Πέμπτη, 20 Απριλίου 2017

Μία βραδιά στην Όπερα



Στα μέσα του 19ου αιώνα και στο πλαίσιο των προσωπικών του αναζητήσεων, ο Ζαν-Λουί Σαρλ Γκαρνιέ κατέφθασε στην Ελλάδα, ουχί για να κάμει τα μπάνια του και να φάει γκρικ μουζάκα, αλλά για λόγους πρωτίστως ακαδημαϊκούς. Έχοντας ήδη κάμει λαμπρές σπουδές στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών εις Παρισίους και εμφορούμενος από τις νεοτερικές ιδέες του εκλεκτικισμού, ο Γκαρνιέ μελέτησε το Ναό της Αφαίας στην Αίγινα (τρώγοντας ωραιότατο λόκαλ φιστικάκι) και ενθουσιάστηκε με την πολυχρωμία της κλασικής αρχιτεκτονικής. Μία πολυχρωμία που μόλις τότες είχαν αρχίσει να αντιλαμβάνονται οι μελετητές, καθώς για αιώνες θεωρούσαν εσφαλμένα ότι οι ναοί των αρχαίων ημών προγόνων ήταν πάλλευκοι και αυστηροί -που δηλαδής έτσι όπως μας ξεύρεις, δύσκολα μας κάμεις για τόσο ξενέρωτους.



Κάποια χρόνια αργότερα, οι κανόνες που διδάχθηκε ο Γκαρνιέ από την εμπειρία του εδώ και βεβαίως, το παιγνιώδες πνεύμα και το ταλέντο του, συνέβαλαν στο σχεδιασμό ενός από τα πιο χαρακτηριστικά κτήρια του ευρωπαϊκού ρομαντισμού.



Βρισκόμαστε στο Παρίσι. Σε θέλω κομ-ιλ-φο, με επίσημο ένδυμα και ύφος μπλαζέ. Διότι έχω και να σε παρουσιάσω στα σαλόν ελεγκάν της υψηλής κοινωνίας της πόλης. Στην Όπερα Γκαρνιέ. Μην με εκθέσεις, αυτό σου λέω μόνο, μην με εκθέσεις!



Η μεγαλοπρέπεια και η πολυτελής διακόσμηση του κτηρίου, το καθιστούν ένα από τα πιο εμβληματικά της πόλης. Και επειδής μοιάζει στ'αλήθεια με παλάτι, συνηθίζουμε να το λέμε Παλέ Γκαρνιέ -που δηλαδής μεταξύ μας, έχω δει κάμποσα παλάτια που είναι πολύ πιο φτωχικά από ετούτη την εξτραβαγκάντσα.


Τώρα βέβαια εσύ που είσαι μίνιμαλ άνθρωπος και τις αποφεύγεις τις πολλές φιοριτούρες, μπορεί να το βρίσκεις σήμερις ντεμοντέ, φανφαρονικό και τρε φλαμπουαγιάν. Αλλά τα λες αυτά διότι προφανώς δεν έχεις μπει στο σαλονάκι της θείας μου της Μορφούλας στους Αμπελόκηπους -που δηλαδής απορείς πώς χωράνε τόσα μπιμπελό στα εξήντα τέσσερα τετραγωνικά.


Ο σύζυγος της Μορφούλας, o θείος Μενέλαος -που σιχτιρίζει καθημερινώς τη συμβίωσή του με κρυστάλλινα βάζα, μπιχλιμπιδέ ποτήρια, δίσκους μουράνο, πορσελάνινες βοσκοπούλες και γλυπτά αγγελάκια- πολύ θα συμφωνούσε με τον Λε Κορμπιζιέ, ο οποίος έβρισκε ακαλαίσθητη όλη ετούτη την υπερβολή -όχι του σαλονιού στους Αμπελόκηπους ντε, αλλά της όπερας- και τη χαρακτήριζε "ψευδή τέχνη".


Πολύ καλά το παρατήρησες: ψηλά στους τοίχους πάνω από τη σκάλα, αναγράφονται οι "πατρίδες του πολιτισμού" στα ελληνικά.


Ανάμεσά τους βεβαίως η Ελλάδα -μπορείς να νιώσεις εθνικά υπερήφανος και να κορδωθείς όσο θέλεις!


Που δηλαδής το κόρδωμα είμαι βέβαιος ότι θα συνεχιστεί, σαν δεις τις εικονογραφήσεις στην οροφή του μεγάλου φουαγιέ. Το θέμα εδώ είναι η ιστορία της μουσικής και όπως καταλαβαίνεις, ο Ορφεύς και οι Μούσες καταλαμβάνουν κεντρική θέση.


Με 154 μέτρα μήκος και 18 ύψος, το φαντεζί αυτό φουαγιέ αποτελεί το απαύγασμα της πολυτέλειας και του εστετισμού. Από τη μία, λες πως δεν χρειαζόταν να κρεμάσουμε την Άρτα και τα Γιάννενα για ένα φουαγιέ. Από την άλλη, σκέφτεσαι πως όλη αυτή η επίδειξη αποτελεί και ένα φόρο τιμής. Στην τέχνη και τη σημασία της. 


Τσέκαρε σε παρακαλώ τα εισιτήρια να δούμε πού καθόμαστε. Εννοείται πως έχω κλείσει εξαιρετικές θέσεις -μα με έχεις για τίποτις τριτοτέταρτο;



Ευκαιρία είναι τώρα που δεν έχει μαζευτεί ακόμα πολύς κόσμος, να θαυμάσουμε την εντυπωσιακή αίθουσα. Η οποία είναι σε σχήμα πετάλου και χωράει περί τους 2000 θεατές.


Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα στοιχεία της αίθουσας είναι η οροφή της που έχει διακοσμηθεί με μία σύνθεση του Σαγκάλ που είναι αρκετά μεταγενέστερη του υπόλοιπου ντεκορασιόν και είμαι σχεδόν βέβαιος ότι ο Γκαρνιέ θα έβρισκε μάλλον αταίριαστη με την εν γένει αισθητική του κτηρίου. Παρότι αποτελεί μία τολμηρά πολύχρωμη και μονδέρνα αναφορά σε διάφορες γνωστές όπερες, προσωπικώς δεν με ενθουσιάζει το κοντράστ με το λοιπό μπαρόκ. Ενδιαφέρον έχει και ο πολυέλαιος, ο οποίος ζυγίζει εφτά τόνους και σχεδιάστηκε από τον ίδιο τον Γκαρνιέ.


Και μπορεί εσύ να τον κοιτάς σήμερις με δέος, αλλά δεν θα είχες την ίδια γνώμη αν ήσουν ανάμεσα στους θεατές που απολάμβαναν την παράσταση, εκείνη τη βραδιά του Μαΐου του 1896. Ένα κομμάτι του πολυέλαιου αποκολλήθηκε από τη θέση του, έπεσε κάθετα μέσα στην κατάμεστη αίθουσα και ο άτυχος θεατής που βρισκόταν από κάτω, άφησε την τελευταία του πνοή. Το συμβάν ενέπνευσε τον συγγραφέα Γκαστόν Λαρού, ο οποίος το χρησιμοποίησε μερικά χρόνια αργότερα στη διάσημη γκόθικ νουβέλα υπό τον τίτλο "Το Φάντασμα της Όπερας". Και βεβαίως αξιοποιήθηκε σκηνοθετικά στο ανέβασμα του ομότιτλου μιούζικαλ από τον Άντριου Λόιντ Βέμπερ το 1986.



Ναι, δεν είναι τυχαίες οι εκφράσεις των προσώπων που κοιτάζουν τη σκηνή της όπερας: τα μάτια τους έχουν δει πολλά. Φόνους, μηχανορραφίες, αυτοκτονίες, ερωτικά πάθη, αντεκδικήσεις, θυελλώδεις σχέσεις, κακοπαθημένες κορασίδες, φλογερές τσιγγάνες, δαιμόνιους κόμηδες, μάγισσες, βασίλισσες, τσαρλατάνους.



Όλα όσα ξεδιπλώνονται μέσα στον μαγικό κόσμο της όπερας -μιας από τις συνθετότερες μορφές τέχνης που συνδυάζει μουσική, δράμα, χορό και εικαστικά σε μία πανδαισία συναισθημάτων και εντυπώσεων.



Και είναι η δύναμη της τέχνης, πάντοτε απελευθερωτική. Σέμπρε λίμπερα! Σε σαγηνεύει ως εμπειρία αισθητική, σου προσφέρει αποδράσεις από την καθημερινότητα, σου προτείνει νέες αναγνώσεις για ζητήματα που άμεσα ή έμμεσα σε αφορούν, σε πηγαίνει παραπέρα. 


Και μπορεί εσύ να διαφωνήσεις, αλλά εγώ θα επιμένω να στο λέω: πως η αποθέωση τ'ανθρώπου με δύο τρόπους επιτυγχάνεται. Μέσα από τη λογική της επιστημοσύνης του και μέσα από τον αισθητισμό των τεχνών του. 



Δοκιμάζοντας το απολαυστικό ελιξίριο του έρωτα για τη γνώση και τη δημιουργία. Το ελιξίριο που δίνει έκταση, βάθος και ουσία στην ύπαρξη. Και που έχει αφετηρία και προορισμό το νοιάξιμο για τους άλλους, την περιέργεια για το επέκεινα και την ανάγκη για επαφή. 


Τα φώτα της αίθουσας σβήνουν, οι προβολείς πέφτουν πάνω στη σκηνή, η αυλαία σηκώνεται, οι λυρικοί καλλιτέχνες εμφανίζονται με τα εντυπωσιακά τους κοστούμια και εικονοποιούν με την παρουσία και την ερμηνεία τους την πιο βαθιά συγκίνηση.



Κι εγώ, αφήνομαι ολοκληρωτικά εντός της. Στην εξαγνιστική δύναμη του Μότσαρντ, του Ντονιτσέτι, του Πουτσίνι, του Μπιζέ και του Βέρντι. Στην ιδιοφυή τους έμπνευση. Που συνεχίζει να σου προσφέρει λόγους να αισθάνεσαι τυχερός. Που μπορείς να κοινωνείς και να απολαμβάνεις.

9 σχόλια :

  1. Μα τι λάμψη, πολυτέλεια και χλιδή! Τα οποία ναι μεν είναι too much για μένα, αλλά ταιριάζουν τόσο πολύ στην υπερβολή μιας όπερας!
    Καλώς ήρθες, μας έλειψες!
    Καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Παρότι πλέον χρησιμοποιείται περισσότερο για παραστάσεις μπαλέτου (καθώς οι όπερες συνήθως ανεβαίνουν στην νέα Όπερα της Βαστίλης), το Παλέ Γκαρνιέ παραμένει ένας ναός της τέχνης με πολλά αντίστοιχα κτήρια ανά τον κόσμο, να μιμούνται τις αρχιτεκτονικές του φόρμες.
      Την καλησπέρα μου, Ραπουνζέλ.

      Διαγραφή
  2. Θαύμα η όπερα, θαύμα και η ξενάγησις! Μόνον ο Σαγκάλ που καθόλου δεν μου αρέσι να έλειπε, αλλά δεν πειράζει, τόση ομορφιά χρειάζεται και την αντίθεσή της!

    Τα φιλιά μου αγαπημένε φίλε!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αγαπημένε Τρεμενς, καθόλου δεν θα διαφωνήσω για τον Σαγκάλ. Κι εμένα, δεν είναι καθόλου του γούστου μου. Αλλά κάμει το παιχνιδάκι του το κοντράστ και τελοσπάντων, σου δημιουργεί μία κάποια εντύπωση.

      Τις καλησπέρες μου και τα φιλιά μου!

      Διαγραφή
  3. Il est fantastique, merveilleux !!!!!
    Je veux y aller Delirium Tremens,s'il vous plaît!
    bonjour mes amis!
    ( Πίγκου σαν γαλλομαθής μπορεις να με διορθωσεις και ειδα και ενα λαθακι σε εσενα ''τα φωτα της αιθουσας'' . Πόσο πίσω είμαστε στο θέμα της τέχνης Πίγκου ,εμεις που την διδάξαμε στους ξένους!)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλά το σκίσαμε το γαλλικό! Είσαι έτοιμη για Σορμπόν, Καρμπόν και Ζαμπόν -που δηλαδής είναι πολύ μεγάλο πράμα να τάχει κανείς και τα τρία.
      (Το λαθάκι το διόρθωσα και ελπίζω να μην χάσω πολλές μονάδες στον τελικό μου βαθμό!)

      Φιλιά και καλησπέρες, Νάσια!

      Διαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts