Πέμπτη, 9 Απριλίου 2015

Η ανάσταση μέσα μου



Σε θέλω σεμνό και χαμηλοβλεπούσο. Διότι ανεξαρτήτως του τί πιστεύεις (ή δεν πιστεύεις), όταν επισκέπτεσαι μέρη σαν και τούτο, δεν μπορεί παρά να είσαι σοβαρός και μετρημένος. Πού βρισκόμαστε; Στο τέλος της διαδρομής (ή μπορεί και στην αρχή της). Στην κορύφωση της αφήγησης. Στο πιο σημαντικό κεφάλαιο της χριστιανικής πίστης. Στο σημείο που προσδιόρισε με τρόπο αποφασιστικό τα όσα ακολούθησαν. Που επηρέασε ανθρώπους, λαούς, γενεές ολάκερες. Και άλλαξε τον ρου της ιστορίας. Για όλους μας.



Αναγνώστα, καλωσήρθες στον Πανάγιο Τάφο. Στο Ναό της Αναστάσεως. Πήρες μαζί τη λαμπάδα σου; 



Ο Ναός της Αναστάσεως είναι ένα μεγάλο -για τα μεγέθη της παλιάς πόλης της Ιερουσαλήμ- οικοδόμημα. Που καλύπτει τις δύο πιο σημαντικές τοποθεσίες της ιστορίας του Ιησού. Τον Γολγοθά -ήτοι τον τόπο όπου σταυρώθηκε- και τον τάφο -ήτοι τη σπηλιά όπου μεταφέρθηκε μετά την αποκαθήλωση και από την οποία αναστήθηκε. Σύμφωνα πάντα με τα όσα λένε τα Ευαγγέλια. 



Εντός του οικοδομήματος, θα βρεις τα πέντε τελευταία από τα δεκατέσσερα σημεία της διαδρομής του Ιησού, έτσι όπως έχουν χωροθετηθεί στην Ιερουσαλήμ (για τα πρώτα εννέα σημεία, σε παραπέμπω εδώ). Ναι, εννοείται πως θα μπούμε. 



Το πρώτο πράμα που συναντάς με το που εισέρχεσαι στο ναό, είναι ο λίθος της Αποκαθήλωσης. Και γύρω του δεκάδες πιστούς, διαφόρων φυλών και εθνοτήτων, που έχουν πέσει κατάχαμα να τον αγγίξουν και να προσκυνήσουν. Από τους μεσαιωνικούς χρόνους, πιστεύεται ότι εδώ τοποθετήθηκε το σώμα του Ιησού μετά το θάνατό του. Αλλά ο λίθος επί του οποίου γίνεται το προσκύνημα χρονολογείται στο 1810. Όχι για να μην τον νομίζεις τίποτις αρχαίο. 



Βεβαίως οι πιστοί δεν ενδιαφέρονται για τέτοιες λεπτομέρειες. Μήτε έχει νόημα να τους μεταπείσει κανείς. Το θέαμα πάντως των ανθρώπων που αγγίζουν μία πέτρα και της αποδίδουν πνευματική αξία ή τη συνδέουν τελοσπάντων με την πίστη τους, θα μου επιτρέψεις να πω ότι δεν διαφέρει πολύ από τη σχέση που έχουν αναπτύξει οι Εβραίοι με το Τείχος των Δακρύων ή οι Μουσουλμάνοι με την Καάβα.



Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Για να καταλάβουμε πώς δημιουργήθηκε ο Ναός της Αναστάσεως, πρέπει να πάμε στο πολύ πολύ παλιά. Και συγκεκριμένα στο 2ο αιώνα μ.Χ., όταν ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Ανδριανός έχτισε στο σημείο που βρισκόμαστε, έναν ναό αφιερωμένο στην Αφροδίτη. Άσχετο θα πεις. Αλλά τότες ο χριστιανισμός δεν ήταν ακόμα κυρίαρχη θρησκεία και ο Ανδριανός που τον περιφρονούσε εντελώς, δεν είχε καμία απολύτως έγνοια να αναδείξει τοποθεσίες που τυχόν συνδέονταν με το αφήγημα των Χριστιανών.

Όμως τα πράγματα άλλαξαν, εκατό περίπου χρόνια αργότερα. Το 325, ο Κωνσταντίνος (αμείλικτος σφαγέας που εντελώς βολικά μετανόησε κι ασπάστηκε τον χριστιανισμό στο νεκροκρέβατό του -κερδίζοντας άφεση αμαρτιών και το προσωνύμιο Μέγας!), διέταξε την αντικατάσταση του ναού με εκκλησία. 



Κατά τη διάρκεια της ανέγερσης, η μητέρα του Κωνσταντίνου, Ελένη, επιδεικνύοντας εντυπωσιακές αρχαιολογικές ικανότητες, εντόπισε τον σταυρό του Ιησού. Για την ακρίβεια, η διήγηση λέει ότι ανακάλυψε τρεις σταυρούς (διότι είχαμε και τους δύο εκατέρωθεν ληστές), αλλά χάρη στη θεία φώτιση κατάφερε να αναγνωρίσει εκείνον επί του οποίου κρεμάσθηκε ο Ιησούς.



Το 1009, η πρώτη εκείνη βασιλική που έχτισε ο Κωνσταντίνος καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς από τον Φατιμίδη σουλτάνο Χακίμ, που καθόλου δεν εξετίμησε τις θαυματουργικές ιδιότητες που απέδιδαν οι χριστιανοί του Μεσαίωνα στο μέρος αυτό. Ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Μονομάχος αποκατέστησε το ναό σε μικρότερη κλίμακα τριάντα χρόνια αργότερα, ενώ τον 12ο αιώνα πλακώσανε εδώ και οι Σταυροφόροι. Κι αν ας πούμε η Πρώτη Σταυροφορία όντως είχε ως κίνητρο την ανακατάλυψη των Αγίων Τόπων και τη διαφύλαξη της θρησκευτικής παράδοσης του χριστιανισμού, οι επόμενες μετατράπηκαν σύντομα σε απροκάλυπτο πλιάτσικο και άτακτες επιχειρήσεις από λογής λογής τυχοδιώκτες που κατέφευγαν στην ιπποσύνη για να ξεφύγουν από τη μιζέρια και τη φτώχεια της μεσαιωνικής Ευρώπης. Μετά την οριστική τους ήττα και εκδίωξη από την περιοχή, ο ναός υπέπεσε σε μαρασμό, καθώς εβρισκόταν εντός της (καθόλου φιλικής ή στην καλύτερη περίπτωση αδιάφορης) Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το 1808 καταστράφηκε από φωτιά και χρειάστηκε να επισκευαστεί, ενώ το 1927 ένας σεισμός προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές και απαιτήθηκαν χρόνια για να αποκατασταθεί.



Ας επιστρέψουμε στην περιήγηση. Δεξιά της εισόδου, ανεβαίνεις μία μικρή σκάλα που οδηγεί στο Γολγοθά. Μη φανταστείς κάτι πολύ ψηλό. Ούτε κάτι πολύ μεγάλο. Ένας στεγασμένος χώρος είναι, εντός του ναού, που χωρίζεται σε δύο παρεκκλήσια. Στα αριστερά, το ελληνορθόδοξο και στα δεξιά, το καθολικό. Διότι όχι, δεν μπορείς εσύ ο πιστός να προσκυνήσεις σε άλλο δόγμα, είναι θέμα αρχής!

Ακριβώς από κάτω, βρίσκεις το παρεκλήσσι του Αδάμ. Θα μου πεις και τι δουλειά έχει ο Αδάμ με όλα τα υπόλοιπα; Σε περιμένουν εκπλήξεις. Βλέπεις, σε αυτό το σημείο υποτίθεται πως βρίσκεται θαμμένο το κρανίο του πρωτόπλαστου! Διότι σύμφωνα με τον Αλεξανδρινό θεολόγο Ωριγένη, ο Ιησούς σταυρώθηκε στον τόπο που θάφτηκε ο Αδάμ. Και επειδής εμείς κάτι τέτοια τα παίρνουμε απολύτως τοις μετρητοίς και στο εντελώς κυριολεκτικό τους, σκεφτήκαμε ότι αφού στο σημείο αυτό σταυρώθηκε ο Ιησούς, εδώ από κάτω θάναι και ο Αδάμ. Λογικό.



Η συμπερίληψη του Αδάμ στην όλη συλλογιστική, προσθέτει στο αξιοθέατο διαστάσεις υπερπαραγωγής. Σου έρχονται συνειρμοί με παραδείσους, δέντρα, απαγορευμένους καρπούς και καταραμένους όφιδες. Ξαφνικά όλα βρίσκονται τριγύρω σου και όλα δένουν με έναν συναρπαστικό τρόπο, ως κομμάτια από το ίδιο παζλ. 



Πίσω από ένα χοντρό γυαλί, βλέπεις ένα σχήσιμο του βράχου. Όπου βεβαίως, πρόκειται για ρωγμή που προέκυψε από το σεισμό που έγινε όταν ο Ιησούς πέθανε πάνω στο σταυρό. Αν είσαι βέβαια καχύποπτος και τίποτις άπιστος, μπορεί και να συμφωνήσεις με τους γεωλόγους που λένε ότι δεν έχει καμία σχέση με σεισμογενή δραστηριότητα, αλλά είναι φυσικό σχήσιμο της πέτρας. Αλλά κι εδώ, η επιλογή του τί πιστεύεις και τί όχι, είναι αποκλειστικά δική σου.


Μία μαρμάρινη κολυμπήθρα επισημαίνει το κέντρο του κόσμου. Το οποίο είναι φυσικά κι αυτό, εντός του ναού, σύμφωνα με κάμποσους χαρτογράφους του μεσαίωνα.


Το όλο οικοδόμημα, είναι φτιαγμένο με τρόπο αριστοτεχνικό. Τα μεγέθη του (κυρίως σε ύψος), σου δημιουργούν δέος, ενώ τα παιχνίδια του φωτός που διεισδύει από τα παράθυρα των τρούλων, προσθέτουν μία γερή δόση υπερβατικότητας. Ο τρούλος του καθολικού που ξαναχτίστηκε μετά το σεισμό του 1927 φέρει την εικόνα του Ιησού και καλύπτει ολόκληρο το κεντρικό κλίτος της εκκλησίας των σταυροφόρων, που σήμερα χρησιμοποιείται από τους ελληνορθόδοξους ιερείς.


Αλλά το πιο επιβλητικό στοιχείο του ναού είναι η κεντρική ροτόντα που χτίστηκε πριν διακόσια περίπου χρόνια και ακολουθεί τη λογική του Ρωμαϊκού Πάνθεον. Ήτοι διαθέτει στο κέντρο της ένα στρογγυλό άνοιγμα από το οποίο διεισδύει το ηλιακό φως που σε τυφλώνει καθώς υψώνεις το βλέμμα σου μέσα από το (εντελώς ηθελημένο) σκοτάδι της βάσης του ναού. Προφανώς, το αρχιτεκτονικό αυτό τρικ προσπαθεί να σου αποδείξει τη δύναμη του θεϊκού φωτός που είναι υπέρτερη και ισχυρότερη των εγκόσμιων. Και εν πολλοίς, το καταφέρνει: νιώθεις μικρός και ασήμαντος. Ίσως και νάσαι. Ίσως πάλι και όχι.


Μας έμεινε ακόμα μία στάση. Η τελευταία και πιο σημαντική. Το ιερότερο σημείο του χριστιανισμού: ο Πανάγιος Τάφος.



Ο Πανάγιος Τάφος βρίσκεται σε ένα ιερό που μοιάζει με ναό μέσα στο ναό. Η ουρά για να μπει κανείς μέσα είναι -όπως αντιλαμβάνεσαι- τεράστια. Η προσμονή των πιστών, μεγάλη. Διότι εδώ δεν μιλάμε απλώς για κάποια θαυματουργή εικόνα της Παναγίας ή για κάποιο ιερό προσκύνημα ενός Αγίου. Μιλάμε για το σημείο όπου τοποθετήθηκε το νεκρό σώμα του Ιησού και το μέρος από το οποίο αναστήθηκε!


Λυπάμαι, αλλά δεν επιτρέπονται οι φωτογραφίες εντός. Σε διαβεβαιώνω όμως ότι δεν υπάρχει και κάτι για να φωτογραφίσεις. Θα προσπαθήσω να στο περιγράψω. Το παρεκκλήσι είναι δίχωρο. Στον εξωτερικό χώρο υπάρχει ένας χαμηλός παραστάτης όπου υποτίθεται πως έχει ενσωματωθεί ένα κομμάτι από την πέτρα που έβγαλαν από την είσοδο του τάφου οι άγγελοι. Τί εννοείς αν ισχύει κάτι τέτοιο; Προτιμώ να μην σου απαντήσω. Μία χαμηλή πόρτα οδηγεί στα ενδότερα, στο Παρεκκλήσιο του Πανάγιου Τάφου που αποτελεί και τον δέκατο τέταρτο σταθμό του Σταυρού. Είμαι και αψηλός, μπήκα με δυσκολία. Ένας (ελληνορθόδοξος) παπάς στεκόταν δίπλα στην πόρτα και επόπτευε τη ροή των επισκεπτών, επαναλαμβάνοντας συνέχεια προτροπές για μεγαλύτερη ταχύτητα. Ως αποτέλεσμα, στο μικρό δωματιάκι του Πανάγιου Τάφου μπορείς να παραμείνεις οριακά τέσσερα-πέντε δευτερόλεπτα. Αλλά είναι αρκετά, δεδομένου ότι δεν υπάρχει τίποτα να περιεργαστείς. Μία απλή μαρμάρινη πλάκα καλύπτει εξολοκλήρου το μέρος όπου υποτίθεται ότι τάφηκε ο Ιησούς. Και αυτό είναι όλο. Να ξεύρεις, ότι η πλάκα αυτή τοποθετήθηκε εδώ το 1555 και έτριζε σκόπιμα για να τρομάζει τους Οθωμανούς τυμβορύχους. Ή και τους χριστιανούς προσκυνητές.

Έλα να βγούμε.


Η Ανάσταση είναι στην πραγματικότητα το σημείο κλειδί. Όλα τα υπόλοιπα είναι μία ιστορία που μπορεί να εξηγήσεις και σε ένα βαθμό να εκλογικεύσεις. Πολλοί μελετητές, θεωρούν πως ο Ιησούς δεν ήταν παρά ακόμα ένας ηγέτης επαναστατικού κινήματος κατά των Ρωμαίων. Κάποιοι αμφισβητούν εντελώς την ιστορικότητά του. Κάποιοι άλλοι, δέχονται πως υπήρξε, αλλά πως ουδέποτε είχε κατά νου τη δημιουργία θρησκείας. Είναι αρκετοί δε οι ιστορικοί που εκτιμούν πως η άνοδος του χριστιανισμού ήταν αποτέλεσμα ιστορικής συγκυρίας και μίας σειράς επιλογών από πρόσωπα κλειδιά (όπως ο Κωνσταντίνος ο Μέγας). Η Εκκλησία από την άλλη και οι πιστοί, θεωρούν ότι δεν υπάρχει καμία αμφιβολία περί της θεϊκής του υπόστασης και περί του μηνύματος για Σωτηρία και Βασιλεία των Ουρανών. Ναι, πολλές οι ερμηνείες. Αλλά όταν φθάνει κανείς στην Ανάσταση, έχει δύο επιλογές: ή να την αποδεχθεί ως ένδειξη της θείας πρόνοιας και να πιστέψει σε αυτήν ή να τη θεωρήσει ως απίθανο, μεταφυσικό φαινόμενο και να την απορρίψει.


Κοιτάζω ξανά το Ναό και τους πιστούς που συρρέουν εδώ. Σκέφτομαι την Ανάσταση, τα όσα έχω κατά καιρούς διαβάσει ή διδαχθεί για τον Ιησού, τις δεκατέσσερις στάσεις του Σταυρού που ακολούθησα για να φθάσω μέχρις εδώ, τους Σταυροφόρους, την Ελένη, τον Ωριγένη, τον Αδάμ. Κι ύστερα θυμάμαι έναν στίχο του Πάμπλο Νερούδα. Που λέει ότι όλοι "γεννηθήκαμε για να ξεναγεννηθούμε".

Και κάπως έτσι, αγαπημένε αναγνώστα, επιλέγω εγώ να αντιληφθώ το συμβολισμό της Ανάστασης. Ως μία ευκαιρία για προσωπική υπέρβαση. Όχι της θνητότητας, αλλά των όσων μας κρατάνε πίσω, μας δεσμεύουν και μας χαλιναγωγούν. Μία υπέρβαση των αδυναμιών και των παθών μας. Των δυσλειτουργικών και φαύλων πτυχών του χαρακτήρα μας. Και ευτυχώς, η φύση τριγύρω έρχεται κάθε Άνοιξη να στο επιβεβαιώσει: πως η Ανάσταση είναι δυνατή και αέναη. Πως κάθε κύκλος που κλείνει ανοίγει έναν άλλον. Και ίσως -λέγω ίσως- η αποδοχή αυτής της νομοτέλειας, να είναι ικανή από μόνη της να μας καθησυχάσει. Χωρίς άλλες προσδοκίες, χωρίς την ανάγκη για εμπλαισίωση σε ένα μεταφυσικό αφήγημα κάποιας θρησκείας. Για μένα, είναι.

Καλή Ανάσταση και σε σένα. 

13 σχόλια :

  1. Ο επίλογος σου με βρίσκει απόλυτα σύμφωνη!
    Όσο για τον πανάγιο τάφο, καλέ τον έχω δει κι ας μην έχω πατήσει το ωραίο μου ποδαράκι:
    http://www.360tr.com/kudus/kiyamet_eng/index.html
    Κανονικό τουρ! ☺
    (δεν το έλεγες χτες ότι είχε και βου μέρος να μην δίνω διπλές ευχές; αχαχα!)
    Φιλιά στη μουσούδα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εξαιρετικό το λινκ, ζούπερ γουάου οι πανοραμίκ περισκοπίκ φωτογραφίες! Κανονικότατο τουρ!
      Όσο για το μέρος βου, το έγραψα για να πάρω διπλές ευχές!!
      Πολλά, πολλά, πολλά, πολλά φιλιά!
      Και καλή Ανάσταση, airis μου!

      Διαγραφή
  2. Και για μένα πιγουινάκι, και για μένα.
    Καλή Ανάσταση και Καλό Πάσχα!!
    Φιλιά πολλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Έτσι τον αντιλαμβάνομαι κι εγώ τον συμβολισμό της Ανάστασης!
    Καλή Ανάσταση πτηνό μου και καλό Πάσχα!
    Φιλιά πολλά!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Είχα γράψει ένα μεγάλο σχόλιο στην χθεσινή σου ανάρτηση, αλλά βλέπω ότι το 'φαγε η μαρμάγκα του Blogger. Δεν πειράζει :-)

    Καλή Ανάσταση σε σένα και σε όλο τον κόσμο !!! Εγώ (προσπαθώ να) είμαι υποστηριχτής της Καζαντζάκειας ρήσης: "Δεν φοβάμαι τίποτα. Δεν ελπίζω τίποτα. Είμαι ελεύθερος" ;-)

    Φιλιά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Πέραν των πλείστων όσων ιστορικών στοιχείων και των συνοδευτικών φωτογραφιών της ανάρτησής σου, θα σταθώ κι εγώ στο στίχο του Νερούδα και το νόημα της Ανάστασης... Σκέφτομαι πως, όσο οξύμωρο κι αν μοιάζει, κανείς πρέπει τελείως ν' απαγκιστρωθεί από εξαρτήσεις κι εμμονές που άπτονται της θρησκείας και της "λατρείας", προκειμένου να αναστηθεί εντός του. Να ξαναγεννηθεί. (Ίσως, τελικά, αυτό το σύντομο πέρασμά μας... να μην είναι μία μόνο ζωή.)

    Καλή Ανάσταση!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Η ανάσταση είναι μέσα μας, είναι γύρω μας, είναι καθαρά προσωπική και πανέμορφα υπέροχη, να, σαν τη φύση, που θα λουλουδίσει σύντομα. Αυτή είναι η Ανάσταση για μένα πτηνό μοτ, οπότε βλέπεις ότι συμφωνώ μαζί σου. Ανάσταση εύχομαι σε όλους μας, ομορφιά και ηρεμία, ευτυχία. ήσουν για άλλη μια φορά μεστός και συγκηνιτικός, αναρωτιέμαι βρε πτηνό, πως έιναι δυνατόν κάποιον που δεν γνώρισες ποτέ να είσαι σε θέση να πεις πως τον αγαπάς, πως γίνεται; Να, κάπως έτσι, διαβάζοντάς σε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Πώς τα καταφέρνεις και με βρίσκουν πάντα σύμφωνη τα συμπεράσματά σου, ε;
    Καλό Πάσχα και σε εσένα, πιγκουινάκι, και καλή Ανάσταση με τον τρόπο που την εννοείς!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. πολύ ωραία αφήγηση και φωτογραφικό υλικό όπως πάντα και συμφωνώ και με το συμπέρασμα, καλή Ανάσταση όπως και να την αντιλαμβάνεται ο καθένας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Νομίζω πως δεν υπάρχει επίλογος σου με τον οποίο δε συμφωνώ! Εξαιρετικές φωτογραφίες όπως πάντα!
    Καλή Ανάσταση Πιγκουίνε και Καλό Πάσχα, με υγεία! ♥

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Χρόνια Πολλά Πιγκουινάκι! Όπως και με κάθε οδοιπορική σου ανάρτηση, έτσι και με αυτή, μορφώθηκα κατιτίς παραπάνω :)
    Ο επίλογός σου, απλά υπέροχος!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Χριστός Ανέστη! Πολύ ωραίο το άρθρο σου Πιγκουινάκι!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Χριστός Ανέστη!
    Έλα "πιγκουνιάκι" μου, μια επίσκεψη, έλα ν' ακούσεις "Μαύρα μάτια"!
    Να με πεις και το καλό το σχόλιο...
    Φιλιά ;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.