω στην ανθρώπινη φύση. Που εξ αφορμής του Μαρκήσιου και του έργου του, επιχειρεί μία εκτενή αναδρομή στην εικαστική απεικόνιση της ακρότητας και δεν διστάζει να συζητά με τον πιο εύστοχο και ειλικρινή τρόπο τα όρια του ερωτισμού, της βίας και των παθών. Με πίνακες σαν αυτόν. O "Πόλεμος" του Henri Rousseau. Καβάλα σε ένα τερατόμορφο άλογο, ποδοπατάει με ικανοποίηση τα νεκρά σώματα των πεσόντων.


Ή τις δύο "κοιμώμενες" του τολμηρού Gustave Courbet. Λεσβιακή σκηνή που για την εποχή της υπήρξε τουλάχιστον σκανδαλώδης. Και ο ίδιος ο Courbet απαγόρευσε τη δημόσια έκθεσή της.


Αλλά και ο στραγγαλισμός της γυναίκας που αποδίδει με ένταση και οξύτητα, ο Paul Cezanne. Σχεδόν ακους τις κραυγές αγωνίας της και τα πνιχτά της παρακάλια.


Ευγένιος Ντελακρουά και κυνήγι λιονταριών. Σε έναν πίνακα που ξεχειλίζει χρώματα και ποδοβολητά και βρυχηθμούς. Πολύ μπροστά από την εποχή του, ο Ντελακρουά δίνει προβάδισμα στην αίσθηση των χρωμάτων, παρά στην καθαρότητα των μορφών. Μπερδεμένο, δυνατό και αιματοβαμμένο.


Σιγά μην έλειπε από την έκθεση η ελληνική μυθολογία. Που μόνο τον Δία να πιάσεις ως τόπικ, την έχεις έτοιμη την πραγματεία περί διαστροφής. Τη μια μεταμορφωνόταν σε ταύρο, την άλλη σε χρυσή βροχή, την τρίτη σε αητό (βιρτουόζος στο ειδικό εφέ) και γενικώς δεν άφηνε κορασίδα που να μην την απαυτώσει -για να μην υπεισέλθω και στα του Γανυμήδη. Εδώ, ο Ζευς με την νεαρά Ευρώπη, σε πίνακα του Σεζάν. Τόσα που πέρασε και η νεαρά στα χέρια του Έλληνος θεού, δεν είναι ν'απορεί κανείς που βγάζει σήμερις το άχτι της στα ελληνικά σπρεντς.


Για να μην θυμηθώ τη Μήδεια που κατέσφαξε τα παιδιά της μη-χειρότερα. Θολωμένο το μυαλό της, σκοτεινιασμένο το βλέμμα της, στον πίνακα του Ντελακρουά.


Ο δε Ουίλιαμ Αντόλφ Μπουγκερώ -τον οποίον εθαυμάζω απεριόριστα- μπορεί να εξύμνησε το γυναικείο γυμνό σώμα υπό το πρόσχημα τάχα-μου ρομάντικ μυθολογικής θεματολογίας, αλλά η φιληδονία και η βιαιότητα που σιγόβραζαν καθόπως φαίνεται μέσα του, ξεδιπλώνεται σε ετούτον τον πίνακα. Με τον Δάντη και τον Βιργίλιο στην Κόλαση.


Για να μην αναφερθώ στον Πειρασμό του Αγίου Αντωνίου. Με τα πινέλα του Σεζάν και τον κερασφόρο να προσφέρει ηδονιστικές ανταμοιβές.



Και Πικάσο και Γκόγια και Ζερικώ και Ροντέν και δεκάδες άλλοι. Σε μία τεράστια έκθεση που για να την καλοδείς και να τη φχαριστηθείς, χρειάζεσαι -πέραν του ανοιχτού μυαλού και του ελεύθερου πνεύματος- κάνα τρίωρο.


Κι αν έχεις έξτρα χρόνο, έρχεσαι και στις ανοιχτές συζητήσεις και τις προβολές που οργανώνει το Μουσείο. Για να θυμηθούμε το Salo του Παζολίνι ή την Εγκληματική Ζωή του Αρτσιμπάλντο ντε λα Κρουζ, του Μπουνιουέλ.


Και κάπως έτσι, το Ορσέ καταφέρνει να υπερβεί τις συμβατικότητες και τους καθωσπρεπισμούς και να σου μιλήσει για θέματα που μπορεί να μην συζητιούνται εύκολα, αλλά αποδεικνύεται ότι απασχολούν. Όχι μόνο τους καλλιτέχνες, αλλά γενικά τους ανθρώπους. Γιατί πολλά θα του καταλογίσεις του Μαρκήσιου, αλλά δεν μπορεί παρά να αναγνωρίσεις τον αφοπλιστικό του ηδονισμό ως ειλικρινή παραδοχή. Και τελοσπάντων, αν περνάς εσύ καλά, εμένα δεν μου πέφτει λόγος. 


20 σχόλια :

  1. ενδιαφέρουσα έκθεση !
    μήπως είμαι διαστροφική ,γιατί δε βλέπω κάτι προκλητικό ,ουτε στους πίνακες ,ούτε στο βίντεο. Εφόσον γίνονται απο ενήλικες και με τη συναίνεσή τους ,τίποτα το μεμπτό!
    Τα κρυφά να φοβόμαστε....
    Καλημέραααααααα πτηνό!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τρε ιντερεσάντ η έκθεση, Νάσια μου! Και πολύ προχώ το θέμα!
      Πτηνούλι επέλεξε μάλλον "αθώους" πίνακες και απέφυγε τεχνηέντως τα πιο ακραία έργα (μας διαβάζουν και μικρά παιδιά! Βασικά, κυρίως μικρά παιδιά μάς διαβάζουν!!!)
      Και βεβαίως συμφωνώ απολύτως ότι δεν υπάρχει τίποτις μεμπτό, από τη στιγμή που εκδηλώνονται επιθυμίες με συναίνεση των συμμετεχόντων!
      Τις καλημέρες μου!

      Διαγραφή
    2. Συμφωνώ με τη Νάσια, αν εξαιρέσεις την έρμη που της καιν τις ρώγες, όλα τα άλλα απλά και καθημερινά!

      Διαγραφή
    3. βρε άντρας ειναι αυτος που τον καίνε!

      Διαγραφή
    4. Άντρας είναι; Τα ύστερα του κόσμου!

      Διαγραφή
    5. Γιες, ήρθαν τα ύστερα του κόσμου, Tremens μου! Και πράγματι, εγώ πλέον έχω άλλα παραδείγματα διαστροφής να καταθέσω. Που δεν συνδέονται (τουλάχιστον άμεσα) με τις γενετήσιες ορμές, αλλά με τα μυαλά που κουμαντάρουνε κάποιοι.

      Διαγραφή
    6. Άστα πτηνό μου ήρθαν τα ύστερα και διώξαν τα ήμερα, δεν γλιτώνουμε σου λέω, τόσο αντικειμενικά στο λέω και τα σχετικά

      Διαγραφή
  2. Τι βαθύτερα και άγρια πάθη κρύβει η ανθρώπινη φύση! Πάθη που σίγουρα πάρα πολλοί δεν τα παραδέχονται ούτε στον ίδιο τους τον εαυτό.
    Το γεγονός ότι διάφοροι καλλιτέχνες τόλμησαν να τα αποτυπώσουν σ'ενα καμβά πριν από τόσα πολλά χρόνια είναι τουλάχιστον εντυπωσιακό.
    Τώρα όσον αφορά στις σεξουαλικές προτιμήσεις του καθενός και πως τη "βρίσκει" ο καθένας, περί ορέξεως....Με το θέμα των βασανιστηρίων όμως έχω ένα μικρό θεματάκι..
    Καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Περί ορέξεως, κολοκυθόπιτα! Καλά νάμαστε και να απολαμβάνουμε τις όποιες χαρές βρίσκουμε στη ζωή. Και ο ηδονισμός, καθόλου κακή προσέγγιση δεν είναι -αρκεί να μπορεί κανείς να τον χαλιναγωγεί σε ένα βαθμό και να μην επιτρέπει στα πάθη του να τον καταπίνουν.

      Τα φιλιά και τις καλημέρες μου!

      Διαγραφή
  3. Ολα μέσα στο πρόγραμμα είναι πιγκού μου!
    Και ο έρωτας και η κάθε είδους ηδονή είναι μέσα στην ζωή μας.
    Το να κλείνουμε τα μάτια είναι εντελώς υποκριτικό.
    Να τα ανοίξουμε πρέπει και να δεχτούμε αυτό που είμαστε.
    Πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση σε ευχαριστούμε που μας την έδειξες!
    Πολλά φιλιά την καλημέρα μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η ηδονή και οι (σαρκικές ή πνευματικές) απολαύσεις είναι (και πρέπει να είναι) κομμάτι της ζωής. Αρκεί βεβαίως να μην καθυποτάσσεται ο άνθρωπος στα πάθη του και γίνεται δέσμιος αυτών.
      Και ναι, Έλενά μου, αρκετά με τις σεμνότυφες και υποκριτικές συμπεριφορές. Νομίζω πως θα πρέπει όλοι μας να τις δουλέψουμε και να τις υπερβούμε. Και δη, στην ελληνική πραγματικότητα, που παραμένει πολύ (ως και πάρα πολύ) συντηρητική.

      Την καλημέρα μου και τα φιλιά μου!

      Διαγραφή
  4. Έφη Μεσιτίδου19 Ιαν 2015, 12:54:00 μ.μ.

    Μπγαβό Πιγκού! Με αρέσει που δεν είσαι σοβαροφανής και κομπλεξικός!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Α πα πα! Μακριά από εμένα οι σοβαροφάνειες! Όλα μπορούν να είναι σοβαρά και ανάλαφρα ταυτόχρονα. Και τα δύσκολα μπορούν να γίνονται εύκολα. :)

      Καλημέρα Έφη μου!

      Διαγραφή
  5. Είμαι σίγουρη ότι έκανες λάιτ επιλογές :)))
    Να πω ότι ζηλεύω που δεν έχω πάει σε μουσεία του εξωτερικού. Όχι δεν ζηλεύω τόσο για όλες τις χώρες που έχεις επισκεφτεί κι εγώ όχι! Αλλά τα μουσεία ....
    αχ! Ακόμα και να δω και αμφιλεγόμενες εκθέσεις.
    Φιλιά πίγκου μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το βίντεο με άφησε ...αδιάφορη. Αναρωτιέμαι γιατί τόση πρόκληση . με τους πίνακες είναι αλλιώς....
      Μπορεί και να έχω λάθος...
      Αλλά πάντα θα αναρωτιέμαι για τα κίνητρα!

      Διαγραφή
    2. Έκαμα πράγματι λάιτ επιλογές -διότι ο Πιγκουίνος είναι ένα μπλογκ για (σχεδόν) όλες τις ηλικίες και θα ήταν λιγουλάκι επίφοβο να το προχωρήσω παραπέρα. Εντούτοις, νομίζω ότι σχηματίζει κανείς μία εικόνα και από αυτά τα ολίγα που επέλεξα να παρουσιάσω εδώ.
      Είναι σπουδαία εμπειρία τα μουσεία, καλή μου airis! Στην Αγγλία, στη Γαλλία, στην Ισπανία, στη Γερμανία, στην Ολλανδία και αλλού. Και ειδικά όταν οργανώνουν τέτοιες εκθέσεις. Έχεις πάντα πράγματα να δεις, να ανακαλύψεις και να σκεφτείς. Βγαίνεις σοφότερος και πληρέστερος, με έναν τρόπο. Είμαι βέβαιος ότι θα ενθουσιαζόσουν. Και σου εύχομαι ολόψυχα να καταφέρεις κάποια στιγμή και να βρεθείς εκεί!

      Την καλημέρα μου!

      Διαγραφή
  6. Τώρα εγώ, πολύ αντιδραστικά (;) θα πω, (χωρίς να αμφισβητήσω στο παραμικρό την καλλιτεχνική αξία των εκτιθέμενων) ότι η διοίκηση του μουσείου χρησιμοποίησε έναν εντελώς κλασικά αλάνθαστο τρόπο προκειμένου να προκαλέσει :"ουρές, γκραν σαματά και πανδαιμόνιο ", στους διαδρόμους και στα ταμεία του ιδρύματος.
    Το μυστικό της επιτυχίας της συνταγής, είναι αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης (έως ψυχοπαθολογίας).
    Σ'έ τού !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είναι γεγονός, Άννα μου, ότι η πρόκληση πουλούσε, πουλάει και θα πουλάει πάντα! Γιατί είναι τελοσπάντων ένας σχετικά εύκολος τρόπος να συγκεντρώσεις τα βλέμματα και να κάμεις ντόρο. Αλλά -και παρότι βρέθηκα κι εγώ αρκετά καχύποπτος στην εν λόγω έκθεση- είναι τόσο καλά στημένο το θέμα και τόσο βαθιά η ανάλυση που επιχειρείται που τους βγάζεις το καπέλο, τους δίνεις τα ρισπέκτ σου και τους λες και μπράβο.

      Τα φιλιά μου και τις καλημέρες μου!

      Διαγραφή
  7. Βλέποντας τα έργα τέχνης στην τολμηρή ομολογουμένως έκθεση μου θύμισες το σοκ που έπαθα ως αθώα κορασίς όταν διάβασα τις "120 ημέρες των Σοδόμων" και αυτό σε μια άλλη χώρα και σε μια άλλη γλώσσα.Το βιβλίο του Σάντ έκανε μεγάλο σουξέ στην νεολαία της εποχής μου που ανακάλυπτε τις πολυποίκιλες σεξουαλικές συμπεριφορές χωρίς να γνωρίζει ακόμη καλά καλά τι σημαίνει φιλί και ερωτική πράξη.
    Μπορεί να ήταν βίαιη η εισαγωγή μας στον ερωτισμό γιατί ξεκινούσε από τον σαδισμό αλλά αυτή ήταν και δεν θέλω ού!χα,χα,χα
    Να το πω ωμά;
    Ήταν η……τσόντα(το είπα και χαλάρωσα) της εποχής μας.
    Έχοντας λοιπόν αυτήν την «προϋπηρεσία» στο τολμηρό,βίαιο και ακραίο μπορώ τώρα ως μια ώριμη γυναίκα να δω με μεγάλη άνεση μια έκθεση που εξετάζει την επιρροή του Μαρκησίου σε όλες τις τέχνες.Και όπως ξέρεις πτηνό ήταν τεράστια όχι μόνο στην ζωγραφική αλλά και στον κινηματογράφο και στην λογοτεχνία.
    Όσον αφορά την τολμηρότητα και την βιαιότητα της εικόνας δεν πρέπει να μας σοκάρει γιατί βία και σεξ βλέπουμε σε καθημερινή βάση στις μικρές μας οθόνες χωρίς να κάνουμε….κιχ!
    Αφού την τρώμε λοιπόν στην μάπα από την μικρή οθόνη δεν βλάπτει να την δούμε σε έργα μεγάλων ζωγράφων που ομολογουμένως είναι συγκλονιστικά.
    Conclusion:
    Αν βρισκόμουν στο Παρίσι θα ήμουν η πρώτη επισκέπτρια που θα περνούσε το κατώφλι της έκθεσης.χα,χα,χα,χα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλή μου xristin, πόσο πολύ συμφωνώ! Είναι μεγάλο (τεράστιο!) το άλμα της χειραφέτησης που επιχειρήθηκε τις τελευταίες δεκαετίες. Και αν ακόμα σε κάποιες περιπτώσεις το χάσαμε ως κοινωνία και παρασυρθήκαμε σε ευκολίες, εκχυδαϊσμούς ή ακρότητες, τολμώ να πω ότι τα πήγαμε αρκετά καλά. Διότι είχαμε να αντιπαλέψουμε ταμπού και σεμνοτυφείες αιώνων!

      Με εκθέσεις σαν αυτήν και κυρίως, με ανοιχτά μυαλά, μπορούμε να βελτιωθούμε ακόμα περισσότερο!

      Και ναι, η καθημερινότητα και οι ζωές μας υφίστανται τις βλαπτικές συνέπειες πολύ χειρότερων διαστροφών από αυτές που κατέγραφε πριν δύο περίπου αιώνες ο Σαντ. Και έναντι των οποίων, είμαστε δυστυχώς ανοχύρωτοι.

      Την καλημέρα μου και τα φιλιά μου.

      Διαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts