Πέμπτη, 5 Απριλίου 2018

Ο Μυστικός Δείπνος


Τί περίεργη αίσθηση! Ένας λόφος είναι, σαν τόσους και τόσους άλλους που έχω ανηφορίσει -κι είναι πλέον καμπόσοι στο διάβα της ζωής μου.



Μήτε ειδυλλιακός, μήτε καν όμορφος. Μάλλον αδιάφορο, θα τον έλεγα. Μη σου πω και αφιλόξενο. Ακανόνιστος είναι, σκονισμένος, άνυδρος, τραχής. Με χαμηλούς θάμνους πούχουν γαντζωθεί επίμονα ανάμεσα στις πέτρες -θαρρείς πως τον διεκδικούν κι αυτοί, όπως και τόσοι άλλοι.



Ύστερα, είναι κι όλα αυτά τα νεκροταφεία που στριμώχνονται ολούθε. Αν δεν ήξευρες, ίσως και να το έλεγες δυσοίωνο τούτο το μέρος, σκιαχτικό. Κι όμως ελπιδοφόρο έχει υπάρξει και ελπιδοφόρο φαίνεται πως παραμένει για αρκετούς ανθρώπους.



Στα ανατολικά του βρίσκεται η Κοιλάδα των Κέδρων, στα δυτικά η Κοιλάδα του Εννόμ κι αντίκρυ η τειχισμένη πόλη της Ιερουσαλήμ. Και είναι αυτή η θέση του που έκαμε το λόφο, πιο αψηλό από το φυσικό του ύψος. Τόσο αψηλό που αιώνες τώρα, για όρος περνιέται και για όρος λογίζεται. Κι ας είναι μόλις ένας λόφος.



Βρισκόμαστε πάνω στο Όρος Σιών, στη Γη της Επαγγελίας. Λίγα σημεία στον πλανήτη μπορούν να καυχηθούν πως έχουν παράξει περισσότερη ιστορία ή έχουν επενδυθεί με μεγαλύτερο νόημα από τούτο το μέρος.  


Παρότι το Όρος είναι συνυφασμένο κυρίως με την ιστορία των Εβραίων, είναι πράγματι πολλοί εκείνοι που έχουν περάσει από εδώ και έχουν αφήσει το στίγμα τους. Δεν είναι λοιπόν καθόλου περίεργο που συναντά κανείς απομεινάρια διαφορετικών εποχών και προελεύσεων.  Με έντονη την παρουσία και των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών που διεκδικούν ανά τους αιώνες αυτά τα μέρη και την -με έναν περίεργο τρόπο, κοινή τους- κληρονομιά πίστεως. Αλλά ας τα πάρουμε τα πράγματα σε μία χρονολογική σειρά, διότι αλλιώς σε βλέπω να χάνεσαι.



Σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, μπορεί ο Μωυσής να μην έφτασε ποτέ στη Γη της Επαγγελίας, αλλά οδήγησε τους Εβραίους σε αυτήν καθ'υπόδειξη του Θεού. Μετά την εγκατάστασή τους και γύρω στο έτος 1000 π.Χ., ο Δαβίδ, ο σπουδαιότερος βασιλιάς του Ισραήλ, όρισε την πανάρχαια πόλη της Ιερουσαλήμ πρωτεύουσα, συνδέοντας με ισχυρούς δεσμούς την πόλη με τον Εβραϊσμό.



Θα εισέλθουμε σε ένα ημιυπόγειο μέρος, αλλά σε θέλω ιδιαιτέρως προσεκτικό. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα λατρευτικά σημεία για τους Εβραίους και αν είσαι ξένος, νοιώθεις παρείσακτος.



Πρόκειται για μία πολύ σημαντική Συναγωγή. Δεκάδες μαυροντυμένοι Ορθόδοξοι Εβραίοι -όλοι άντρες- περιφέρονται κάπως νευρικά με τα καπέλα, τα γένια και τις μπουκλίτσες τους, διαβάζοντας το Ταλμούδ. Οι φωτογραφίες κανονικά δεν επιτρέπονται, επομένως μην έχεις μεγάλες απαιτήσεις και μην περιμένεις καλοστημμένα ενσταντανέ. Ήδη κάποιοι μας κοιτάζουνε περίεργα και αγριεμένα. Σαν να έχεις εισέλθει σε κάποια σέχτα ή σε κάποια από εκείνες τις φανατικές αιρέσεις που αποτελούν κλειστό κύκλο και απεχθάνονται την επαφή με τρίτους.



Ε λοιπόν θα μου επιτρέψεις να το κάνω το σχόλιο: το κενό, απλανές βλέμμα που συνδέεται με τη φανατική θρησκειοληψία είναι δυστυχώς ίδιο σε όλους εκείνους που επιτρέπουν στη θρηκεία να ορίζει τη ζωή τους με τόσο απόλυτο και αναπόδραστο τρόπο. Και είναι εξαιρετικά λυπηρό -για εμένα τουλάχιστον και αν θέλεις, μπορείς να διαφωνήσεις- να διακρίνεις αυτό το κενό, απλανές βλέμμα σε τόσο νέους ανθρώπους.



Το επίκεντρο του ενδιαφέροντος όλων και εκείνο που κάμει σημαντική τούτη τη Συναγωγή είναι βεβαίως αυτός εδώ ο τάφος. Πρόκειται για τον φερόμενο ως τάφο του Βασιλιά Δαβίδ -ναι, εκείνου που κατάφερε να νικήσει τον Γολιάθ χρησιμοποιώντας μία σφεντόνα και εκείνου που υπήρξε προφήτης και μουσικός, ποιμένας και ποιητής, στρατηγός και ηγέτης. Και βεβαίως πατέρας του Σολομώντα, που έχτισε το μεγάλο Ναό στο κέντρο της Ιερουσαλήμ. Ο Δαβίδ είχε εγκαταστήσει εδώ επί του Όρους Σιών την Κιβωτό της Διαθήκης την οποία ο γιος του ο Σολομώντας, μετέφερε αργότερα στο Ναό.



Μπορεί πράγματι να μην υπάρχουν αρχαιολογικές αποδείξεις ότι ο Δαβίδ ετάφη εδώ, αλλά αυτό δεν έχει αποθαρρύνει γενεές Εβραίων από το να επισκέπτονται το χώρο για λατρευτικούς λόγους. Μάλιστα, όταν οι Άραβες είχαν αποκλείσει την πρόσβαση στο Τείχος των Δακρύων, ο τάφος του Δαβίδ πάνω στο Όρος Σιών αποτελούσε το βασικό σημείο προσκηνύματος.



Το Όρος όμως αποτέλεσε σημείο συνάντησης και των πρώτων χριστιανών, καθώς και για εκείνους επενδύθηκε με σημασία. Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, μετά το θάνατο του Ιησού, η μητέρα του ήρθε και κατοίκησε εδώ, όπου άφησε και την τελευταία της πνοή (αν και εντελώς μεταξύ μας, έχω επισκεφθεί και έτερο τόπο που φέρεται ως τελευταία της κατοικία, πολλές δεκάδες χιλιόμετρα μακριά -αλλά αυτό είναι μία άλλη ιστορία, θύμησέ μου να στη διηγηθώ κάποια στιγμή).



Ήδη από τον 4ο αιώνα μ.Χ. φαίνεται πως οικοδομήθηκε χριστιανικός ναός κάπου εδώ, ενώ αργότερα οι Βυζαντινοί έχτισαν μία μεγαλύτερη βασιλική, η οποία όμως και λόγω των περιπετειών που έζησε η πόλη με συνεχείς επιδρομές και διεκδικήσεις, εντέλει ερειπώθηκε και εγκαταλείφθηκε.



Και σαν να μην μας έφθαναν τα βάσανά μας, ύστερα αφίχθησαν και οι σταυροφόροι. Με τις πανοπλίες, τ'άλογα, τις ξιφολόγχες, το μίγμα μεσαιωνικής αμορφωσιάς, θρησκευτικού φανατισμού και αχαλίνωτου τυχοδιωκτισμού τους. Κατά τη διάρκεια της πολύχρονης κατάληψης των Ιερών Τόπων, έχτισαν μεταξύ άλλων μία μεγάλη γοτθική εκκλησία αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.



Ένα σημαντικό μέρος της εκκλησίας των Σταυροφόρων παραμένει μέχρι και σήμερα όρθιο -αν και έχει υποστεί σημαντικές επεμβάσεις. Οι πέτρινες αψίδες, οι χαμηλές πόρτες, οι στενοί διάδρομοι, σου δίνουν την αίσθηση ότι περιπατείς σε κάποιο από τα κάστρα της μεσαιωνικής Αγγλίας ή της Γαλλίας. Και σου επιβεβαιώνουν ότι ναι, οι Σταυροφόροι δεν ήσαν πρώτο μπόι.



Έλα να ανεβούμε τις σκάλες. Στον πρώτο όροφο αυτού του κτηριακού συμπλέγματος, πάνω ακριβώς από τη Συναγωγή και τον τάφο του Δαβίδ, υπάρχει κάτι που πρέπει οπωσδήποτε να ιδείς.  


Εκ πρώτης, θα σου φανεί μάλλον ασήμαντη: μια άδεια αίθουσα με χαμηλές κολώνες και γοτθικές αψίδες. Εντούτοις από το πλήθος του κόσμου που συνωστίζεται γύρω σου, θα τόχεις νομίζω καταλάβει πως αυτή η αίθουσα έχει επίσης επενδυθεί με μεγάλη σημασία.


Αγαπημένε αναγνώστα, καλωσόρισες στην αίθουσα του Μυστικού Δείπνου. Εκεί όπου ο Ιησούς συνέφαγε μαζί με τους δώδεκα Αποστόλους, μία μέρα πριν τη σταύρωσή του. Εκεί όπου έπλυνε τα πόδια τους, τους κοινώνησε λέγοντας "Λάβετε φάγετε τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμά", αλλά και τους αποκάλυψε πως κάποιος εξ αυτών θα τον προδώσει.  



Δεν είναι εντυπωσιακό να βρίσκεσαι στο ίδιο ακριβώς μέρος που συνέβησαν όλα αυτά; Αν ρωτήσεις τους πιστούς που προσεύχονται σε κύκλους, διαβάζουν εδάφια της Βίβλου και κάθονται για ώρες στο δάπεδο εκστασιασμένοι, θα σου επιβεβαιώσουν πως είναι πολύ περισσότερο από εντυπωσιακό: είναι μία θρησκευτική εμπειρία! Αλλά ύστερα θα αρχίσεις να αναρωτιέσαι: μα καλά, χτίζονταν κατά την εποχή του Ιησού, κτήρια σε γοτθικό ρυθμό;



Προφανώς και όχι. Η αίθουσα που βρισκόμαστε μπορεί να παρουσιάζεται ως "Αίθουσα του Μυστικού Δείπνου", αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για το Δειπνητήριο μοναστηρίου Φραγκισκανών που είχαν εγκατασταθεί εδώ κατά το Μεσαίωνα. Όπως σου έχω ξαναπεί στο παρελθόν, οι πιστοί που συνέρεαν εκείνας τας εποχάς στους Άγιους Τόπους μετά από ιδιαιτέρως δύσκολο, επικίνδυνο και πολυήμερο ταξίδι, ανέμεναν να ιδούν με τα μάτια τους, τα μέρη όπου διαδραματίστηκαν τα όσα περιγράφουν τα Ευαγγέλια. Και οι τοπικές κοινότητες διαφόρων δογμάτων είχαν φροντίσει να οικοδομήσουν λατρευτικά σημεία ενδιαφέροντος, ώστε να μην τους απογοητεύσουν. Όσο για το μαχράμπ που βλέπεις σε μία πλευρά της αίθουσας, επιβεβαιώνει πως από εδώ πέρασε και η τρίτη από τις μονοθεϊστικές θρησκείες: τον 15ο αιώνα, οι Τούρκοι είχαν μετατρέψει το κτήριο αυτό σε τζαμί, εξού και οι παρεμβάσεις που βλέπεις.



Καμπαναριά, μιναρέδες, πύργοι, όλα μαζί σε μία αγωνιώδη διαπάλη ανάμεσα σε ανθρώπους που θεωρούν πως η δική τους αλήθεια είναι η μοναδική.



Ρώσοι, Γάλλοι, Ιταλοί, Ισπανοί,Έλληνες. Κάθονται κατά εκατοντάδες μέσα στην αίθουσα του Μυστικού Δείπνου και στον παρακείμενο εξώστη, παραδομένοι σε μία θρησκευτική μυσταγωγία. Ακριβώς από κάτω τους, οι Εβραίοι, συγκεντρωμένοι γύρω από τον Δαβίδ τους.



Έχω ταξιδέψει αρκετά στη ζωή μου. Έχω δει εντυπωσιακά μνημεία, αριστουργηματικά έργα τέχνης, καθηλωτικά φυσικά τοπία. Έχω δει παλάτια, ουρανοξύστες, παγόδες, ζούγκλες, φιόρδ, φαράγγια. Αλλά οι άνθρωποι με τις ανάγκες τους, τις ιδέες τους, τους φόβους τους, την αξιωσύνη τους, τα ταλέντα τους, τα πάθη τους, τις πίστεις τους, τις καθηλώσεις τους, τις ασυναρτησίες τους, τις ελπίδες τους, τις υπερβάσεις τους, τις αγριότητές τους, τις διαθέσεις και τις εντάσεις τους, τους φανατισμούς και τις πεποιθήσεις τους, συνεχίζουν να αποτελούν το πιο ενδιαφέρον -θαυμάσιο και τραγικό συνάμα- συναπάντημά μου.



Περιπλανιέμαι για μερικά λεπτά στις αυλές, ανάμεσα στα κτήρια των διαφόρων εποχών που έχουν καταλάβει την κορφή του Όρους Σιών.



Αναιβοκατεβαίνω σκάλες, βαδίζω ανάμεσα σε πστούς διαφόρων δογμάτων και θρησκειών.



Λίγο πιο πέρα, προβάλει ο μεγάλος τρούλος μίας νεορομανικής εκκλησίας αφιερωμένης στην Κοίμηση της Θεοτόκου, που χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα από τον Γουλιέλμο τον Β' της Γερμανίας.



Το βλέμμα μου φεύγει προς τους γύρω λόφους -κάπου όχι πολύ μακριά από εδώ, φαίνεται το τείχος που έχουν χτίσει οι Ισραηλινοί για να περιορίσουν τους Παλαιστινίους. Σκέφτομαι πόσο αδρές είναι οι διαχωριστικές γραμμές που πασχίζουμε να χαράξουμε ανάμεσά μας.



Ο Μυστικός Δείπνος δεν ονομάστηκε έτσι επειδή ο Ιησούς και οι μαθητές ήσαν κρυμμένοι, μα επειδή περιελάμβανε το μυστήριο της Θείας Μετάληψης. Που σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη, δίδει τη δυνατότητα ένωσης με τον Ιησού (και μέσω αυτού, με το Θεό) και ενίσχυσης του ανθρώπου για να μπορέσει να αντέξει το μεγάλο μαρτύριο της ζωής: την πορεία προς το θάνατο. Είναι όμως ταυτόχρονα και μία βαθιά κοινωνική τελετουργία, εμπέδωσης δεσμών με τους άλλους ανθρώπους που γίνονται κι αυτοί κοινωνοί του σώματος και του αίματος, μέσα από τη συμβολική έκφραση της τροφής.

Ίσως και νάτανε αλλιώς αυτός ο κόσμος, αν οι θρησκείες δεν στεκόντουσαν στις γραμμές, αλλά στην ουσία τους. Ίσως και νάτανε αλλιώς οι άνθρωποι, αν δεν προσπαθούσαν τόσο πολύ να ορίσουν εκείνα που τους χωρίζουν, αλλά εστίαζαν στα όσα τους ενώνουν. Ίσως νάμουν πολύ διαφορετικός κι εγώ, αν ανηφόριζα αυτόν το λόφο έχοντας την ανάγκη του.

Αλλά ένας λόφος είναι. Σαν τόσους και τόσους άλλους που έχω ανηφορίσει -κι είναι πλέον καμπόσοι στο διάβα της ζωής μου. Δεν είναι οι ναοί και οι συναγωγές, δεν είναι οι πύλες και οι αψίδες, δεν είναι οι πιστοί που συρρέουν εδώ, δεν είναι οι γαντζωμένοι θάμνοι ανάμεσα στις πέτρες. Είναι οι πολλές του σημασίες που τον υψώνουν ανάμεσα στους ανθρώπους.

Τί περίεργη αίσθηση!

3 σχόλια :

  1. Εύχομαι Καλό Πάσχα και καλή Ανάσταση με υγεία και ότι αλλο επιθυμείς!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ο πιο υπέροχος επίλογος έβερ!
    Καλή Ανάσταση και Καλό Πάσχα πιγκουινάκι!
    Φιλιά πολλά!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αγαπητέ Πιγκουίνε, σου εύχομαι πολλές ανατάσεις κι αναστάσεις στη ζωή σου!
    Διάβασα την ανάρτησή σου αρκετές φορές, με προσήλωση, στοχαστική διάθεση και σιωπή...
    ΄Εχω περι-πατήσει κι εγώ εκεί, στους τόπους που είναι πυκνοί από δοξασίες, πηχτοί από προσδοκίες, πικροί από διαψεύσεις...
    Πάντοτε νιώθω σεβασμό και δέος σε ο,τιδήποτε οι άνθρωποι (όσο κι εάν τυγχάνουν "άλλοι"), το περιβάλλουν με την πίστη τους κι αντλούν από αυτό τις ελπίδες τους. Εκεί όπου οι άνθρωποι παρουσιάζονται τρωτοί, σχεδόν ευάλλωτοι μέσα στην ταπεινότητα που οι ίδιοι νιώθουν, τη μηδαμινότητα της ύπαρξής τους, το πεπερασμένο τους...
    Γι αυτό μου άρεσαν απόλυτα οι δύο τελευταίες παράγραφοί σου, κυρίως η προτελευταία.
    Γιατί στην τελική, το κάθε τι έχει την αξία που του προσδίδεις ο ίδιος.
    Και -τι παράξενο!- η αξία εκείνη, αντανακλά τις αξίες σου!...

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts