Τετάρτη, 21 Σεπτεμβρίου 2016

Η Λευκή Πόλη (Μέρος Τρίτο)

Επίλογος: Το πουκάμισο



Μετά τη διάβαση του Σαγγάριου, τα ελληνικά στρατεύματα κινήθηκαν βαθύτερα στην ενδοχώρα της Ανατολίας. Ο Κεμάλ αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Και να μεταφέρει το στρατηγείο του ανατολικότερα. Και συγκεκριμένα σε μία μικρή πόλη που λεγόταν Ακσεχίρ.



Μια πόλη που ιδρύθηκε από αρχαίους Μακεδόνες και κάποτες λεγόταν Φιλομήλιον. Μια πόλη που μιλούσε για αιώνες ρωμέικα, κατακτήθηκε αργότερα από τους Σελτζούκους, υπάχθηκε στο Σουλτανάτο του Ικονίου, μετατράπηκε σε πόλη τούρκικη με μικρή αλλά διόλου ευκαταφρόνητη κοινότητα Ρωμιών και Αρμενίων. Μια πόλη που καυχιέται ότι γέννησε τον λαοφιλή για τις ιστορίες του, Νασρεντίν Χότζα (για επανάληψη στα προηγούμενα αυτής της αφήγησης, ανατρέχεις εδώ και εδώ).



Μια πόλη που όσο περισσότερο την επερπατούσα και την εγνώριζα, τόσο πιο πολλά είχε να μου εξιστορήσει.



Στις 18 Νοεμβρίου του 1921, εν τω μέσω ενός πολέμου που θα καθόριζε τη μοίρα δύο λαών και εκατομμυρίων ανθρώπων εκατέρωθεν του Αιγαίου, το παλιό δημαρχείο του Ακσεχίρ έγινε κέντρο επιχειρήσεων. Και μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του 20ου αιώνα, ο Μουσταφά Κεμάλ που αργότερα ονομάστηκε Ατατούρκ, έφθασε εδώ για να συντονίσει τις επόμενες κινήσεις των τουρκικών δυνάμεων.


Σήμερις το κτήριο αυτό έχει μετατραπεί σε Μουσείο της Νίκης. Το οποίο βεβαίως αφηγείται την ιστορία που ξεύρεις. Ανάποδα.



Στο έχω ξαναπεί πως είναι άσκηση αυτογνωσίας, η επίσκεψη σε χώρους σαν αυτόν. Όπου εσύ, με τις όποιες συναισθηματικές σου φορτίσεις, δεν είσαι ένας απλός επισκέπτης. Είσαι εξαιρετικά εμπλεκόμενος. Είσαι η άλλη πλευρά.



Μπήκα στο μουσείο με κάποια συστολή. Δύο υπάλληλοι με επαρχιώτικα χαρακτηριστικά με καλημέρισαν στα Τούρκικα. Τους ανταπέδωσα τον χαιρετισμό με ένα αμήχανο χαμόγελο. Κατάλαβαν ότι δεν είμαι Τούρκος. Με ρώτησαν από πού είμαι σε συλλαβιστά Τούρκικα -λες κι αν μιλήσεις τη γλώσσα σου συλλαβιστά σε κάποιον που δεν τη γνωρίζει, θα σε καταλάβει. Κατάλαβα όμως. "Γιουνάν", απάντησα. Που σημαίνει Έλληνας. Για την ακρίβεια, σημαίνει Ίωνας. "Γιουνάν", επανέλαβαν κι αυτοί κάπως αμήχανα. Την επόμενη κιόλας στιγμή, η αμηχανία τους μετατράπηκε σε μία εγκαρδιότητα που συναντάς σχεδόν παντού στην Τουρκία. Μου έγνεψαν ένα καλωσόρισμα και έσπευσαν να ανάψουν τα φώτα στις λιγοστές αίθουσες του μουσείου για να ιδώ τα εκθέματα. 


Οι λεζάντες ήσαν όλες στα Τουρκικά -κάποιες γραμμένες με το χέρι. Αλλά έτσι κι αλλιώς, δεν χρειαζόταν μεγάλη σπουδή για να καταλάβεις τα όσα έβλεπες. Τιμητικά παράσημα σε ήρωες πολέμου, χάρτες και σχεδιαγράμματα από τα μέτωπα των μαχών, όπλα και στρατιωτικό υλικό.


Και τοίχοι ολάκεροι με επαίνους που εξυμνούσαν προφανώς την ανδρεία κάποιων από τους Τούρκους στρατιωτικούς που συνέβαλαν στο να γυρίσει το παιχνίδι υπέρ τους και να απωθήσουν τα ελληνικά στρατά προς το Αιγαίο.


Κοίταξα επί τροχάδην τα κάδρα, έβγαλα και μερικές φωτογραφίες.



Σύντομα έφθασα σε μία μικρή αίθουσα με μία σειρά από μικροαντικείμενα που είχαν τοποθετηθεί στις πιο καλαίσθητες και απαστράπτουσες προθήκες του μουσείου. Κυάλια, ένα  μικρό ξίφος, θήκες, ξύλινα κουτιά, πένες.


"Κεμάλ;" ρώτησα τον έναν από τους υπαλλήλους που βρισκόταν διακριτικά στο διάδρομο, ξωπίσω μου. "Εβέτ, Κεμάλ", μου επιβεβαίωσε με μεγάλη υπερηφάνια στο βλέμμα!


Έχω δει κάμποσα μουσεία σαν ετούτο στην Τουρκία. Και το σημαντικότερο έκθεμά τους είναι πάντα ο ίδιος ο Κεμάλ. Που είναι παρών με κάποια στολή του, με μία καρέκλα στην οποία κάποτες κάθισε, ένα πιάτο στο οποίο κάποτες έφαγε, ένα κρεβάτι στο οποίο κάποτες κοιμήθηκε, μία επιστολή με την υπογραφή του ή έστω κάποιο πορτραίτο του.



Εδώ είχαμε κεντημένα μαντήλια και τραπεζομάντηλα που υποτίθεται πως του ανήκαν, μπουρνούζ που υποτίθεται πως φόρεσε και διάφορα άλλα είδη από την προσωπική του γκαρνταρόμπα.



Με τεράστιο θαυμασμό, ο φύλακας μού υπέδειξε ένα καλάθι πικ νικ! "Κεμάλ", μου επανέλαβε κι εδώ. Δεν ξεύρω τι σχέση μπορεί να έχει ένα καλάθι πικ νικ σε ένα μουσείο σαν κι ετούτο και δεν μπορώ να σκεφτώ τον Κεμάλ να ετοιμάζει το κολατσό του και να εκδράμει στας εξοχάς με το καλάθι, αλλά επειδής δεν ήθελα και να κακοκαρδίσω τον φύλακα, έκαμα ότι εντυπωσιάζομαι και έσκυψα να περιεργαστώ με μεγαλύτερη προσοχή τα πιρούνια και τα κουτάλια που ήταν τοποθετημένα με τάξη, στο καλάθι.



Έριξα μία τελευταία ματιά στα καλοσιδερωμένα και διπλωμένα ρούχα του Κεμάλ και ήμουν έτοιμος να φύγω.



Όταν το βλέμμα μου έπεσε σε αυτό. Ένα πουκάμισο θα πεις, σιγά το πράμα. Κι όμως. 


Έλα να διαβάσουμε μαζί την ετικέτα. Πάνω-πάνω, λέει "Κεμαλάτ". Κι από κάτω; Από κάτω λέει τον οίκο που έραψε αυτό το πουκάμισο. "Yani D. Grammatika. Beyoglu Istiklal Caddesi No231". Γιάννης Γραμμάτικας. Από το Μπέγιογλου της Πόλης, Οδός Ιστικλάλ, αριθμός 231.


Χαμογέλασα, συνειδητοποιώντας την ειρωνεία των μικρών πραγμάτων. Εκείνων των λεπτομερειών που έρχονται να αποδομήσουν τα μεγάλα αφηγήματα. Ο Κεμάλ που γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη, μία πόλη που έμελε να μείνει ελληνική. Ο Κεμάλ που απώθησε τους Έλληνες από τη Μικρασία και δημιούργησε με όραμα και πολιτική ευστροφία ένα έθνος. Ο Κεμάλ που ήρθε εδώ στο Ακσεχίρ στην πιο κρίσιμη καμπή του πολέμου για να αναδιοργανώσει τις δυνάμεις του και να εξαπολύσει την τελική νικηφόρα του επίθεση. Ο Κεμάλ που φορούσε ένα πουκάμισο που έραψε κάποιος Γιάννης Γραμμάτικας, Ρωμιός της Πόλης.

Ευχαρίστησα τους δύο υπαλλήλους του μουσείου που με αποχαιρέτισαν με ακόμα μεγαλύτερη εγκαρδιότητα. Ξαναβρέθηκα στους δρόμους του Ακσεχίρ, κατευθυνόμενος προς το αμάξι μου. Κοίταξα για τελευταία φορά τ'αγάλματα με τις απεικονίσεις του Νασρεντίν Χότζα. Και θυμήθηκα μια από τις ανεκδοτολογικές του ιστορίες που μου έλεγε ο μπαμπάς μου, όταν ήμουνα μικρός.

Κάποτες ο Χότζας καθόταν στην όχθη ενός ποταμού και κάποιος που βρισκόταν στην άλλη όχθη, του φώναξε:
-Έι πατριώτη, πώς θα περάσω απέναντι;
-Μα είσαι απέναντι, του απάντησε ο Χότζας.

2 σχόλια :

  1. Ένα πουκάμισο. Φορεμένο από τον Κεμάλ, φτιαγμένο από Ρωμιό. Απέναντι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ε αη σιχτιρ( χαριτωμενο με χαμογελακι και ναζι) πιγκουινακο οι αναρτησεις rock our world που λεν και στο χουριο μας

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts