Πέμπτη, 3 Νοεμβρίου 2016

Καραβάν Σαράι



Είναι δύσκολη η ζωή ημών των πραματευτάδων. Αλλιώς την αντιλαμβάνεσαι τη γεωγραφία όταν περιπατείς, αλλιώς όταν είσαι καβάλα στ'άτι σου ή στην γκαμήλα. Έχει να κάμει με την προσπάθεια που καταβάλεις για να φθάσεις από το ένα σημείο στ'άλλο. Όμως, ανεξαρτήτως του τρόπου μετακίνησής σου, υπάρχουν τόποι που παραμένουν απέραντοι όπως και να τους αντιμετωπίσεις. Σαν αυτούς που διαβαίνεις για να φθάσεις από τα μέρη π' ανατέλλει ο ήλιος στα μέρη που εγκοιμίζεται. Στην πιο θαυμάσια διαδρομή του κόσμου ετούτου.



Ακόμα κι αν δεν ξεύρεις να μετράς, εδώ αναγκάζεσαι να μάθεις. Για να υπολογίζεις τα μερόνυχτα και τις αποστάσεις. Από τις κινέζικες ανατολικές επαρχίες ίσαμε τη χώρα των Σκυθών, τις στέπες των Μογγόλων και την λαμπρή Σαμαρκάνδη. Από τη γη των Πάρθων και των Σασσανιδών στη Βακτρία ως τις εύφορες κοιλάδες της Μεσοποταμίας. Και βέβαια, από τα Σούσα της Περσίας ίσαμε τις Σάρδεις, διασχίζοντας τον αρχαίο εκείνο δρόμο των δυόμιση χιλιάδων χιλιομέτρων που χάραξε πρώτος ο Δαρείος. Και που σου παίρνει ενενήντα μέρες για να τον περιπατήσεις.



Είναι δύσκολη η ζωή ημών των πραματευτάδων. Σαν ξεκινήσεις με το καραβάνι, μήτε που ξεύρεις πότε και αν θα ξαναδείς πατρίδα κι οικογένεια. Όλη η ζωή σου, μια διαδρομή γίνεται. Ουχί μεταφορικά, αλλά απολύτως κυριολεκτικά. Αποκτούν οι τόποι, μία προσωρινότητα. Στάσεις γίνονται και όχι μόνιμες εγκαταστάσεις. Οάσεις, έρημοι, στέπες, κοιλάδες, δάση, βουνά. Έχεις την αίσθηση πως μόνο αλλάζουν τα τοπία, μα απ'ένα σημείο και μετά συνειδητοποιείς πως κι εσύ ο ίδιος αλλάζεις μαζί τους.



Είναι δύσκολη η ζωή ημών των πραματευτάδων. Κι ας λένε πως ο δρόμος ετούτος, ο πανάρχαιος εμπορικός δρόμος που ενώνει κόσμους αλλιώτικους κι ανθρώπους ξένους μεταξύ τους, είναι τάχα-μου ασφαλής. Σαν είσαι απάνου στη γκαμήλα και βαδίζεις αποστάσεις, σ΄όλα είσαι εκτεθειμένος. Στους καιρούς, στις επιθέσεις, στις σκέψεις και στους φόβους σου.



Κατά μήκος αυτής της μακράς διαδρομής, που όσο θυμάται ο άνθρωπος τον εαυτό του, μεταφέρονται προϊόντα και γίνεται εμπόριο, υπάρχουν κάμποσα χάνια. Σταθμοί ανεφοδιασμού και ευκαιρίες για ξεκούραση. Έρχεσαι κι ορίζεις την καθημερινότητά σου από το ένα χάνι στο επόμενο. Θα μου βγει ο δρόμος; Θα μου φτάσει το φαγί; Θα προλάβω το χειμώνα; Από το ένα χάνι στο επόμενο. Καθένα τους μοιάζει με κατόρθωμα. 



Σαν φθάσεις δε σε ετούτο, νιώθεις πια πως σχεδόν τον εκατέκτησες το στόχο σου. Εδώ, ανάμεσα στο Ικόνιο και το Ακσαράι, λίγο μετά τις στέπες της νότιας Καππαδοκίας και τις ερήμους της Ανατολίας, υψώνεται μπροστά σου ένα από τα πιο περίφημα καραβάν σαράι. Το Σουλτάν Χανί. Που χτίστηκε από τον Σελτζούκο Σουλτάνο Καϊκιουμπάντ τον Πρώτο, γύρω στα 1229 μ.Χ. 



Επειδής σε βλέπω αμάθητο, έλα να σου δείξω τα κατατόπια. Ετούτη δω είναι η μία και μόνη μαρμάρινη είσοδος, ίσαμε οχτώ ανθρώπους αψηλή. Ικανή να χωράει φορτωμένη γκαμήλα. 



Η αψίδα πάνου από την πύλη είναι διακοσμημένη με κυψελωτά σκαλίσματα που τα λέμε "μουκαρνάς" και σίγουρα τάχεις ξανανταμώσει στην τέχνη των Αράβων. 



Ένα υπέροχο ορθογώνιο με γεωμετρικά σχήματα πλαισιώνει την αψίδα και της δίνει περσσότερη μεγαλοπρέπεια. Βάλε με το μυαλό σου το θαυμασμό π'αισθάνεσαι όταν την αντικρίζεις μετά από τόσες μέρες στους τραχείς τόπους της Ανατολίας. Αλλά και την ανακούφιση σαν φθάνει το καραβάνι σου και εισέρχεσαι την πόρτα.



Σαν όλα τα καραβάν σαράι, έτσι και τούτο, διαθέτει μία μεγάλη εσωτερική αυλή. Που γύρω της, απλώνονται τα δωμάτια και οι αίθουσες. Κάποια, για την προσωρινή αποθήκευση των προϊόντων που μεταφέρει το καραβάνι. Άλλα, για την φιλοξενία των ζώων και των ανθρώπων. 



Στο κέντρο της αυλής, υψώνεται ένα κιοσκ μεσκιντί, ένα μικρό πέτρινο τζαμί δηλαδή για τις προσευχές και τις απλές τελετουργίες.


Ετούτο μάλιστα είναι τ'αρχαιότερο κιοσκ μεσκιντί σ'ολάκερη την Ανατολία. Δώσε το χέρι σου, να σκαρφαλώσουμε την απότομη και στενή σκάλα.



Απ'εδώ έχεις θέα σ'ολάκερη την αυλή του Σουλτάν Χανί. Μην την εβλέπεις τώρα άδεια, φαντάσου την γιομάτη. Με κόσμο απ'άκρη σ'άκρη της οικουμένης, με ζώα, με κάρα, με λογής λογής καλούδια. Μπαχάρια και υφάσματα από τη Βακτρία και την Κίνα, χαλιά απ'την Περσία, γεωργικά προϊόντα από τη Μεσοποταμία. Αν συμπέσουν παραπάνω από δυοτρία καραβάνια, στριμωχτά καταλήγουμε, ο ένας απάνου στον άλλον. 



Εξού και κάποτες υπήρχαν στημμένα εδώ ξύλινα ανώγια, ώστε να κοιμίζονται περισσότεροι άνθρωποι.



Δεν ξεύρω πόσο καλομαθημένος είσαι σε πολυτέλειες της Πόλης ή της Εσπερίας, αλλά εδώ μην περιμένεις αρχοντικές περιποιήσεις. Οι συνθήκες είναι υποτυπώδεις. Ένα δωμάτιο σχεδόν άδειο και σκοτεινό, να στρώσεις κάτου να κοιμηθείς. Ξένοιαστος από θηρία, βροχές και λησταρχέους. 



Μ'εξασφαλισμένο όμως το νερό να ποτιστείς. Κι εσύ και τα ζώα σου. Κι ίσως να κάμεις ένα μπάνιο, αν τυχόν έχεις τέτοιες συνήθειες παστρικιές. 



Να ταϊστείς, θα βρεις στα σίγουρα. Στα κάποια μαγαζιά πούχουν στημένα εντός του χώρου, οι ντόπιοι. Κάποιες φορές, μπορεί να κάμεις κι αγοραπωλησίες. Να προσθέσεις στην πραμάτεια που μεταφέρεις ή να απαλλαγείς από ένα μέρος της, αν το τίμημα είναι ελκυστικό.   



Αλλά και φόρους, θα πρέπει να πληρώσεις. Δίχως φόρους, γίνεται καημένε; Πώς θα ζήσουν ντε οι αφεντάδες κάθε τόπου; Σε όλα τα καραβανσαράι, υπάρχουνε φρουροί. Που σ'εγγυούνται την ασφαλή διανυκτέρευση, αλλά με τ'αζημίωτο. Έτσι κινείται ετούτος ο κόσμος από αρχαιοτάτων, φίλε μου. Με ένα δούναι και λαβείν. 



Έλα να σε πάω στα πιο τρίσβαθα του Σουλτάν Χανί, για νάχεις πλήρη εικόνα.



Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, όλο το νταβατούρι γίνεται στην αυλή. Το χειμώνα όμως που το κρύο θερίζει στους τόπους αυτούς, η κίνηση όλη μεταφέρεται σε ετούτη τη μεγάλη στεγασμένη αίθουσα. 



Μετρημένο είναι το φως που μπαίνει από τα λιγοστά παράθυρα και τ'ανοίγματα του κεντρικού θόλου. 



Κάθε σου βήμα και κάθε ήχος, αποκτά διαστάση αλλιώτικη απ' την ηχώ. Και κάθε σκιά, κάθε πετάρισμα των κάμποσων πουλιών που έχουν στήσει τις φωλιές τους στις εσοχές των εσωτερικών αψίδων, αποκτά υπόσταση αλλιώτικη μέσα στο σκοτάδι. Σα να βρίσκεσαι σε έναν κόσμο ξεχωριστό.



Αλλά στον ίδιο κόσμο βρίσκεσαι πάντα, να θυμάσαι. Στον κόσμο τον δικό σου.



Ξεύρεις κάτι; Αλήθεια θα στο πω πως σε συμπάθησα! Καλός είσαι και του λόγου σου, μα λίγο μπόσικος. Από δόντια πας καλά, το είδα. Τίμιος φαίνεσαι, βασταζερός δεν ξεύρω. Δύο ασημένια νομίσματα δίνω, αν θες νάρθεις στη δούλεψή μου. Δοκιμαστικά και ως την Ισταμπούλ.



Θα μείνουμε εκεί καμιά βδομάδα, στα χάνια πίσω από το Καπαλί Τσαρσί, κάτω από το Σουλεϊμανιγιέ. Μπορεί και δυο βδομάδες, ανάλογα πόσο θα πάρει να ξεπουλήσουμε.



Κι ύστερα; Ύστερα θα πάρουμε το δρόμο πίσω. Τα βουνά, τα δάση, τις κοιλάδες, τις στέπες, τις ερήμους, τις οάσεις.



Στο είπα εξαρχής, νομίζω. Πως είναι δύσκολη η ζωή ημών των πραματευτάδων.



Αλλά αν το λέει η καρδούλα σου, αν δεν φοβάσαι να γνωρίσεις τόπους και ανθρώπους, αν δεν θαρρείς για πατρίδα σου κάποια γεωγραφία αλλά την έννοια, τότες μπορεί αυτές οι διαδρομές να σ'ανταμείψουν. Και πιο πλούσιος να γένεις.

8 σχόλια :

  1. τι τυχερός που είσαι!!!! Εγω χαζεύω όπου δω τέτοια ντοκιμαντερ με νομάδες και τετοιες αχανείς ,έρημες εκτάσεις!Τι δυναμη που έχουν αυτοι οι άνθρωποι!
    Το χάνι φοβερό !Πού τις βρήκαν και πώς τις κουβαλαγαν τετοιες πέτρες! Πόσες καμήλες να άφησαν τα κοκαλάκια τους εκεί; χαχαχα
    Καλημέραααααααααα Πίγκου! Μας έχεις αποτρελάνει !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Το Σουλτάν Χανί είναι πράγματι εντυπωσιακό, Νάσια μου. Διότι με το που μπαίνεις, θέλεις-δε θέλεις, μεταφέρεσαι σε εποχές αλλοτινές! Και μη φανταστείς ότι έχουν αλλάξει και πολλά στην τριγύρω περιοχή. Δεν αφήνει πολλά περιθώρια η στέπα γι'αλλαγές κι εκσυγχρονισμούς.

      Την καλημέρα μου!

      Διαγραφή
  2. Καλημέρα. Έχω μείνει με το στόμα ανοιχτό και τράβηξα την κουβέρτα ως τ αυτιά. Είμαι λίγο αρρωστούλα και χουζουρεύω ακόμα.
    Δεν κάνω όπως καταλαβαίνεις για παρέα, όχι ότι αν ήμουν καλά θα ερχόμουν δλδ, λέμε τώρα.
    Σε ακολουθώ νοερά και σκέφτομαι τους κάθε λογής πρόσφυγες, που αναγκάστηκαν να κάνουν τέτοια ταξίδια, χωρίς να το θέλουν.
    Να είσαι καλά και καλή συνέχεια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είσαι αρρωστούλα κι εγώ σε τρέχω στις στέπες απάνου στις γκαμήλες; Για κουκουλώσου σε παρακαλώ πάρα πολύ, μην αρπάξεις χειρότερου πούντα!
      Ο συνειρμός σου είναι εξαιρετικά εύστοχος. Τώρα πια που οι πανάρχαιες εμπορικές οδοί έχουν εγκαταλειφθεί ουσιαστικά (διότι τα προϊόντα διακινούνται διά θαλάσσης), εκείνοι που κατ'εξοχήν διανύουν αυτές τις αποστάσεις είναι οι πρόσφυγες και οι μετανάστες. Από το Αφγανιστάν και το Πακιστάν διαμέσου του Ιράν, από τη Συρία στην Τουρκία κι ύστερα στην Ευρώπη.

      Την καλημέρα μου!

      Διαγραφή
  3. Πολύ, μα πολύ όμως, μου αρέσουν αυτά τα μέρη! Αυτές οι αχανείς, ερημικές εκτάσεις δεν ξέρω, κάτι μου κάνουν. Και το χάνι πανέμορφο!
    Όσο για το δούναι και λαβείν, προς το παρόν έχω κολλήσει στο δούναι κι ελπίζω το λαβείν να έρθει κάποια στιγμή! :Ρ
    Φιλιά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είναι μέρη δύσκολα και μάλλον αφιλόξενα, ετούτα δω, Ραπουνζέλ μου. Αλλά επειδής μ'έναν τρόπο μας αφορούν ως μνήμη και ως προέλευση (όλοι από εκείθε κάποτες ήρθαμε, όλοι από εκείθε συνεχίζουν να έρχονται), μπορεί να γίνουν μέρη συναισθηματικά. Με δέος εισήλθα σ'αυτό το εντυπωσιακό Καραβάν Σαράι της Ανατολίας. Ελπίζω να κατάφερα να περιγράψω κάπως την αίσθησή του.

      Όσο για το δούναι και λαβείν, φοβούμαι πως δεν ισοσκελίζονται πάντα. Αλλά είναι ζήτημα προσωπικής ιδιοσυγκρασίας. Το αν θα επιλέξει κανείς το δούναι συνειδητά και ανεξαρτήτως του λαβείν ή αν θα συναρτά το ένα από το άλλο.

      Την καλημέρα μου!

      Διαγραφή
  4. Καλησπερα Πιγκουινε!Πριν μερικα,οχι πολλα,χρονια βρεθηκα κι εγω σ αυτο το χανι...Ηταν μαγευτικο.Τα κειμενα σου ομως ειναι ακομα πιο ομορφα...Να συνεχισεις να ταξιδευεις(και να μας ταξιδευεις)παντα.Κι εμεις μαζι σου προθυμοι συνταξιδιωτες...��

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Με τέτοιους συνταξιδιώτες σαν εσένα, γίνονται οι διαδρομές μου ομορφότερες! Μαγευτικό το χάνι και χαίρομαι πολύ που έχεις πάει και επιβεβαιώνεις τη δική μου αίσθηση.

      Τα φιλιά μου και τις καλημέρες μου, Μαρία!

      Διαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts