Τρίτη, 31 Μαΐου 2016

Γιατί, οι άλλοι ήταν καλύτεροι;


Όταν τα λοιπά επιχειρήματα εξαντλούνται, καταλήγουμε στο υπέροχα βολικό "γιατί, οι άλλοι ήταν καλύτεροι;". Λες και αυτή η σύγκριση, μπορεί να αντισταθμίσει ή να ακυρώσει την κριτική που ασκείται σε μία εξαιρετικά κακή κυβέρνηση που μέσα σε ενάμιση μόλις χρόνο κατάφερε να διχάσει, να διασπαστεί, να προκαλέσει (με τις κινήσεις της ή τις παλινωδίες της) τους ελέγχους κεφαλαίων τραυματίζοντας έτι περαιτέρω την ήδη χειμάζουσα οικονομία, να προκηρύξει ένα φαύλο δημοψήφισμα και να αγνοήσει το αποτέλεσμά του.

Μία κυβέρνηση που ανενδοίαστα αποφάσισε να αλλάξει άρδην κατεύθυνση (υλοποιώντας τα όσα μέχρι πρότινος ήταν αφορμή για διαρκή ξεσπάσματα αγανάκτησης και ακραίου αντιπολιτευτικού λόγου), να εντείνει τη φοροκαταιγίδα, να υπογράψει νέο μνημόνιο, να περάσει το σύνολο της δημόσιας περιουσίας σε ένα υπερ-ταμείο υπό ξένο έλεγχο για 99 χρόνια και βεβαίως, μία κυβέρνηση που συνεχίζει να επικαλείται αρετές που έχουν για διάφορους κοινωνικούς και ιστορικούς λόγους ταυτισθεί σε μεγάλο μέρος του ελληνικού εκλογικού ακροατηρίου με την Αριστερά (όπως το περίφημο "ηθικό πλεονέκτημα" ή μία κάπως αφηρημένη ερμηνεία του "προοδευτισμού"), ενώ την ίδια στιγμή δεν διστάζει να εναγκαλίζεται πολιτικά με μία λαϊκή δεξιά που υπό άλλες συνθήκες θα απέρριπτε μετά βδελυγμίας.

Μία κυβέρνηση που ανέδειξε σε πρωταγωνιστικά πρόσωπα και ρυθμιστές των εξελίξεων, ανθρώπους όπως ο Λαφαζάνης, ο Στρατούλης, η Κωνσταντοπούλου και ο Βαρουφάκης και εν συνεχεία πρόσωπα όπως ο Παππάς, ο Πολάκης, ο Φίλης και ο Κουρουμπλής. Μία κυβέρνηση που μας σύστησε ανθρώπους σαν τον Καρανίκα και τον Κυρίτση.

Και κυρίως, μία κυβέρνηση που αδυνατεί να διαμορφώσει μία οποιαδήποτε αναπτυξιακή προοπτική για τη χώρα (καθώς έχει μία συμπλεγματική σχέση με έννοιες όπως η επιχειρηματικότητα και η ελεύθερη αγορά), υποπίπτει διαρκώς σε οξύμωρα σχήματα (τελευταίο παράδειγμα, η ψήφιση από Σύριζα/ΑΝΕΛ της δυνατότητας των πολιτικών προσώπων να διαθέτουν offshore εταιρίες!), συνεχίζοντας να ερμηνεύει την πραγματικότητα μέσα από παρωχημένα και αυτοαναφορικά ιδεολογικά φίλτρα και επιμένοντας να αναλύει την κοινωνία του 21ου αιώνα με αναφορές σε ταξικούς αγώνες και διατεταγμένες υπηρεσίες και χρεωκοπία του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος και ρήξεις με το κατεστημένο (γενικώς), λες και βρισκόμαστε σε συγκέντρωση νεολεϊστικης παρέας αριστεριστών της δεκαετίας του 70.

Οι κλισέ απαντήσεις τύπου "γιατί, οι άλλοι ήταν καλύτεροι;" ή "τουλάχιστον αυτοί δεν είναι υπαίτιοι για την κρίση" ή "μωρέ, κυβερνούν μόλις ενάμιση χρόνο, δώστους μια ευκαιρία", αρχίζουν να ακούγονται πλέον αφελείς και μη πειστικές. Σε μία κοινωνία που συνεχίζει να πνίγεται και συνειδητοποιεί ότι το σωσίβιο που της έριξε η πολυδιαφημισμένη ομάδα διάσωσης, ήταν τρύπιο.

Αλλά πρόκειται για τη γνωστή λογική της επιλεκτικής δικαιολόγησης. Επειδή είναι δύσκολο να παραδεχθεί κανείς τη συντριβή των προσδοκιών που είχε επενδύσει και την ευκολία με την οποία παρασύρθηκε από ένα αφελές αφήγημα, προσπαθεί πλέον να στηριχθεί στο τελευταίο του οχυρό: τη σύγκριση με το χειρότερο πρόσωπο της προηγούμενης επιλογής (φαντάζομαι σκέφτεσαι τη Βούλτεψη και τον Άδωνη Γεωργιάδη)! Χωρίς να καταλαβαίνει πόσο αξιοθρήνητο επιχείρημα είναι αυτό. Διότι αυτό που οφείλεις να ζητήσεις είναι επιτέλους κάτι καλύτερο. Να ανεβάσεις τον πήχη ψηλότερα, μπας και βρεθεί επιτέλους κάποιος να τον ξεπεράσει ή τελοσπάντων για να φάνε τα μούτρα τους όσοι δεν μπορούν να σηκώσουν τα πόδια τους από το έδαφος. Αντ'αυτού, οι υποστηρικτές αυτής της κυβέρνησης, επιμένουν να κατεβάζουν τον πήχη προς τα κάτω.

Μαζί, κατεβάζουν το βιοτικό μας επίπεδο (σταθερά και συστηματικά), το επίπεδο του πολιτικού διαλόγου, το κριτήριο αξιολόγησης των όσων συμβαίνουν, το επίπεδο αισθητικής της δημόσιας ζωής και βεβαίως μειώνουν τις όποιες πιθανότητες υπάρχουν για να εξέλθει κάποια στιγμή αυτή η δυστυχής χώρα από την φαυλότητα των εξαιρετικά κακών επιλογών της και των χρόνιων ψυχοπαθολογικών της προβλημάτων. 

Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

Οι πελαργοί του Tykocin


Ιστορικό ιντροντάξιον: Στις 23 Αυγούστου 1939, οι Υπουργοί Εξωτερικών της ναζιστικής Γερμανίας και της Σοβιετικής Ένωσης Ρίμπεντροπ και Μόλοτοφ, υπέγραψαν στη Μόσχα ένα Σύμφωνο Μη Επίθεσης. Η έκπληξη και η δυσαρέσκεια από την πλευρά των Αγγλογάλλων και των Αμερικανών ήταν μεγάλη, καθώς εκείνοι θεωρούσαν πως ο Χίτλερ θα εισβάλει στη Σοβιετική Ένωση, εξυπηρετώντας τα σχέδιά τους για ένα αντι-Μπολσεβικικό μέτωπο. Αλλά όπως αποδείχθηκε, οι Ναζί έπαιζαν το δικό τους παιχνίδι.


Βρισκόμαστε στις όχθες του Νάρεφ, ενός ποταμού που ξεκινά από τη Λευκορωσία και ενώνεται με τον Βιστούλα μερικά χιλιόμετρα δυτικά της Βαρσοβίας. Κάπου στα μέσα της διαδρομής του, συναντά κανείς ετούτο το μέρος. Ένα ήσυχο μέρος.


Δίπλα ακριβώς στο ποτάμι, βρίσκεται ένα μικρό πολωνικό χωριό που το λένε Tykocin. Αν περιμένεις μιζέρια και ασχήμια και εγκατάλειψη και ελενίτ στέγη, προφανώς δεν έχεις επισκεφθεί πολωνικό χωριό. Διότι εδώ, ακόμα και ο πιο μικρός και απομακρυσμένος οικισμός, διαθέτει σπίτια νοικοκυρεμένα με καλοβαμμένους τοίχους και φροντισμένους κήπους, με λουλούδια και μποστάνια, με χρωματιστούς φράχτες και διακοσμητικά.


Με προκομμένους κατοίκους που προσέχουν και αγαπούν το μέρος τους και πασχίζουν να ομορφύνουν την καθημερινότητά τους με όσα μέσα διαθέτουν.


Το Tykocin ιδρύθηκε κάπου στα μέσα του 11ου αιώνα και σύντομα έγινε έδρα ενός μικρού δουκάτου του βοϊβοδάτου της Μασοβίας, με το κάστρο του, το δούκα του, τους υποτακτικούς του, το ποταμάκι, τα προβατάκια του. Τον 14ο αιώνα όμως ο Πολωνός βασιλιάς Βλαντισλάφ ο Δεύτερος, απεφάσισε να το δωρίσει στον Μεγάλο Δούκα της Λιθουανίας (διότι του είχε υποχρέωση και σκέφτηκε ότι δεν ήταν αρκετό ένα κουτί γλυκά ή ένα καλάθι με κρασιά). Αργότερα, επιστράφηκε στην Πολωνία και χτίσαμε ωραιότατο αναγεννησιακό παλάτι εδώ, για να πηγαίνουν οι βασιλιάδες και να ρεμβάζουν. Ως το 1795, όταν η πολωνέζα πριγκίπισσα Ισαβέλα Βρανίκα Πονιατόφσκα με τ'όνομα (που ήταν επιτήδεια και παραδόπιστη) πούλησε το μέρος στην κυβέρνηση της Πρωσίας. Το 1807, πέρασε στα χέρια της Ρωσίας και το 1815 επιστράφηκε στην Πολωνία. Ζαλίστηκες; Ρώτα και το Tykocin που ξύπναγε κάθε δεκαετία σε άλλη χώρα!


Ένα από τα βασικά αξιοθέατα του Tykocin είναι ετούτος ο ναός. Είναι αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα και επειδής είναι μπαρόκ και βέρι, βέρι λαρτζ, σου κάμει εντύπωση με το εκτόπισμά του. Εννοείται ότι θα μπούμε και μέσα. 


Όλα είναι πεντακάθαρα και αστραφτερά. Και ορθάνοιχτα σχεδόν καθόλη τη διάρκεια της ημέρας. Ουχί μόνο για τον πιστό που θέλει ν'ανάψει το καντηλάκι του, να προσευχηθεί και να συναντηθεί με το Θεό του, αλλά και για τον τυχαίο περαστικό -καίτοι αυτή η πλευρά της Πολωνίας δεν είναι καθόλου τουριστίκ και ελάχιστοι είναι εκείνοι που την επισκέπτονται.


Ας περάσουμε όμως στο προκείμενο. Μετά την κατάληψη της Πολωνίας από τη ναζιστική Γερμανία, η περιοχή αυτή παραδόθηκε από τον Χίτλερ στη Σοβιετική Ένωση, όπως προβλεπόταν στο Σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μόλοτοφ. Έχοντας περίπου το μισό έδαφος της χώρας υπό τον έλεγχό τους, οι Σοβιετικοί στο διάστημα μεταξύ 1939 και 1941, προχώρησαν σε μαζικές εκκαθαρίσεις του πληθυσμού και μετακίνησαν πάνω από 1,5 εκατομμύριο Πολωνούς στη Σιβηρία. Κι αν νομίζεις πως αυτό ήταν το χειρότερο που μας βρήκε, πλανάσαι οικτρά. 


Στο πλαίσιο της Επιχείρησης Μπαρμπαρόσα, οι Γερμανοί κατέλαβαν ολάκερη την Πολωνία και εκδίωξαν τους Σοβιετικούς. Τον Ιούνιο του 1941, έφθασε εδώ η Βέρμαχτ. 


Μπορείς να φανταστείς τα τεθωρακισμένα να διασχίζουν τους χωμάτινους δρόμους του; Να περνούν ανάμεσα στα σπίτια με τα σφαλισμένα πορτοπαράθυρα; Είναι δύσκολο να αναπλάσεις στο μυαλό σου, την εικόνα. Να αισθανθείς την αγωνία των στιγμών.


Υπάρχει βλέπεις και μία λεπτομέρεια που καθιστά αυτή την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στο Tykocin, ακόμα πιο τραγική: το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού ήταν Εβραίοι.


Ήδη από το 1522, είχε επιτραπεί εδώ η εγκατάσταση κάποιων Εβραϊκών οικογενειών και μέχρι το 1765, ο πληθυσμός τους είχε ξεπεράσει τους δυόμιση χιλιάδες.


Το πρωινό της 25ης Αυγούστου του 1941, οι Γερμανοί διέταξαν τον Εβραϊκό πληθυσμό να συγκεντρωθεί στην κεντρική πλατεία, μπροστά από το ναό της Αγίας Τριάδας. Περίπου χίλια επτακόσια άτομα βρέθηκαν εκεί. Ακολούθησε αγωνιώδης καταμέτρηση και τους δώθηκαν οδηγίες. Υποτίθεται ότι θα μεταφέρονταν σε κάποιο κοντινό γκέτο. Αλλά εσύ ξεύρεις πλέον καλά, ότι αυτές οι δηλώσεις προθέσεων των Ναζί, σπανίως ήσαν ειλικρινείς. 


Τα γυναικόπεδα επιβιβάστηκαν σε οχήματα μεταφοράς, οι άνδρες διατάχθηκαν να ακολουθήσουν με τα πόδια. Με κατεύθυνση το δάσος του Lopuchowo που δεν απέχει παρά μερικά χιλιόμετρα από εδώ.



Βαθιά μέσα στο δάσος, χίλιοι επτακόσιοι Εβραίοι εκτελέστηκαν. Άνδρες, γυναίκες, παιδιά, νέοι, γέροι -έπεσαν όλοι τους νεκροί από τα πυρά των εκτελεστών τους. Σα να σβήστηκαν από τη ζωή κι απ'αυτόν τον τόπο. Και μετά σιωπή.


Ναι, το Tykocin είναι ένα πανέμορφο μέρος στην ανατολική Πολωνία, κοντά στα σύνορα με τη Λευκορωσία και κάποια χιλιόμετρα ανατολικότερα της Βαρσοβίας. Αλλά είναι ένα μέρος που σε υποδέχεται με τη θλίψη, ζωγραφισμένη στους δρόμους του. Με την απώλεια ως δηλωτική υπενθύμιση.


Με τη μεγάλη συναγωγή του να στέκει ακόμα περιμένοντας εκείνους που την έχτισαν. Ορφανή πλέον και μόνη. Σαν φάντασμα, σαν σκιά, σαν σαλεμένη γηραιά κυρία πούχει χάσει την επαφή της με την πραγματικότητα και παραληρεί.



Εβδομήντα πέντε χρόνια μετά, περπατώ στα δρομάκια του Tykocin. Σκέφτομαι τον Βασιλιά Βλαντισλάβ και την Ισαβέλα Βρανίκα Πονιατόφσκα. Τους Σοβιετικούς και τους Γερμανούς. Τον Ρίμπεντροπ και τον Μόλοτοφ. Που μοιράσανε τα εδάφη ετούτης της χώρας. Και εκείνη τη συνάντηση στη Γιάλτα λίγα χρόνια αργότερα, που ξαναμοίρασε τους λαούς και τις χώρες, ορίζοντας τις μοίρες των ανθρώπων βάσει ενός συσχετισμού. Δυνάμεων, προθέσεων και συμφερόντων. 


Και στεναχωριέμαι. Για τις ζωές που χάθηκαν. Και τις ζωές που σπαταλήθηκαν. Που συνεχίζουν να σπαταλιούνται. Σε ανόητα σχήματα που καταδυναστεύουν τις ελευθερίες, σε ιδεολογίες που υπόσχονται μαγικές λύσεις, σε αφελείς αναγνώσεις της πραγματικότητας, σε διακρίσεις και επικίνδυνες ταξινομήσεις των εμείς και των εσείς. Που εκ πρώτης μπορεί να φαίνονται αθώες και ξεσηκωτικές, αλλά ποτέ δεν είναι. Και πάντα καταλήγουν στο φανατισμό και στη βαρβαρότητα. Πάντα καταλήγουν στον εκφασισμό. 


Πέρασαν πολλοί από το Tykocin, κάποιοι έφυγαν, κάποιοι επέστρεψαν, κάποιοι δεν ξαναφάνηκαν ποτές. Μόνο οι πελαργοί επιστρέφουν με συνέπεια κάθε τέτοια εποχή. Χτίζουν τις φωλιές τους και κοιτούν από ψηλά τις ζωές των ανθρώπων. Και παρότι προσπαθούν εδώ και αιώνες τώρα να μας καταλάβουν, τους είναι δυσεξήγητες οι επιλογές μας. Οι ερμηνείες που δίνουμε στα πράγματα. Οι τρόποι που ζούμε τις ζωές μας. Τους είναι αδύνατο να κατανοήσουν τους εγκλωβισμούς μας. Τις δυστυχίες που επιλέγουμε να επιβάλουμε ή που υφιστάμεθα από τους άλλους. Γιατί είναι τόσο όμορφο το Tykocin και τόσο ανόητο να μην μπορεί κανείς απλώς να τ'απολαύσει.

Υστερόγραφο: Ετούτη η ανάρτηση, ξεύρω καλά πως μάλλον δεν θα ενδιαφέρει πολλούς. Αλλά εγώ ήθελα πολύ να τη γράψω. Διότι για έναν λόγο, θεωρώ πως την οφείλω σε αυτό το μέρος. Καθώς περιπατούσα στους δρόμους του, είχα την αίσθηση πως βρίσκομαι στην Ανατέφκα του Βιολιστή στη Στέγη. Και νομίζω πως άκουγα όλες εκείνες τις ψυχές να μου τραγουδούν ένα θρήνο για το μέρος τους. Τους υποσχέθηκα ότι δεν θα ξεχάσω ποτέ την πατρίδα τους.

Παρασκευή, 27 Μαΐου 2016

Ζαΐντ μπιν Σουλτάν Αλ Αγιάν



O Ζαΐντ μπιν Σουλτάν Αλ Αγιάν γεννήθηκε το 1908, αλλά μη μου ζητάς ακριβή ημερομηνία και ώρα. Αφενός διότι -χελόου- δεν ήμουν στο μαιευτήριο. Και αφετέρου διότι εκείνη την εποχή, ετούτος ο τόπος δεν έμοιαζε καθόλου με αυτό που βλέπεις σήμερις. Χώρα; Όχι, δεν ήμασταν ακριβώς χώρα. Βεδουίνοι ήμασταν. Στην έρημο ζούσαμε. Με γκαμήλες και σκηνές και φτώχεια απερίγραπτη. Μας έβλεπες και μας λυπόσουν. Έλεγες πως ετούτοι οι άνθρωποι -οι σκαμμένοι από τον ήλιο, οι τυλιγμένοι στις κελεμπίες, οι κακοπαθημένοι από τις κακουχίες και τις στερήσεις- είναι στα σίγουρα καταδικασμένοι να μην προκόψουνε ποτές. Να μην ανακαλύψουνε στον αιώνα τον άπαντα, τι πάει να πει υλικός πολιτισμός και κράτος και οργάνωση και πλούτος και ανέσεις.



Σχολείο; Μα είσαι στ'αλήθεια σοβαρός; Φυσικά και δεν πήγε σχολείο! Ακόμα δεν λες να καταλάβεις: δεν είχαμε σχολεία, αναγνώστα. Μήτε δασκάλους είχαμε. Μήτε σπίτια, μήτε δρόμους, μήτε κανενός είδους ανάπτυξη. Το μόνο που είχαμε ήταν η έγνοια. Να επιβιώσουμε. Μέσα στις απεραντοσύνες αυτής της αφιλόξενης και μαγικής ερήμου. Της Ρουμπ Αλ Χαλί. Που απλώνει τους αμμόλοφούς της από τον Περσικό μέχρι την Υεμένη. Όλη σου η ζωή, μία έρημος ήτανε. Ατελείωτη, ανυπέρβλητη, καθηλωτική, αναπόδραστη.



Ναι, ο Ζαΐντ μπιν Σουλτάν Αλ Αγιάν γεννήθηκε σε έναν κόσμο πριμιτίβ και άγριο και βίαιο. Αλλά ήταν από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις ανθρώπων που άλλαξαν με τόσο δραματικό τρόπο τον τόπο τους και τη μοίρα των κατοίκων του. Τέλος έπικ εισαγωγής, περνάμε στις συστάσεις.



Αγαπημένε αναγνώστα, καλωσόρισες! Σε ένα από τα μεγαλύτερα και πιο εντυπωσιακά μνημεία του κόσμου. Καλωσόρισες στο Άμπου Ντάμπι. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Στο τζαμί που έχτισε ο Ζαΐντ μπιν Σουλτάν Αλ Αγιάν. Για να δηλώσει με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο, την επιτυχία του. Και να ταφεί εδώ, θριαμβευτής και απόλυτα δικαιωμένος.



Παρότι είναι εντελώς καινούργιο και εγκαινιάστηκε μόλις το 2007, το Μεγάλο Τζαμί του Σεΐχη Ζαΐντ θεωρείται ήδη ένα από τα σύγχρονα θαύματα του κόσμου. Και σε πληροφορώ πως είναι χιλιάδες οι άνθρωποι που συρρέουν εδώ για να το επισκεφθούν.



Πριν κάμεις μισό βήμα ακόμα, στάσου να σε τσεκάρω. Όχι δεν επιτρέπεται να μπεις με το σουπερ τοσοδούλι μίνι διάφανο και ροζ μπικίνι. Μήτε με το χαβανέζικο σορτσάκι ή με τίποτις κολλητά πανταλόνια. Να με συγχωρείς, σε θρησκευτικό χώρο σε φέρνω, όχι στο Ζούπερ Παραντάις. Και μη μου σουφρώνεις τα φρύδια σου και το παίζεις σνομπαρία, διότι θα σου υπενθυμίσω ότι ανάλογο ντρες κόουντ παίζει και στα ελληνορθόδοξα μοναστήρια. Αλλά ακόμα και για εσένα πούρθες ντυμένη σουρλουλού, εννοείται πως υπάρχει οργανωμένο βεστιάριο, όπου μπορείς να πάρεις ειδική κελεμπία, να ρίξεις απάνου σου. Είσαι κομπλέ; Προχωράμε.



Έντεκα χρόνια, απαιτήθηκαν για να ολοκληρωθεί αυτό που βλέπεις. Και χρειάστηκαν να δουλέψουν τριάντα οκτώ κατασκευαστικές εταιρίες και πάνω από τρεις χιλιάδες εργαζόμενοι. Αλλά όπως θα διαπιστώσεις σε λίγο, δεν υπάρχει νούμερο και μέγεθος που να σχετίζεται με ετούτο το τζαμί και να μην παίζει ανάμεσα στο απιστεύταμπολ και στο εξτρατεράστιο.



Η αυλή περιστοιχίζεται από μία ατελείωτη σειρά κολόνες που δημιουργούν εντυπωσιακές αψίδες. Για έξτρα εφέ, έχουμε προσθέσει δεξαμενές νερού που δημιουργούν αντανακλάσεις απάνου στις μαρμάρινες επιφάνειες και λαμποκοπούν στο εκτυφλωτικό φως του Περσικού.


Και τελοσπάντων αν είσαι πιστός και θέλεις να έρθεις με το συγγενολόι σου να προσευχηθείς, καθόλου μην μου ανησυχείς για το αν θα χωρέσετε. Στα 120 στρέμματα που καταλαμβάνει το τέμενος, μπορούν να προσευχηθούν ως και 41.000 άνθρωποι -ναι, φέρε και όλους τους γνωστούς σου από το φέιζμπουκ, και τους γνωστούς των γνωστών σου. Για να σου δώκω ένα μέτρο σύγκρισης σε ναό που ξέρεις, το Καραϊσκάκη χωράει 32.000 κόσμο.


Ε λοιπόν, θα σου το πω ευθαρσώς: έφθασα ως εδώ με κάποια προκατάληψη και κάμποσο εστετισμό, τύπου "σιγά μην εντυπωσιαστούμε κιόλας από πολυτελείς εξτραβαγκάντζες πούχει χτίσει ένας σεΐχης μέσα στην έρημο, με πετροδόλαρα και μόχθο φτωχών μεταναστών, εμείς που ήμεθα ανώτεροι πτηνοί, εκλεκτικοί και κουλτουρέλ και στοχάστικ". 


Αλλά καθώς προχωρούσα και κοίταζα αποσβολωμένος το τριγύρω μου, άρχισα να συνειδητοποιώ πως πέραν των όποιων ενστάσεων που μπορείς να μου συζητήσεις και να συμφωνήσουμε, ετούτο το μπίλντινγκ είναι ένα θαύμα της αρχιτεκτονικής, ένα κορυφαίο επίτευγμα της ανθρώπινης σχεδίασης και δημιουργικότητας. Που πολύ αμφιβάλω ότι μπορούν να σου αποδώσουν οι φωτογραφίες που τράβηξα και ενόσω προσπαθούσα να κλείσω το σαγόνι μου.


Κατά το σχεδιασμό του τεμένους, έγινε προσπάθεια να συνδυαστούν αρχιτεκτονικά στοιχεία από όλον τον μουσουλμανικό κόσμο, ως μήνυμα ενότητας ανάμεσα σε λαούς και χώρες που μοιράζονται την ίδια θρησκευτική πίστη.



Το έμπειρο μάτι θα αναγνωρίσει ομοιότητες με το Ταζ Μαχάλ στην Ινδία, το τέμενος Badshahi στη Λαχόρη του Πακιστάν, το τζαμί του Χασάν του Δεύτερου στην Καζαμπλάνκα του Μαρόκου. Αλλά και διακοσμητικά στοιχεία που παραπέμπουν στην πέρσικη αρχιτεκτονική, στους μαυριτανούς και τους οθωμανούς.



Αλλά και τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν ήλθαν από διάφορες χώρες του κόσμου: μάρμαρα, χρυσάφι, ημιπολύτιμοι λίθοι και κεραμικά έφθασαν εδώ από την Ινδία, την Ιταλία, το Μαρόκο, την Τουρκία, την Μαλαισία, το Ιράν, την Κίνα, τη Νέα Ζηλανδία, τα Σκόπια και τη Γερμανία. Ο μισός ΟΗΕ συνέβαλε!


Το εξωτερικό περιστύλιο διαθέτει πολλά ζεύγη από κολόνες που καταλήγουν σε αστραφτερές χρυσές απολήξεις με γλυπτά φύλλα και καρπούς.



Κομψά λουλούδια είναι ζωγραφισμένα στα πλακάκια που καλύπτουν τις κολόνες και σου δημιουργούν την αίσθηση μίας αέρινης πέργκολας.



Περίτεχνα πλακάκια έχουν εντοιχιστεί στα διαχωριστικά, με ανθοσυνθέσεις που παραπέμπουν σε γνώριμες αραμπέσκ, διακοσμητικές φόρμες.



Και με έναν τρόπο, όλα έχουν μία εσάνς μοντερνισμού, που δεν την περιμένεις σε έναν χώρο σαν και ετούτον. Χωρίς να προδίδει την ταυτότητα και τον σκοπό του, το τέμενος είναι αρκετά τολμηρό στις λεπτομέρειές του.



Και βεβαίως είναι φτιαγμένο με τρόπο που να σε εντυπωσιάζει. Αξιοποιώντας το φως και τη σκιά, επιτυγχάνοντας να δημιουργήσει εφέ σε όποια οπτική γωνιά κι αν ρυθμίσεις το βλέμμα σου ή το φωτογραφικό φακό σου.


Και να φανταστείς ότι ακόμα είμαστε στο προαύλιο και δεν έχουμε μπει μέσα. Έχω να σου πω δύο κουβέντες ακόμα πριν μπούμε. Για τον δημιουργό του τεμένους που ετάφη πριν λίγα χρόνια, εντός του.


Ο Ζαΐντ μπιν Σουλτάν Αλ Αγιάν ήταν ο νεώτερος από τους τέσσερις γιούς του Σεϊχ Σουλτάν μπιν Ζαΐντ μπιν Χαλίφ Αλ Αγιάν (εννοείται πως θα σε εξετάσω στα ονόματα στο τέλος!) που κυβέρνησε το εμιράτο του Άμπου Ντάμπι από το 1922 ως την ημέρα που τον δολοφόνησαν το 1926. Η σύζυγός του και μητέρα του Ζαΐντ, έβαλε τότες τους τέσσερις γιους της να ορκιστούν πως ουδέποτε θα στρεφόταν ο ένας εναντίον των άλλων -μία υπόσχεση δύσκολη για εκείνας τας εποχάς και για ετούτο το μέρος, καθώς η βία ήταν σύνηθες φαινόμενο μεταξύ των φατριών αλλά και στο εσωτερικό τους.



Την εξουσία ανέλαβε τότες ο μεγαλύτερος αδελφός. Και για κάποια χρόνια, τα πράγματα πηγαίναν ομαλά: το εμιράτο του Άμπου Ντάμπι βρισκόταν υπό την προστασία της Αγγλίας (που είχε υπογράψει εμπορικές συμφωνίες με διάφορους σεϊχηδες της περιοχής), η φτώχεια ήταν απερίγραπτη και ο μικρός πληθυσμός ζούσε με τις συνήθεις ασχολίες του: την αλιεία μαργαριταριών, το ψάρεμα, την εκτροφή γερακιών και κάνα πιστολίδι να ξυπνάνε τα αίματα στην έρημο. Έως το 1958. Που ανακαλύψαμε εδώ, πετρέλαιο.



Όπως καταλαβαίνεις, τα δεδομένα άλλαξαν δραματικά. Τεράστιες πετρελαϊκές εταιρίες κατέφθασαν στο Άμπου Ντάμπι και στο γειτονικό Ντουμπάι για να αξιοποιήσουν τα κοιτάσματα και επειδής ο αδελφός που βρισκόταν στην εξουσία κρίθηκε μη ικανός εταίρος για τις λογής λογής Μότορ Όιλς, καθαιρέθηκε με συνοπτικές διαδικασίες και ένα ωραιότατο (και περιέργως αναίμακτο) πραξικόπημα. Και το εμιράτο πέρασε το 1966 στα χέρια του μικρότερου αδελφού. Του σεϊχη Ζαΐντ, ντε! Έβγαλες τα παπούτσια σου; Μπαίνουμε!



Ο πρώτος χώρος που συναντάς, είναι μία μεγάλη υπόλευκη αίθουσα, με διάσπαρτες διακοσμήσεις από λουλούδια που απλώνονται στο πάτωμα και σκαρφαλώνουν στους τοίχους.



Αλλά εκείνο που εξαρχής κεντρίζει το ενδιαφέρον σου, είναι ο πολυέλαιος που κρέμεται στο μέσον της αίθουσας. Που μοιάζει με κρυστάλλινο λουλούδι, με χρυσογάλανη οπτασία, με εξότικ πλάσμα της θάλασσας.



Κάτσε να σου το κεντράρω και από κάτω, νάχεις καλύτερη εικόνα. Καταλαβαίνεις ότι αν γίνει αυτή τη στιγμή ένας σεισμός, αποχαιρέτα-το το πτηνό που χάνεις.



Και αν νομίζεις ότι η πρώτη αίθουσα είναι εντυπωσιακή, δεν έχεις δει ακόμα τίποτις. Οι τεράστιες γυάλινες πόρτες ανοίγουν αυτόματα (όλα λειτουργούν με φωτοκύτταρο) και...



...βρίσκεσαι στην κεντρική αίθουσα προσευχής. Ή για να είμαι πιο ακριβής, βρίσκεσαι εντός ενός χώρου που μοιάζει παντελώς εξώκοσμος. Σαν να μην έχει κατασκευαστεί από ανθρώπινα χέρια, σαν να μην τον έχουν σχεδιάσει αρχιτέκτονες και μηχανικοί, σαν να μην έχει σχέση με ο,τιδήποτε άλλο έχεις ματαδεί και αντικρίσει.



Εντυπωσιακές μαρμάρινες επιφάνειες με περίεργες διακοσμήσεις, εξαίσια ζωγραφισμένες οροφές, αψίδες και κολόνες που δημιουργούν ένα σύμπαν εντυπώσεων.



Ειδικοί φωτισμοί κάμουν τα συμπλέγματα με τις κολόνες να λάμπουν εκ των έσω.



Και ένα τεράστιο, πανάκριβο χαλί να καλύπτει όλες τις κατευθύνσεις σου και να το νιώθεις στο πέλμα σου σαν βελούδο. Ναι, επιστροφή στα ρεκόρ: πρόκειται για το μεγαλύτερο χαλί του κόσμου, που έχει έκταση πεντέμισι στρέμματα, διαθέτει 2,2 δισεκατομμύρια κόμπους, ζυγίζει τριάντα πέντε τόνους και πλέχθηκε από αγνό παρθένο μαλλί αιγοπροβάτων της Νέας Ζηλανδίας και του Ιράν. Είπες κάτι;


Αλλά το ζούπερ ντούπερ ιμπρέσιβ, σε περιμένει πάνου από το κεφάλι σου: πρόκειται για έναν ακόμα από τους επτά συνολικά πολυελαίους του τζαμιού. Που είναι ο τρίτος μεγαλύτερος του κόσμου, έχει διάμετρο 10 μέτρα, είναι επενδυμένος με χιλιάδες ζβαρόβσκι και μοιάζει κι αυτός να μην έχει σχέση με ο,τιδήποτε το γήινο. Και επειδής δεν είναι να μας πιάνουν οι τσιγγουνιές μας σε κάτι τέτοια, έχουμε τρεις ίδιους. Σε συστοιχία.


Που αναγκάζουν το πτηνό να κάμει κατ'εξαίρεση ορθογώνια φωτογραφία (και ξεύρεις πόσο σχολαστικό είναι και πόσο πολύ δεν θέλει να χαλάει τις σταθερές αρχές του), διότι σόρι αλλά απλώς δεν γίνεται να καδράρω τέτοια μεγέθη στις συνήθεις διαστάσεις.



Από τα πρώτα χρόνια που ανέλαβε την εξουσία, ο σεϊχης Ζαΐντ βρέθηκε αντιμέτωπος με μεγάλες προκλήσεις. Το 1968, η Αγγλία ανακοίνωσε εντελώς απροειδοποίητα πως εγκαταλείπει τον ρόλο του προστάτη των εμιράτων του Περσικού και αποσύρει τις δυνάμεις που διατηρούσε εκεί.



Η δήλωση αυτή έπεσε σαν κεραυνός εν αιθρία στους εμίρηδες, καθώς θεωρούσαν πως η επιβίωσή τους εξαρτιόταν πλήρως από τη βρετανική προστασία, σε μία περιοχή με επικίνδυνους γειτόνους όπως το Ιράκ, το Ιράν και βεβαίως η Σαουδική Αραβία. Οι οποίοι γειτόνοι καθόλου δεν καλόβλεπαν την ανεξαρτησία μικρών εμιράτων -όπως το Άμπου Ντάμπι, το Ντουμπάι, το Κατάρ, το Κουβέιτ ή το Μπαχρέιν -και πολύ τα λιγουρευόντουσαν, ειδικά μετά την ανακάλυψη των τεράστιων κοιτασμάτων πετρελαίου.



Σε μία κίνηση απίθανης πολιτικής ευστροφίας, ο σεϊχης Ζαϊντ ζήτησε να συναντηθεί εσπευσμένα με τον σεΐχη Ρασίντ μπιν Σαέντ Αλ Μακτούμ, που διαφέντευε το όμορο Ντουμπάι. Η συνάντηση έγινε μυστικά σε αμμόλοφους κοντά στα σύνορα των δύο εμιράτων. Εκεί, οι δύο σεΐχηδες έδωσαν τα χέρια και δημιούργησαν ένα ενιαίο κράτος. Στο οποίο αργότερα προστέθηκαν άλλα πέντε μικρότερα εμιράτα και το 1971, το σχήμα έλαβε τον τίτλο Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ως κύριος του μεγαλύτερου εμιράτου (του Άμπου Ντάμπι δηλαδή) και δικαιούχος απείρως μεγαλύτερων κοιτασμάτων πετρελαίου σε σχέση με τα υπόλοιπα, ο σεΐχης Ζαϊντ έγινε Πρόεδρος του νέου κράτους.



Αλλά μη θαρρείς ότι τα προβλήματα, σταμάτησαν εκεί. Τα πετρέλαια του Άμπου Ντάμπι είχαν ανοίξει την όρεξη της γειτονικής Σαουδικής Αραβίας, η οποία ουχί μόνο έκαμε τη δύσκολη και δεν αναγνώριζε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά εποφθαλμιούσε κομμάτι των κοιτασμάτων του.



Και είναι βέβαιο ότι θάχαμε πολύ κακά ξεμπερδέματα και αιματοχυσίες, αν ο σεϊχης Ζαϊντ δεν επιδείκνυε σπουδαία διπλωματικά προσόντα και σπάνια πολιτική ευφυΐα. Προσέφερε στη Σαουδική Αραβία, οικειοθελώς, κομμάτι των κοιτασμάτων και πρόσβαση στη νότια πλευρά του Περσικού, σε αντάλλαγμα με την αναγνώριση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Η συμφωνία που υπεγράφη στη Τζέντα, αποτελεί ένα μάθημα ρεαλπολιτίκ. Και διδάσκει ότι στην πολιτική και στη διπλωματία, επιτυγχάνει εκείνος που μετρά καλύτερα τις συνθήκες, το περιβάλλον και τους συσχετισμούς και επιδιώκει αποτελέσματα θετικού αθροίσματος -όπου όλοι βγαίνουν με έναν τρόπο, κερδισμένοι. Ακούς Γιάνη με το ένα νι;


Φθάσαμε στην τελευταία αίθουσα. Είναι πιο φωτεινή και αισιόδοξη, καθώς τεράστιες περικοκλάδες ξεκινούν από τα παράθυρα και στολίζουν την οροφή της. Τριγύρω σε προθήκες, υπάρχουν διάφορα προσωπικά αντικείμενα του σεϊχη Ζαϊντ. Ο οποίος πέθανε το 2004 σε ηλικία ογδόντα έξι ετών και έχοντας κυβερνήσει τα Εμιράτα για περίπου σαράντα χρόνια. Μία περίοδο που μπορεί να μην σου φαίνεται τεράστια, αλλά που μεταμόρφωσε αυτό το μέρος από έρημο σε μία εξαιρετικά δυναμική και απαστράπτουσα χώρα.


Δεν χόρτασε όμως το μάτι σου, πολυτέλεια και πλούτο; Νομίζω είναι ώρα να πηγαίνουμε.



Ναι, τις αναμένω εδώ και ώρα τις ερωτήσεις σου. Δεν είναι προκλητική η επίδειξη του πλούτου σε ετούτο το τζαμί; Πόσο ελεύθερο είναι το καθεστώς που θεμελίωσε ο σεϊχης Ζαϊντ; Εκτός από εμίρηδες, δεν έχει το στόρι και κακομίρηδες; Και δεν μπορούν να αξιοποιηθούν σε τίποτις άλλο τα λεφτά που βγαίνουν από το πετρέλαιο; Και τί θα γίνουν όλα ετούτα σαν αδειάσει κάποτες το ρεζερβουάρ; Και πού ακριβώς άφησα τα παπούτσια μου;


Μην μου ανησυχείς, σούχω όλες τις απαντήσεις. Αλλά θα τα συζητήσουμε, άλλη ώρα και σε άλλο μέρος αυτά.


Προς το παρόν είμαι βέρι βέρι απασχολημένος. Αναζητώ την κατάλληλη γωνία, μετράω μοίρες, κάμω δοκιμές, κεντράρω το φακό -παίρνω και μία ενσταντανέ της Χατισέ στο ενδιάμεσο, που πόζαρε ωραιότατα με φόντο το τέμενος- και ναι, έφθασε η μεγάλη στιγμή, καδράρω το εκτυφλωτικό φως του ήλιου πίσω από τον δεξί μιναρέ....


...και βουαλά. 

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts