Δευτέρα, 21 Νοεμβρίου 2016

Μια Όπερα, μα ποιά Όπερα;


Ταραταζούμ και τσίκι-τσικι-μπουμ! Πυροτεχνήματα, ζητωκραυγές και λογής λογής ενθουσιασμοί! Διότι τελοσπάντων δεν έχουμε πολλές ευκαιρίες σε αυτή τη χώρα (και ειδικά στην τρέχουσα περίοδο) για εγκαίνια και για καινούργια πράγματα. Το πολυαναμενόμενο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος που άνοιξε προσφάτως τις πύλες του, είναι λοιπόν από πολλές απόψεις μία μοναδική περίπτωση.



Και επειδής πτηνό δεν χάνει τέτοιες ευκαιρίες, το βρίσκεις ήδη από τις πρώτες μέρες νάχει χώσει το ράμφος του στο κτηριακό συγκρότημα και να βολτάρει στους κήπους, εξερευνώντας το κόμπλεξ, τώρα που το βγάλαμε μόλις από το κουτί και μυρίζει ακόμα καινουργίλα.



Ακολουθεί βέρι λονγκ ανάρτηση, βάλε γυαλιά ηλίου, φόρα καπελάκι και πάρε ξηρά τροφή. Θα ιδούμε τους χώρους μέσα-έξω, θα ανοίξουμε πόρτες, θα μπούμε σε αίθουσες, θα γλείψουμε τα πατώματα, θα κρεμαστούμε από τις οροφές, θα σκουπίσουμε τους τοίχους και στο τέλος, θα βγάλουμε και τα συμπεράσματά μας. Και επειδής ξεύρεις ότι εγώ σε κάτι τέτοια δεν χαρίζομαι, υπόσχομαι να είμαι όσο πιο δίκαιος μπορώ. Και να στα γράψω όπως τα βλέπω και όπως τα αισθάνομαι.



Το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (που θάπρεπε να κυκλοφορεί με ένα υποκοριστικό, διότι σου παίρνει και ώρα να το φωνάξεις με το πλήρες όνομα!) αποτελείται από δύο βασικά κτήρια και ένα πάρκο. Τα δύο κτήρια προορίζονται να στεγάσουν την Εθνική Λυρική Σκηνή και την Εθνική Βιβλιοθήκη -όχι στα λέω σε περίπτωση που μούρθες ως εδώ αδιάβαστος.



Το βασικό σημείο συνάντησης είναι ο τετράγωνος χώρος ανάμεσα στα δύο κτήρια, που έχει ονομαστεί "αγορά". Μην περιμένεις κάτι σπουδαίο: ένα τσιμεντένιο και άδειο τίποτα είναι, εκατέρωθεν του οποίου βρίσκονται οι είσοδοι για τα μπίλντινγκς. Χάθηκε ο κόσμος να υπήρχε εδώ ένα κατιτίς; Ένα εντυπωσιακό γλυπτό; Ένα φαντεζί συντριβάνι; Μία μονδέρνα κατασκευή από πλέξιγκλας για να κάθεται ο κόσμος (αντί για κάτι αφημένες καρέκλες που έχουν τοποθετηθεί εντελώς άστοχα); Κάτι βρε παιδί μου που να δίνει προσωπικότητα και κίνηση στο μέρος; Ακόμα δεν μπήκαμε και αρχίσαμε τις γκρίνιες.



Ναι, θα σε απογοητεύσω, αλλά η πρώτη εντύπωσή μου είναι μάλλον κακή. Πρώτον, διότι εξ όψεως θεωρώ πως τα κτήρια είναι εντελώς αδιάφορα (γυάλινα κουτιά είναι, όσο και να επιμένεις περί του αντιθέτου) και δεύτερον, διότι αυτό που βλέπω ως πρώτη εικόνα δεν έχει καμία σχέση με τη χώρα στην οποία βρίσκομαι, την περιοχή στην οποία περπατώ και τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν εδώ. Ψυχρές επιφάνειες, βαρετός μινιμαλισμός και ουδεμία αρχιτεκτονική πρωτοτυπία (νόουπ, οι κολώνες που κρέμονται δεν λογίζονται για πρωτοτυπία σε καμία περίπτωση / άσε που είναι τόσο αδιάφορες, που οι περισσότεροι δεν τις προσέχουν καν!). Και τελοσπάντων, δεν ξεύρω αν στο είπα, αλλά δεν είναι Ελσίνκι εδώ καρδιά μου, να χρειάζεσαι τόσο γυαλί να μπαίνει το φως από παντού. Κράτα-το αυτό το σχόλιο, θα το βρούμε μπροστά μας παρακάτω.



Πριν μπούμε στα ενδότερα, έλα να σου δείξω και το εσωτερικό αίθριο -έναν χώρο που βρίσκεται πίσω ακριβώς από την ορθογώνια σύνδεση των δύο κτηρίων και παράλληλα με την "αγορά". Πρόκειται για μία ακόμα άδεια, τετράγωνη, τσιμεντένια αυλή και το μόνο στοιχείο που σπάει την απίθανη μονοτονία της είναι μία ελιά στη μέση. Μάλιστα.



Δεν αρχίσαμε καλά, θα πεις από μέσα σου. Βρισκόμαστε στα πρώτα λίγα μέτρα και το πτηνό ήδη έχει στραβώσει το ράμφος του. Αλλά έλα πέσμου: κοιτάζοντας τριγύρω, δεν νιώθεις πως βρίσκεσαι σε κάποιο από τα κτήρια της Κηφισίας που στεγάζουν τράπεζες και εταιρίες κινητής τηλεφωνίας και φαρμακευτικές; Καθόλου εντύπωση δεν θα μου έκαμε αν έβλεπα και καμία πινακίδα "Μπάμπης Βωβός" μη-χειρότερα.



Αν αυτό που βλέπεις εδώ θεωρείς πως είναι σύγχρονη αρχιτεκτονική, τότες -συγνώμη που θα στο πω έτσι κατάμουτρα- δεν έχεις ιδέα από σύγχρονη αρχιτεκτονική και θα σου συνταγογραφήσω άμεσα ταξίδι στη Σιγκαπούρη, στο Άμπου Ντάμπι, στο Χονγκ Κονγκ, στην Καντόνα, στο Όσλο ή και στο Λονδίνο, για μία πρώτη γνωριμία σου με το είδος. Ανασκουμπώνομαι και προχωρώ.



Αυτό είναι το κτήριο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Και συγκεκριμένα ο χώρος, που θα διαμορφωθεί σε φουαγιέ. Για τόσο τεράστιο κτήριο, το φουαγιέ είναι μάλλον μικρό (καθώς φαντάσου πως θα πρέπει εδώ να τοποθετηθούν εγκαταστάσεις για μπαρ, καρέκλες και λοιπό εξοπλισμό).



Αυτό που μας λούζει από παντού είναι το αττικό φως. Ιμπρέσιβ; Περίπου. Διότι μάλλον δεν τόχαμε σκεφτεί και πολύ εις βάθος το πράγμα, έτσι δεν είναι; Διότι όταν κατασκευάζεις το εξωτερικό περίβλημα αποκλειστικά με γυαλί και είσαι στην Ελλάδα, θα πρέπει να είσαι προετοιμασμένος να κυκλοφορείς στο εσωτερικό του κτηρίου έξι μήνες το χρόνο, με γυαλιά ηλίου για να μην τυφλώνεσαι. Εξού και έχουμε αναγκαστικά, κατεβασμένα ολημερίς τα σκιάδια για να μπορείς κάπως να σταθείς χωρίς να σε φάει η αντηλιά. Ναι, καλά κατάλαβες: κάμαμε ένα κτήριο διάφανο και μετά το κλείσαμε όλο με σκιάδια, χάου κουλ ιζ δατ;



Ο εξωτερικός μινιμαλισμός συνεχίζεται και στο εσωτερικό με απλά αρχιτεκτονικά στοιχεία και χρώματα.



Οι κολώνες και η τσιμεντένια οροφή, σου φέρνουν στο μυαλό το Μουσείο της Ακρόπολης. Αν σου αρέσει εκείνο το κτήριο, είσαι χαρούμενος πούχουμε εδώ μία ακόμα παρόμοια σύλληψη και ιδέα. Αν δεν σου αρέσει, σιχτηρίζεις για τη ρέπλικα. Από την οροφή χύνονται κάθετα τα φώτα, δημιουργώντας ένα ενδιαφέρον παιχνίδι παράλληλων γραμμών από πάνω προς τα κάτω.



Η γραμμικότητα λειτουργεί εδώ με αρκετά συνεπή τρόπο και προσφέρεται εκτός των άλλων, για ωραιότατα ενσταντανέ.



Παρότι συνεχίζω να θεωρώ αυτό που βλέπω, ιδιαιτέρως ψυχρό, μου γίνεται εδώ πιο συμπαθές και ελκυστικό ως οπτικό αποτέλεσμα.



Ευτυχώς που τα διάφορα επίπεδα που σε οδηγούν στους εξώστες της αίθουσας, έχουν επενδυθεί με ξύλο. Για να σπάει το γκρίζο και το λευκό με ένα πιο θερμό χρώμα.



Σημαντικό στοιχείο του φουαγιέ είναι αυτό το εναέριο γλυπτό του Ιάπωνα Σουσούμου Σούγκου (ναι, υπάρχουν κι άλλες λέξεις με πέντε "ου", εκτός από το μουστουκούλουρου). Το οποίο παρουσιάζει μία ελαφριά κίνηση από τον αέρα και ας πούμε ότι προσθέτει ένα κάτι στο χώρο.



Κάτσε να στο καδράρω για να το δεις καλύτερα.



Ομολογώ ότι τον Σουσούμου Σούγκου, δεν τον εγνώριζα (σε αντίθεση με το μουστουκούλουρου που είμαστε πολύ φίλοι), αλλά φρόντισα (από περιέργεια) να τον αναζητήσω. Και δεν συγκλονίστηκα. Αυτού του είδους οι κατασκευές, εμένα μου φαίνονται αδιάφορες (εκτός αν είσαι ένας Μιρό, οπότε το συζητάμε), αλλά παραδέχομαι πως προκαλούν ένα αισθητικό αποτέλεσμα -ειδικά αν τις τοποθετείς σε ψυχρούς χώρους όπως ετούτος. Οπότε πάω πάσο. Τί λες, μπαίνουμε και παραμέσα;


Λοιπόν, αυτή είναι η κεντρική αίθουσα της όπερας. Και κατά τη γνώμη μου, αποτελεί μακράν το ωραιότερο στοιχείο όλης αυτής της κατασκευής.


Τεχνικώς άρτια και με όλες τις πρόνοιες που διαθέτουν άπασσες οι σύγχρονες αίθουσες του εξωτερικού (όπως π.χ. μικρή οθόνη στην πλάτη του μπροστινού σου καθίσματος, ώστε να σου εμφανίζονται εκεί οι υπότιτλοι), η αίσθηση εδώ ισορροπεί ανάμεσα στο κλασικό και το μονδέρνο, χωρίς να προδίδει τίποτα από τα δύο.



Το κόκκινο είναι μία τολμηρή επιλογή, η οποία όμως -στα δικά μου τουλάχιστον μάτια- φαίνεται να λειτουργεί και να προσδίδει μία ταυτότητα στην αίθουσα.



Κάποιοι μπορεί να τη βρουν αρκετά πληκτική και να την παρομοιάσουν με αίθουσα ενός μούλτιπλεξ, αλλά οι τεχνικές της προδιαγραφές νομίζω θα άρουν τις όποιες τους επιφυλάξεις.


Βέρι εντυπωσιακή όμως είναι και η σκηνή. Που είναι αχανής, διαθέτει δυνατότητες για μεγάλου μεγέθους παραστάσεις και τελοσπάντων, αν είσαι σκηνοθέτης, φωτογράφος, σκηνογράφος ή τεχνικός και αναλαμβάνεις το στήσιμο τέτοιου είδους παραγωγών, μόλις βρήκες τον παράδεισό σου.



Σηκώνεις τα μάτια προς τα πάνω και σε πιάνει δέος με τη συνθετότητα της κατασκευής!


Μακάρι να ευτυχήσει το αθηναϊκό κοινό να απολαύσει παραστάσεις που θα αξιοποιούν τις δυνατότητες αυτής της σκηνής και θα ξεδιπλώνουν ενδιαφέρουσες εικαστικά εικόνες.



Έχουμε όμως και δεύτερη αίθουσα. Μικρότερη, αλλά επίσης συμπαθητική και ζεστή. Με δυνατότητα προσαρμογής σε πολλών τύπων εκδηλώσεις και άρτια ακουστική.



Οι ξύλινες επενδύσεις, σου δημιουργούν την αίσθηση ότι βρίσκεσαι στα ενδότερα ενός τεράστιου μουσικού οργάνου. Σαν να σε κατάπιε ένα κήτος που αντίς για στομάχι, διαθέτει ένα γιγάντιο τσέλο. Και που περιμένεις αντίς για βρυχηθμούς ή μουγκρητά, να βγάζει μελωδίες.



Επειδής όπως ξεύρεις, το πτηνό θέλει να χώνει παντού το ράμφος του, σου εξασφάλισα πρόσβαση και στις βοηθητικές αίθουσες που προορίζονται για πρόβες.



Να, όπως ετούτη όπου θα κάτσουμε να σε απολαύσουμε να δοκιμάζεις τις φωνητικές σου ικανότητες στις άριες του Πουτσίνι. Ή το 'La Donna e mobile' από τον Ριγολέτο.



Όχι δεν θα είναι ο Ρουβάς και η Παπαρίζου στην κριτική επιτροπή. Διότι ευτυχώς, υπάρχει και μία άλλη Ελλάδα. Που αναδεικνύει καλλιτέχνες της λυρικής, που γεννά σπουδαίους μουσικούς και που δεν εναποθέτει τα καλλιτεχνικά της όνειρα στο 'The Voice'.



Ειλικρινά ελπίζω αυτές εδώ οι αίθουσες να αγκαλιάσουν αυτή την Ελλάδα. Και να τη βοηθήσουν να καλλιεργήσει τα ταλέντα της και ν'ανθίσει, σε μία χώρα που κατά τα λοιπά επιφυλάσσει ένα μάλλον αφιλόξενο και μπρουτάλ περιβάλλον για τέτοιου είδους ευαισθησίες.



Έλα από εδώ, θέλω να σου δείξω και μία ακόμα αίθουσα.



Βουαλά! Αυτός είναι ο χώρος που προορίζεται για τις πρόβες της ορχήστρας. Όπως παρατηρείς και εδώ, οι τοίχοι μοιάζουν με ένα ακανόνιστο παζλ. Σου δημιουργείται η αίσθηση πως έχει τοποθετήσει κάποιος κυβάκια από το Τζένγκα και αν τυχόν αποσπάσεις κάποιο, θα σωριαστούν όλα κάτω.



Και εδώ, οι τεχνικές προδιαγραφές είναι εντυπωσιακές. Και υπάρχει η δυνατότητα για ηχογραφήσεις υψηλής ποιότητας.



Δεν έχεις παράπονο: μόνο τις ντουλάπες και τις αποθήκες δεν σου άνοιξα, όλα τα υπόλοιπα, στα έδειξα.



Ποια είναι λοιπόν η γενική μου άποψη για το κτήριο της Όπερας; Εσωτερικά, φαίνεται άρτιο και πλήρες στις τεχνικές του υποδομές. Εξωτερικά, το βρίσκω παγερά αδιάφορο και πληκτικό.



Αλλά το βασικό σημείο κριτικής μου παραμένει εδώ και χρόνια -από τότε που πρωτοανακοινώθηκε αυτό το έπικ έργο- το εξής: μπορεί αλήθεια η Αθήνα να υποστηρίξει μία τέτοια Όπερα; Και εντέλει, τη χρειαζόταν αρχής-εξαρχής, τη στιγμή που υπάρχει το Μέγαρο Μουσικής με δύο ωραιότατες μεγάλες αίθουσες που υποαπασχολούνται; Είμαστε μήπως τόσο σημαντικοί στη διεθνή γεωγραφία του λυρικού τραγουδιού σήμερα, ώστε να δικαιολογούνται τέτοια μεγέθη; Είμαι βέρι βέρι επιφυλακτικός.



Και θα μου πεις, αφού βρέθηκε ο χορηγός, γουάι νοτ; Αλλά θα σου υπενθυμίσω πως ο χορηγός το έφτιαξε μεν, αλλά άλλος θα κληθεί να το λειτουργήσει και να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητά του στο μέλλον: το πολυαγαπημένο σου ελληνικό Δημόσιο, ντε. Το ίδιο ελληνικό Δημόσιο που μετά πολλών βασάνων έχει αναλάβει τη διοίκηση του Μεγάρου και το πηγαίνει για φούντο, το ίδιο ελληνικό Δημόσιο που εδώ και δέκα χρόνια προσπαθεί να ανοίξει ένα Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης και όλο το καθυστερεί, το ίδιο ελληνικό Δημόσιο που βολοδέρνει στις επιλογές Διευθυντών για το Φεστιβάλ Αθηνών και το ίδιο ελληνικό Δημόσιο που αδυνατεί να κρατήσει ανοιχτό τον δεύτερο όροφο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου της χώρας.



Μακάρι να διαψευστώ, αναγνώστα. Αλλά θεωρώ πως χτίσαμε πάλι στην άμμο. Χωρίς business plan, χωρίς ευρύτερο προγραμματισμό και στρατηγική, χωρίς δεύτερη και τρίτη σκέψη. Και κάθε φορά που λειτουργούμε έτσι, ο αρχικός ενθουσιασμός και η αισιοδοξία σύντομα χάνεται στην περιδίνηση της αναπόδραστής μας φαυλότητας. Και όπως τα Ολυμπιακά Ακίνητα κατέληξαν βαρίδι στις πλάτες μας, έτσι κι ετούτη η Όπερα δύσκολα θα μπορέσει να επιβιώσει οικονομικώς και να ανθίσει καλλιτεχνικώς. Γιατί το ταμείο είναι μείον.

Κάπου εδώ σε αποχαιρετώ. Τί εννοείς, δεν είδαμε τη Βιβλιοθήκη και το πάρκο; Πόσα να χωρέσω ο πτηνός σε μία ανάρτηση; Όπως καταλαβαίνεις, υπάρχει και παρτ βου.

(συνεχίζεται)

6 σχόλια :

  1. Αν μου άρχιζες τα '' τι ωραίο ,συγχρονο ,μοντέρνο ,επιτελους κάτι που μας εξισωνει με ανεπτυγμένες χώρες κ.τ.λ.'' , ε θα σε ξεπουπούλιαζα πτηνό! Πόσο πια να συμφωνώ με την αισθητική σου !!!! Καθόλου δεν μου αρεσουν αυτά τα σιδερένια κτίρια,αλλά μήπως σε διαβαζει και κανενας μηχανικός να μας πει αν ειναι φθηνότερο αυτό το πρότζεκτ; Και πιο γρήγορο να χτιστεί;Μήπως γι'αυτό τόσο σίδερο και τζάμι;;Και πιο εύκολο στη συντήρηση; Ξέρεις πόσα θέλω εγω να τρίψω-βάψω το διαμέρισμα στον 4ο όροφο ,από την μια πλευρά που δεν εχει μπαλκόνια ;
    Ποιος έκανε τη συμφωνία Πίγκου να αναλάβει το δημόσιο αυτό το ίδρυμα; Με ποιο σκεπτικό ; Α ,τωρα κατάλαβα! Χοτ-σποτ για τους πρόσφυγες βλέπω να καταλήγει!
    Εχει και πάρκο; Ε τωρα βεβαιώθηκα!
    Καλημέραααααααααααααα Πίγκου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Όντως είναι εντελώς άχρωμες και παγερές αυτές οι κατασκευές. Η αίθουσα της όπερας είναι πολύ όμορφη και νομίζω ότι το κόκκινο της ταιριάζει πολύ.
    Απορία: τις φώτο με τα φώτα που κρέμονται τις τράβηξες ξαπλωμένος τ'ανάσκελα ή απλά στραβολαίμιασες;
    Καλημέρα πιγκουινάκι!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Συνήθως δε διαφωνώ μαζί σου, αλλά σήμερα θα διαφωνήσω. Ο μινιμαλισμός και το industrial design του κτιρίου μου αρέσει πάρα πολύ και καθόλου δε διαφωνώ με τη χρήση γυαλιού. Φαντάζεσαι αυτός ο κτιριακός όγκος να ήταν τσιμέντο, μέταλλο ή τούβλο; Νομίζω ότι εναρμονίζεται τέλεια με το περιβάλλον. Το φως ποτέ δεν είναι αρκετό και ας μην είμαστε Ελσίνκι. Η μόνη μου ανησυχία είναι το after και εμένα. Καλύτερα ας παρέμενε η διαχείριση στο Ίδρυμα. Πάντως, επειδή πήγα πρόσφατα, οφείλω να ομολογήσω ότι εξεπλάγην θετικά γιατί δε με είχα συνηθίσει ΕΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ επικράτειας σε τέτοια δημιουργήματα. Καλημέρα πιγκουινάκι!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Κι εγω συνηθως συμφωνω μαζι σου, εδω ομως διαφωνω.Ειναι κομψοτεχνημα, κατ εμε απο αρχιτεκτονα-κορυφη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ούτε εμένα μου αρέσουν τα σιδερένια κτίρια ή με πολύ μπετόν μέρος της διακόσμησης, αλλά εγώ δεν πιάνομαι γιατί δώσε μου ξύλο και ζεστές αποχρώσεις και πάρε μου τη ψυχή. Ίσως για αυτό με άρεσε μέσα στην αίθουσα της όπερας: φωτιά και λάβρα αλλά με την καλή έννοια!
    Πάω στο μέρος βου!
    Καλημέρα Πίγκου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Το πήρα στο ανάποδο, πρώτα το πάρκο, μετά τη λάιμπραρη και μετά την Όπερα και σ ευχαριστώ πτηνό μου για την ξενάγησις! Δεν ξετρελάθηκα - ειδικά με το πάρκο, αλλά όταν θα έρθει η Καμπαγιέ να τραγουδήσει θα σε πάρω να πάε, άσε που θα βρούμε και αρχειοθετημένες όλες τις Μανίνες να διαβάζουμε τα βαρετά σαββατοκύριακα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts