Πέμπτη, 29 Ιουνίου 2017

Athens Exotica



Στις βόλτες που με πήγαιναν οι γονείς μου ως παιδί στο κέντρο της Αθήνας, κάθε φορά που περνάγαμε από την πλευρά του Θησείου, ο μπαμπάς μου δεν παρέλειπε ποτέ να μου υποδείξει το λόφο των Νυμφών και στην κορφή του, το Εθνικό Αστεροσκοπείο. Με την υπερηφάνεια και το θαυμασμό που είχαν οι άνθρωποι των προηγούμενων γενεών για πράγματα που φαίνονται σήμερα μάλλον αδιάφορα στους περισσότερους, μου έλεγε πως το Αστεροσκοπείο μας ήταν κάποτες από τα καλύτερα του κόσμου.



Και πολύ φχαριστιόμουν στο άκουσμα μιας τέτοιας πληροφορίας! Διότι ένιωθα κι εγώ σημαντικός και τυχερός που είχαμε τέτοιο θαυμαστό πράμα εν τω μέσω της πόλης μας -άσε που πάντα είχα μια ιδιαίτερη αγάπη για τους ουρανούς κι ονειρευόμουνα τ´αστέρια.



Τα χρόνια όμως πέρασαν, εγώ μεγάλωσα, η πόλη άλλαξε, τ´αστέρια χάθηκαν ολωσδιόλου από τον ουρανό της. Και ουδέποτε, μου δώθηκε η ευκαιρία να επισκεφθώ από κοντά το Αστεροσκοπείο.



Μέχρι πριν λίγες μέρες. Που διάβασα πως ένας Αργεντίνος καλλιτέχνης ονόματι Adrian Villar Rojas έστησε στο λόφο αυτό μία μεγάλη εικαστική εγκατάσταση. Και άδραξα τη σπάνια ευκαιρία για να εκπληρώσω ένα απωθημένο που είχα από τα μικράτα μου. Να σκαρφαλώσω κι εγώ για να φτάσω λίγο κοντύτερα στ'αστέρια.



Με το που φθάνει κανείς στο λόφο, τον υποδέχονται οι ευγενικοί εθελοντές της ομάδας ΝΕΟΝ, οι οποίοι αναλαμβάνουν να εξηγήσουν τα πώς και τα γιατί και να συνοδεύσουν τους επισκέπτες, ξεναγώντας τους στο έργο του Rojas.



Ο οποίος πήρε έναν λόφο σχετικώς γυμνό και για δεκαετίες παραμελημένο που είχε απλώς μερικά πεύκα και διάσπαρτα παρτέρια και τον μετέτρεψε σε έναν εντυπωσιακό κήπο οργιαστικής βλάστησης. Ο τολμηρός αρχιτεκτονικός και φυτοκομικός μετασχηματισμός δημιουργεί ένα αποτέλεσμα εντελώς πρωτότυπο για τα ελληνικά δεδομένα: έναν κήπο σαν αυτούς που βλέπω και ζηλεύω σε άλλες χώρες και που ουδέποτε μπορέσαμε εμείς να σιάξουμε με την παροιμιώδη μας αποτυχία στο σχεδιασμό και τη συντήρηση πάρκων.



Και να που ξαφνικά, είχα χαθεί μέσα σε ένα μέρος με πυκνή βλάστηση, τιτιβίσματα πουλιών και ευχάριστους ίσκιους. Μέσα σε μία μείξη από αγρωστώδη φυτά όπως μπαμπού, σπόρους και δημητριακά, αλλά και φρούτα και λαχανικά.



Αγκινάρες με τα υπέροχα λουλούδια τους. Καρπούζια, σπαράγγια και κολοκύθες.



Αυτές οι τελευταίες με τα πελώρια φύλλα και τις περικοκλάδες τους, θαρρείς σε προσκαλούν να πρωταγωνιστήσεις σε κάποιο παραμύθι. Να σκαρφαλώσεις απάνου τους και ν'ανακαλύψεις τόπους ξένους, με γίγαντες και ξωτικά.



Θαρρείς πως μέσα από τη σκόνη των αστεριών θα εμφανιστεί η καλή σου νεράιδα για να μεταμορφώσει την κολοκύθα σε άμαξα. Για να σε μεταφέρει στο χορό που γίνεται στο κάστρο του βασιλιά.



Σε πολλά σημεία κατά μήκος των μονοπατιών, υπάρχουν φυτεμένα καλαμπόκια.



Που ξεπερνούν σε ύψος το ενάμιση μέτρο και λειτουργούν σαν ένας φυσικός φράχτης. Σαν ένα πλέγμα που κρύβει μέσα του εικόνες και ήχους και μυστικά. Τ'ακούς να σε καλούν και να σου ψιθυρίζουν, καθώς λικνίζονται ελαφριά από το ανεπαίσθητο, καλοκαιρινό αεράκι. Σε μία ήρεμη και γαλήνια χορογραφία.



Ναι, είναι πολύ ζεστή η πόλη αυτή ειδικά την περίοδο. Αλλά να που δημιουργείται εδώ ένα δροσερό μικροκλίμα. Να που σου γίνεται απολύτως αντιληπτό το έγκλημα που κάμαμε καλύπτοντας τις ζωές μας με τσιμέντο και μπετόν. Αλλιώς θα έπρεπε να τα'χουμε όλα καμωμένα. Αν ήμασταν πιο γνωστικοί κι αν σεβόμασταν το περιβάλλον εντός του οποίου ζούμε και εντέλει τους εαυτούς μας.



Μπορεί εδώ και χρόνια ο λόφος αυτός να ήταν αφημένος και δίχως σπουδαία βλάστηση, αλλά αν ανατρέξεις στην ιστορία του θα διαπιστώσεις πως τα πράματα δεν ήταν πάντοτε έτσι.



Στην αρχαιότητα, φαίνεται πως ήταν πολύ πιο πράσινος -εξού κι χωροθετήθηκε εδώ το Ιερό των Νυμφών. Όμως μετά την απελευθέρωση και λόγω της ανάγκης για ανοικοδόμηση της πόλης, υπήρξε το πρώτο θύμα της συστηματικής λατόμευσης για την εξεύρεση οικοδομικού υλικού. Παρά τη σχετική απαγόρευση το 1841, η λατόμευση συνεχίστηκε παράνομα σε όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα -όχι για να μην θαρρείς ότι η ανυπακοή μας σε κανόνες και νόμους είναι πρόσφατο κουσούρι.



Εδώ απάνου αποφασίσθηκε να γίνει το παλαιότερο ερευνητικό ίδρυμα της Ελλάδας και των Βαλκανίων, το Εθνικό Αστεροσκοπείο. Που η οικοδόμησή του ξεκίνησε την 26η Ιουλίου του 1842, ημέρα ολικής έκλειψης του ήλιου. Η θεμελίωση έγινε με κάθε λαμπρότητα, παρουσία του βασιλιά, των υπουργών, της Ιεράς Συνόδου και πλήθους Αθηναίων -σε μία πόλη που τότες δεν ξεπερνούσε κατά πολύ τους δέκα με δώδεκα χιλιάδες κατοίκους.



Το κτήριο χτίστηκε σε σχέδιο του Θεόφιλου Χάνσεν (στον οποίο αυτή η πόλη χρωστάει πάρα, πάρα πολλά) και με χρηματοδότες τον Γεώργιο και το Σίμωνα Σίνα, οι οποίοι ανέλαβαν και το κόστος του εξοπλισμού και της λειτουργίας του ιδρύματος για κάμποσα χρόνια.



Το Αστεροσκοπείο έχει σχήμα σταυρού με τις άκρες του να υποδεικνύουν τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Ο Χάνσεν χάραξε πάνω από την πόρτα μία επιγραφή στα λατινικά: "Servare Intaminatum". Που σημαίνει ¨να διατηρηθεί ανέπαφο" -όχι το επισημαίνω, διότι ξεύρω ότι τα λατινικά σου εξαντλούνται στο Regina rosas amat.


Και είναι πράγματι εντυπωσιακό πώς μία χώρα εντελώς νέα και φτωχή, με φουστανέλες και οπλαρχηγούς, απεφάσισε να σιάξει ένα κτήριο με τέτοιο σκοπό. Για να κοιτάζει τ'άστρα.



Οι οροφές στις αίθουσες του Αστεροσκοπείου είναι επενδυμένες με όμορφες διακοσμήσεις και καστανοκόκκινα χρώματα.



Κάποιες διαθέτουν ειδικούς μηχανισμούς για να ανοίγουν και να επιτρέπουν στα μηχανήματα παρατήρησης να απλώνουν το βλέμμα τους προς τα σύμπαντα.



Εξοπλισμός που έφθασε εδώ από τη Βιέννη και από το Λονδίνο, επέτρεψε στους δικούς μας αστρονόμους να μελετούν τη σελήνη, τους πλανήτες και τα υπόλοιπα ουράνια σώματα. Και από το 1890, προσετέθησαν στο ίδρυμα, ινστιτούτα Μετεωρολογίας και Σεισμολογίας, διευρύνοντας την επιστημονική του δράση.



Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί πως για κάμποσα χρόνια, το Αστεροσκοπείο ήταν το δικό μας Γκρίνουιτς. Σε ιστό του κτηρίου αναρτούσαν λίγα λεπτά πριν την 12η μεσημβρινή μία καφέ μπάλα, η οποία ακριβώς στις 12, κατερχόταν απότομα, δίδοντας το σήμα στις καμπάνες των εκκλησιών να σημάνουν την ακριβή ώρα, ενημερώνοντας τους Αθηναίους.



Από ένα μισάνοιχτο παράθυρο, χαιρετιστήκαμε με την Ακρόπολη. Που από τα δυόμιση χιλιάδες χρόνια της ζωής της, τα τελευταία διακόσια περίπου κάμει καλή παρέα με το Αστεροσκοπείο που βρίσκεται αντικριστά της. Ανταλλάζουν γνώμες, κουτσομπολεύουν, μοιράζονται και τα παράπονά τους.



Με αυτήν την κάπως παρηγορητική σκέψη ότι οι λόφοι της Αθήνας επικοινωνούν και επιβιώνουν κάπως της θλιβερής κατάντιας του λεκανοπεδίου, βγήκα από το κεντρικό κτήριο και κατευθύνθηκα σε έτερο που στεγάζει σήμερα διοικητικές υπηρεσίες του ιδρύματος. Πνιγμένο κι αυτό στη βλάστηση που εγκατέστησε εδώ ο Rojas.


Πρόκειται για μία θαυμάσια πέτρινη κατοικία που είχε σχεδιάσει ο Τσίλερ και παραμένει σχεδόν άθικτη και γαλήνια, λίγο πιο χαμηλά από το κεντρικό κτήριο του Αστεροσκοπείου.


Αυτή η ευγενής αρχοντιά των νεοκλασικών γραμμών, συνεχίζει να υπενθυμίζει πόσο διαφορετικά θα μπορούσαν να είναι τα πράγματα, αν ήμασταν πιο άξιοι και πιο τυχεροί. Αλλά ειλικρινά, μια τέτοια μέρα σε ένα τόσο ειδυλλιακό τοπίο, καμία όρεξη δεν είχα για μεμψιμοιρίες.


Είναι που σπανίζουν οι αξιόλογες παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο, είναι που τον τελευταίο καιρό μας χαστουκίζει η ακαλαισθησία και η υποβάθμιση από παντού που στ´ομολογώ πως αναθάρρησαν τα μέσα μου με ετούτη την πρωτοβουλία. Σα να ήρθαν οι κολοκύθες, τα καλαμπόκια και οι πρασινάδες να φυτρώσουν αισιοδοξίες στην καταθλιπτική καθημερινότητα αυτής της απάνθρωπης πόλης. Να την ετυλίξουν σε ένα εξωτικό κουκούλι.



Όλα καλά κι ανθηρά (στο εντελώς κυριολεκτικό)! Ώσπου συζήτησα με έναν από τους χαμογελαστούς και πρόθυμους εθελοντές που βρισκόταν στην είσοδο. Ο οποίος μου προσέφερε τον ενημερωτικό οδηγό της δράσης και με προσγείωσε στην αυτιστική πραγματικότητα μιας χώρας που δεν μπορεί να δει το προφανές, ακόμα κι όταν της σερβίρεται έτοιμο και μπροστά στα μάτια της. 



Βλέπεις, καθ'όπως έμαθα, με το που θα ολοκληρωθεί η εν λόγω δράση, τα φυτά θα ξηλωθούν, ο κήπος θα διαλυθεί και όλα θα επανέλθουν στην αδιάφορη, προτέρα κατάσταση. Που σημαίνει κατά βάση, γυμνά χώματα, χέρσες κατηφοριές και αραδιασμένες πέτρες. Θα μου πεις, ίσως και να μην είναι εύκολο να συντηρηθεί ένας τέτοιος κήπος -να ποτιστεί, να φροντιστεί, να φυλαχθεί. Θα σου πω ότι τέτοιοι κήποι υπάρχουν σε όλα τα μέρη του κόσμου και αποτελούν καύχημα και αντικείμενο φροντίδας των πόλεων και των αρχών τους. Μόνο στην Ελλάδα φαίνεται πως μας είναι εντελώς ακατόρθωτη η δημιουργία και η συντήρηση οργανωμένων χώρων πρασίνου και κηποτεχνίας.



Πήρα μερικές ακόμα ανάσες δροσιάς, κοίταξα για μία τελευταία φορά το τοπίο με την υπέροχη βλάστηση, χαμογέλασα στην Ακρόπολη και άρχισα να κατηφορίζω. Στο δρόμο, θυμήθηκα και πάλι τα όσα μού έλεγε ο μπαμπάς μου όταν ήμουνα μικρός. Σε κάποια σπηλιά, κάπου στο λόφο των Νυμφών, κατοικούσανε τρεις απαίσιες αδελφές. Η Πανώλη, η Χολέρα και η Ευλογιά. Όταν οι κάτοικοι της πόλης ασχημονούσαν και υπέπιπταν σε αμαρτωλές πράξεις, τότες οι τρεις αδελφές έβγαιναν από τη σπηλιά τους κι έσπερναν το θανατικό στους δρόμους της Αθήνας. Διότι ξεύρεις, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, δεν υπάρχει έγκλημα δίχως τιμωρία.

Και μήπως υπάρχει κόλαση δίχως παράδεισο; Α, καλά το σκέφτεσαι πως συνυπάρχουν πράγματι και τα δύο. Απλώς στη δική μας την περίπτωση, τον παράδεισο και λόγω των συνθηκών δεν πρέπει να τον περιμένεις, αλλά μοναχός σου καλείσαι να τον σιάξεις. Με όσα υλικά διαθέτεις και με όσες δυνάμεις σού επιτρέπονται. Κι αν τα καταφέρεις με κόπους και θυσίες, τότες μπορεί και να κερδίσεις έναστρους ουρανούς μέσα στις δικές σου ησυχίες.

4 σχόλια :

  1. Δεν έχω πάει ποτέ στο Αστεροσκοπείο και πολύ σ' ευχαριστώ γι' αυτή τη βόλτα. Και σοβαρά μιλάς τώρα ότι θα τα ξηλώσουν όλα, μα όλα;! Κρίμα. Πολύ απογοητεύτηκα..Προλαβαίνω να πάω πριν τα καταστρέψουν όλα;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ναι, το παραδέχομαι, δεν έχω πάει ακόμα αλλά μόλι δροσίσει θα το ανηφορίσω πριν ξηλωθούν τα φυτά και τα άνθη. Το τργουδάκι δε - θεσπέσιο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. καλώς σε βρίσκω!
    πολυ ομορφες φωτογραφιες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. η αλήθεια είναι πως δεν ξέρω τίποτα για την αθήνα τις σπάνιες φορές που έρχομαι δεν βλέπω τίποτα. θα ήθελα να πάω και εγώ εκει

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts