Τρίτη, 12 Ιανουαρίου 2016

Αν υπάρχει αυτό που λένε Παράδεισος (B-Side)


Τον Κιρκιντζέ, τον πρωτογνώρισα μέσα από τις αναμνήσεις που έπλεξε μαζί με λέξεις, η Διδώ Σωτηρίου, στον καμβά του βιβλίου της. Κι ύστερα, βρέθηκα εδώ. Για να περιπατήσω τα δρομάκια του, για ν'ανταμωθώ με τα σπίτια του, για να εισπνεύσω τον αέρα του. Για να τον αισθανθώ με την ψυχή μου.



Έγινε έτσι ο Κιρκιντζές και για μένα, ένας παράδεισος που έχασα. Κι ένας παράδεισος που εβρήκα.



Ακουμπισμένος στοργικά στις πλαγιές πάνου από την πεδιάδα της Εφέσου, μερικά χιλιόμετρα ανατολικότερα από τα μικρασιατικά παράλια, ετούτο το μέρος κατάφερε να επιζήσει των μεγάλων αλλαγών και των δραμάτων που επιφυλάσσει η ιστορία στις ανθρώπινες ζωές.



Στους περιπάτους μου εδώ, μετρώ ένα προς ένα τα σπίτια. Και τα παραθύρια. Και τις πόρτες τους.



Από το χώμα και τις πέτρες ίσαμε τα κεραμίδια. Όλα τα παρατηρώ! Με πρόθεση εξόχως διερευνητική. Να τα μνημονεύσω προσπαθώ. Βήμα το βήμα. Να τα κρατήσω βαθιά στα όνειρά μου.



Και να ιχνηλατήσω προσπαθώ. Τον τόπο και τους ανθρώπους του.



Να συνομιλήσω, γυρεύω. Με τις ζωές εκείνων που έφυγαν κι αναγκάστηκαν να στερηθούν τη γλύκα ετούτης της πατρίδας.



Να ανακαλύψω, γυρεύω. Όλα εκείνα που θα μου περιγράψουν τις συνήθειές τους, τις αρετές και τα κουσούρια τους. Τον τρόπο που υποδέχονταν την Ανατολή, που μετράγαν τους καιρούς, που ατένιζαν τους κάμπους, που χαιρετίζανε τη Δύση. Που δουλεύανε τη γη τους, που γλεντάγανε τις χαρές τους, που μαλώνανε, που γελάγανε, που άνοιγαν τα παραθύρια και μοσχοβόλαγε ο τόπος από την κατσαρόλα το φαΐ.



Για αιώνες, τον Κιρκιντζέ, τον κατοικούσαν χριστιανοί ορθόδοξοι. Έλληνες δηλαδής; Από ένα σημείο και μετά, τα δυο αυτά ταυτίζονται. Παρότι οι κάτοικοι του Κιρκιντζέ μιλάγανε και τουρκικά αναμεταξύ τους, η συνείδησή τους και η αυταναφορά τους ήταν εξόχως ελληνική.



Το μαρτυρούν τα όσα απέμειναν εδώ. Το κρατούν στη θύμησή τους οι εκκλησιές.



Ο Άη Δημήτρης στον απάνω μαχαλά. Πούναι πια στριμωγμένος στην εσωτερική αυλή ενός καφέ. Ή ο Άη Γιάννης ο Πρόδρομος στον κάτω μαχαλά. Πούχει πλέον γενεί τέμενος μουσουλμανικό. Και συγκεντρώνονται πρωί-απόγεμα, κάμποσοι πιστοί να κάμουνε τις επικύψεις τους και να απευθυνθούνε στο Θεό τους.



Τώρα θα μου πεις, τί τα θες και τα θυμάσαι τα παλιοκαιρισμένα σου; -αλλάζουνε τα πράματα και προχωράνε οι εποχές. Και για καλό και για κακό. Και με τη θέλησή μας και δίχως αυτή. Αλλά απλώς δεν μπορώ να μη διαβάσω σε αυτούς τους τοίχους, τον ξεριζωμό. Δεν μπορώ να μην καταγράψω, την απουσία.



Εκείνων που έχτισαν ετούτα τα σπίτια και τα πρωτοκατοίκησαν. Εκείνων που για χρόνια και δεκαετίες και αιώνες ολάκερους συνέδεσαν τις ζωές και τις αναφορές τους με αυτό το μέρος.



Και δεν μου επιτρέπεται να μην νιώσω. Τον πόνο τ´αποχωρισμού, τη θλίψη του μισεμού, την αντάρα μιας ιστορίας αμείλικτης και μοιραίας.



Αλλά και τη θέρμη. Ενός τόπου που επειδής ακριβώς διαφυλάχθηκε και επέζησε σχεδόν αναλλοίωτος ως τα σήμερα, που δεν γκρεμίστηκε ούτε διαβρώθηκε από την προσπάθεια διαγραφής που έγινε συστηματικά αλλού, σε υποδέχεται σχεδόν σαν τόπος δικός σου. Σαν πατρίδα και σαν αγκαλιά.



Οξυγόνο αναπνέεις εδώ απάνου και ησυχία. Την οποία διακόπτουν μοναχά τα γουργουρίσματα από τις νωχελικές γάτες που απλώνουν τις αράδες τους όπου τις εβολέψει, τα βελάσματα από τις ατίθασες κατσικούλες που μπορεί εξάφνου ν'ανταμώσεις σε κάποια γωνιά και ν'αλληλοταραχθείτε και τα κοταρίσματα από τις λαίμαργες πουλάδες που ξεχύνονται στις κατεβασιές και τσιμπολογούνε το φαγί τους.



Κι αν ποτέ διασταυρωθείς με κάναν άνθρωπο, τότες αρκεί ένα νεύμα σου, ένα χαμόγελο, μια καλημέρα. Για να σου ανταποδώσει εγκαρδίως, σα να τόχει για μέγα ευεργέτημα που τούδωκες τη σημασία σου.



Σήμερα ο Κιρκιντζές -που λέγεται στα τούρκικα Sirince- θεωρείται ένα από τα ομορφότερα χωριά της Τουρκίας. Κι έχει ευτυχώς, ανακηρυχθεί προστατευόμενος οικισμός και διατηρητέος.



Κάμποσα σπίτια έχουν επισκευαστεί και φροντιστεί με επιμέλεια. Και με σεβασμό στην αρχική τους μορφή και την υπόστασή τους.



Πολλά εξ αυτών, έχουν γενεί ξενώνες. Με πολυτελή δωμάτια που υποδέχονται τους όλο και περισσότερους τουρίστες.



Και παρά τις όποιες επεμβάσεις, μπορείς και σήμερα να ιδείς σαν μπεις σε κάποιο σπίτι, τα τούτα και τα κείνα μιας ζωής νοικοκυρεμένης και παστρικής. Μιας ζωής που παρέμεινε θαρρείς ως κληροδότημα από τους ξεριζωμένους ιδιοκτήτες του αντιπροχθές στους μουσαφιρέους ενοίκους του σήμερα.



Τα κονάκια και τα βαριά τα έπιπλα. Οι φλοκάτες στα πατώματα, οι δαντέλες στα ράφια, οι κουρτίνες στα παραθύρια.



Ο Κιρκιντζές είναι μέρος αφηγηματικό. Δεν τον επερπατάς, μα τον διαβάζεις. Δεν τον εκατοικούνε άνθρωποι, μα ιστορίες.



Ιστορίες πούχουν γυρίσματα κι ανατροπές. Να, σαν βρεθείς ας πούμε στο Παλιό Σχολείο, ξεδιπλώνονται μπροστά σου αρκετές από τις ιστορίες αυτές. Σε ετούτη δω την αίθουσα, μάθαιναν κάποτες τα παιδάκια, τα Ρωμέικα. Κι ακούγονταν ποιήματα ελληνικά και τραγούδια και φωνές χαρούμενες. Τώρα πια λειτουργεί ως μικρό μουσείο. Και βρίσκεις εδώ, μπερδεμένες δικές σου αναφορές. Τον Καραγκιόζη και τον Χατζατζάρη σε παιδικό βιβλίο τούρκικο -πριν ο Κεμάλ αλλάξει τον τρόπο γραφής της γλώσσας.



Αλλά κι ένα Ενδεικτικόν από την Αστική των Αρρένων Σχολή της Ορθόδοξης Κοινότητας Σταυροδρομίου. Ο μαθητής Φώτιος Γ. Γαβριηλίδης εκ Κωνσταντινουπόλεως γεννήσεως 1917 διακούσας πάντα τα εν τη Γ' τάξει της Β Αστικής των Αρρένων Σχολής διδασκόμενα μαθήματα και τας εν αυτοίς επί προβιβασμών εξετάσεις υποστας εκρίθη άξιος του γενικού βαθμού άριστα (9). Εξαίρετος ο αγαπητός μας Φώτιος εις τα Θρησκευτικά, τα Μαθηματικά, τα Τουρκικά και τα Γαλλικά. Φιλότιμος η προσπάθεια εις την Οδικήν και την Ιχνογραφίαν! Μήτε που ξεύρω πώς έφθασε ετούτο το Ενδεικτικόν κι εκτίθεται σήμερις στο μουσείο.



Σέφερα πάλι μέχρις εδώ για να σου τ'αποδείξω. Πως δεν είμαι ντε, ζουρλός, μήτε ξελογιασμένος. Για να το ιδούν τα μάτια σου, να ακούσει η ψυχή σου. Εκείνο το τραγούδισμα που πνέει εδώ απάνου. Ανάμεσα στα τρίστρατα, παρέα στα ντουβάρια.



Νακούσεις τη μικρή Διδώ. Που τρέχει με λαχτάρα. Και κατοικεί για πάντα εδώ, στο στριφογύρισμά της. Χθες, σήμερα και πάντοτε, όσο λάμπουν τ'αστέρια. Στον ουρανό του Κιρκιντζέ, σε μια γωνιά αιθέρια. Του κόσμου σου, του κόσμου μου, του κόσμου αυτού των άλλων.



Σημείωση: Τα "B-Sides" του πτηνού περιλαμβάνουν σκόρπιες φωτογραφίες, σκέψεις, εντυπώσεις και παραλειπόμενα που δεν χώρεσαν στην ορίτζιναλ ανάρτηση. Και που κανονικά θα έμεναν στο συρτάρι του μπλογκ. Αλλά βρήκαν τρόπο να σκάσουν μύτη και να μοστραριστούν ως αυτοτελές ποστάκι μη-χειρότερα. Για να ιδείς την βασική ανάρτηση ετούτου του "B-Side", πατάς εδώ.

13 σχόλια :

  1. Πόσο μ'αρεσουν τα χωριά οπουδήποτε στον κόσμο!!!
    Και όσα είναι διατηρητέα είναι ακομα πιο όμορφα με τα ξυλινα παραθυρα και τις πετροκτιστες αυλές και δρόμους! Δεν αντεχω άλλο αλουμίνιο....

    Καλημέραααααααααααααααα Πίγκου ! ( σημερα απο τις 6.30 ειμασταν οικογενειακώς για εξετασεις αιματος ,γι' αυτο άργησε η καλημερα μου)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ησυχάζει το μάτι σου και το μυαλό σου σε τέτοιους παραδοσιακούς οικισμούς, Νάσια μου. Μακριά από το τσιμέντο και το αλουμίνιο.

      Οι εξετάσεις εντάξει;

      Την καλημέρα μου!

      Διαγραφή
  2. Ειλικρινά δεν έχω λόγια...Μοναδική η περιγραφή σου πιγκουινάκι!
    Φιλιά πολλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ραπουνζέλ, ελπίζω ότι έχουν τη σημασία τους και αυτές οι δεύτερες ματιές σε μέρη και σε θέματα. Και μάλλον θα τις καθιερώσω, γιατί αφενός έχω άπειρες φωτογραφίες που θέλω να σας δείχνω και αφετέρου, έχω ακόμα περισσότερες σκέψεις που θέλω να μοιράζομαι μαζί σας.

      Τα φιλιά μου!

      Διαγραφή
  3. Πολύ όμορφες εικόνες!!! Μας ταξίδεψες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι, Χριστίνα μου. Ο Κιρκιντζές είναι ένα μέρος εξόχως αφηγηματικό.
      Τα φιλιά μου και τις καλημέρες μου!

      Διαγραφή
  4. μπερδεύονται όλα..."γλυκά" λέει η συνέχεια της έκφρασης, αλλά εμένα μου άφησε μια στενοχώρια αυτό το μέρος οπότε θα έλεγα...πως μπερδεύονται όλα...

    μου άφησε μια γλυκόπικρη γεύση αυτό το μέρος, καλημέρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έχει και στενοχώρια, το μέρος. Έχει και γλύκα. Έχει και πολλαπλές φορτίσεις από το παρελθόν του. Κι αυτό, κάμει τον Κιρκιντζέ, ιδιαίτερο και σημαντικό.

      Την καλημέρα μου και τα φιλιά μου, Μέλισσα!

      Διαγραφή
  5. καλντεριμια και ξυλινα σπιτια, και πετρινα τειχη και ττσουπ μια δορυφορικη κεραια στο χαμωσπιτο
    και αγαπω και τη σωτηριου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Διότι τελοσπάντων, θέλομεν να πιάνουμε και ένα Σι-Εν-Εν, ένα Μπι-Μπι-Σι, ένα Αλ-τσαντίρα! :)
      Τα φιλιά μου και τις καλημέρες μου, άσωτε!

      Διαγραφή
  6. Έχω μνήμες από εκεί...μνήμες που απέκτησα διαβάζοντας τη Διδώ Σωτηρίου...τώρα θα έχω κι άλλες μνήμες, χάρη στις φωτογραφίες σου, αλλά και τις περιγραφές σου. Δοσμένες με σεβασμό λένε τόσα πολλά!
    Να είσαι καλά!
    Φιλιά πολλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Προσπάθησα αυτές οι δύο αναρτήσεις για τον Κιρκιντζέ να γραφούν με σεβασμό και εκτίμηση. Προς το μέρος, προς τις μνήμες του, προς τη Διδώ Σωτηρίου που κέντησε εδώ το πιο σημαντικό της ίσως έργο, τα Ματωμένα Χώματα. Και ελπίζω οι φωτογραφίες να βοήθησαν να εικονοποιηθεί κάπως ο Κιρκιντζές για τους όσους δεν τον έχουν επισκεφθεί.

      Τα φιλιά μου και τις καλημέρες μου, Μαρία!

      Διαγραφή
  7. Τι μου θύμισες τώρα.
    Πάντα λάτρευα τη Διδώ Σωτηρίου κι όταν βρέθηκα να περπατώ στα σοκάκια αυτά αισθανόμουν όλα αυτά που περιγράφεις.
    Οι χαμένες πατρίδες δεν ξεχνιούνται.
    Ο κόσμος γλυκομίλητος, μας καλωσοριζε όταν λέγαμε ότι είμαστε Έλληνες και πολλοί γέροντες μας απάντησαν Ελληνικά.
    Με συγκίνησες πρωί πρωί.
    Θα θελα να ξαναπάω κάποια στιγμή.
    Να είσαι καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts