Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2012

Στο βυθό των Αντικυθήρων



Λίγο η κρίση, λίγο η μιζέρια του Υπουργείου Πολιτισμού κι έχει να γίνει πραγματικά σπουδαία έκθεση στην Ελλάδα, ένα ζίλιον γίαρς! Ειδικά σε ό,τι αφορά τη μουσειακή πολιτική της χώρας, έχει κανείς την αίσθηση ότι ο χρόνος σταμάτησε στα εγκαίνια του Μουσείου της Ακρόπολης. Και μετά το χάος.



Με μεγάλη λοιπόν χαρά, επισκέφθηκε το πτηνό προχθές το απόγευμα, έκθεση που διοργανώνει το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, με θέμα το Ναυάγιο των Αντικυθήρων. Που μπορεί να μην είναι τόσο φέιμους όσο ας πούμε το Ναυάγιο του Τιτανικού (γιατί δεν το τραγούδησε η Σελίν Ντιόν προφανώς και δεν το σκηνοθέτησε ο Κάμερον), αλλά είναι πολύ πιο σπουδαίο από ιστορικής πλευράς. Άσε που η ανέλκυση του πολύτιμου φορτίου του από το βυθό έχει μυθιστορηματικά χαρακτηριστικά: ο εντοπισμός του ναυαγίου έγινε από συμιακούς σφουγγαράδες το 1900 και αμέσως οργανώθηκε μία πρωτοφανής -για τα ελληνικά δεδομένα της εποχής- επιχείρηση ανέλκυσης! Ως τα τότες, τα αριστουργήματα που έκρυβε το πλοίο, τα χαιρόντουσαν μόνο κάτι καραβίδες και δυοτρία χέλια. Το 1976, σε ένα σίκουελ της επιχείρησης (στο οποίο συμμετείχε ο Ζακ Υβ Κουστό, γνωστός σελέμπριτι των βυθών) ήλθαν στην επιφάνεια ακόμη περισσότερα ευρήματα και γενήκαμε όλοι ακόμη πιο πλούσιοι.


Η έκθεση είναι ζούπερ καλά στημένη και σου δίνει ένα σκασμό πληροφορίες τόσο για την εποχή του ναυαγίου και τη ναυπήγηση των πλοίων, όσο και για το χρονικό της ανέλκυσης των ευρημάτων! Αν έχεις υπομονή, μπορείς ας πούμε να διαβάσεις τα χειρόγραφα σημειώματα και τηλεγραφήματα των (ενθουσιασμένων) αξιωματούχων (εις την καθαρεύουσα βεβαίως βεβαίως) που πληροφορούσαν τους προϊσταμένους τους στην Αθήνα, για την εξεύρεση του ενάλιου θησαυρού! Ρομαντίκ!


Ένα από τα πλέον σπουδαία ευρήματα είναι ο ανδριάντας του "Φιλοσόφου" που εικάζεται ότι αναπαριστούσε τον Αθηναίο κυνικό Αντισθένη, αλλά μπορεί να είναι και ο Βίων (όχι ο Ανθόσπαρτος μη-χειρότερα, αλλά ο Βορυσθενίτης που ήταν μεγάλο μυαλό και ονομαστός χιουμορίστας).


Βέβαια ο μεγάλος πρωταγωνιστής είναι ο Έφηβος των Αντικυθήρων. Που όσες φορές κι αν τον έχω δει, μένω βέρι βέρι εντυπωσιασμένος και επιβεβαιώνω πως η αρχαιοελληνική γλυπτική είναι μία από τις πεντέξι κορυφαίες στιγμές της παγκόσμιας εικαστικής δημιουργίας. Το βλέπεις στα αγάλματα που αναπνέουν, το αισθάνεσαι στις παλλόμενες φλέβες τους, το θαυμάζεις στις τεχνικές ισορροπίας και στήριξής τους. Να, ας πούμε ο Έφηβος βασίζεται στις αρχές της αντιθετικής κίνησης του Πολύκλειτου (χεράκι και κόντρα ποδαράκι). Τζαστ πέρφεκτ!


Μία άλλη καταπληκτική ενότητα είναι τα μαρμάρινα ακρωτηριασμένα γλυπτά. Σε ετούτα, διατηρήθηκαν διαυγή και λαμπερά, μόνο τα τμήματά τους που ήταν θαμμένα μέσα στη λάσπη του βυθού (μετά είναι να μην αρχίσεις κι εσύ τις λασποθεραπείες;). Το υπόλοιπο είναι απίθανα διαβρωμένο, γεγονός που σου δημιουργεί την αίσθηση ταινίας τρόμου με φρικαλέες μορφές, παραμορφωμένες και φρικιαστικές! Μπρρρρρ!


Ας πούμε, ετούτο το κακόμοιρο αγοράκι που αρχικώς θα ήταν μια χαρά παιδί, πλέον θα μπορούσε να παίζει σε ταινία γκραν γκινιόλ και να κυνηγάει αθώες κορασίδες (τη Τζέιμι Λη Κέρτις στα νιάτα της) μέσα στο δάσος, μέσα στην καλύβα, μέσα στο εγκαταλελειμένο χωριατόσπιτο, μέσα στο σκέαρι κάστρο ή όπου τελοσπάντων έχει πάει να χαζολογήσει κι αυτή η ευλογημένη.


Στα κακά του χάλια βρίσκεις και τον Ερμή, τον αγγελιοφόρο των θεών, ο οποίος σε κοιτάει με ένα χολεριασμένο βλέμμα και καθόλου δεν σε πείθει ότι έχεις γράμμα! Ή τελοσπάντων ότι είναι το γράμμα που σου φέρνει, για καλό. Ή που θα είναι από την εφορία ή που θα είναι από την εκπομπή της Βίκυς Χατζηβασιλείου. Και στις δύο περιπτώσεις, θα καταλήξεις να κλαις.


Στο ακόμα πιο αποκρουστικό, σου έχω Αχιλλέα -που προφανώς δεν έφαγε λάσπη βυθού...


...αλλά και Οδυσσέα με καπελάκι, γενειάδα και ωραιότατη κόμμωση εποχής -όλα στο πολύ ασαφές τους.


Στην τελευταία αίθουσα, θα βρεις ένα από τα πλέον περίφημα αρχαιολογικά ευρήματα όλων των εποχών: το Μηχανισμό των Αντικυθήρων! Και μάλιστα με καταπληκτικές συνοδευτικές απεικονίσεις, προβολή θρι-ντι ντοκιμαντέρ, λεζάντες και επιμορφωτικά παιχνίδια για όλη την οικογένεια! Πολλά ρισπέκτ σε αυτόν που έστησε το όλο πράμα!


Όπως ξεύρεις, ο Μηχανισμός είναι αναλογικός, ημερολογιακός και αστρονομικός υπολογιστής, δηλαδής σχεδόν εφάμιλλος των Μάκιντος (για τα Μάικροσοφτ πι-σι δεν το συζητάω, είναι κατώτερα! Διότι χελόου, τα Windows κρασάρουν συνέχεια, ο Μηχανισμός ποτέ!).


Εντάξει, όταν ανευρέθη ήταν σχεδόν μία άμορφη μάζα. Αλλά γρανάζι το γρανάζι και με τη βοήθεια της τεχνολογίας, όλο και έχουμε κουτσοκαταλάβει τι ακριβώς μετρούσε. Και βεβαίως είναι ιμπρέσιβ να συνειδητοποιεί κανείς ότι το γκρικ τεκνόλοτζι του 150 π.Χ. ήταν ανώτερο από το γκρικ τεκνόλοτζι του 2012 μ.Χ. Που ούτε πλαστικό τάπερ δεν μπορούμε να φτιάξουμε σήμερα, γαμώτο.


Τέλος οφείλω να σου πω πως με μεγάλη μου χαρά είδα και αρκετό κόσμο στην έκθεση. Ξένους αλλά και Έλληνες. Και πραγματικά φχαριστήθηκα. Διότι πέραν και πάνω από την εθνική μιζέρια, τη Σιλά και τον Πάνο Καλλίδη, υπάρχουν ακόμη λόγοι να αισθανθείς λίγο υπερήφανος για ετούτο εδώ τον τόπο. Έστω κι αν πρέπει να βουτήξεις 22 αιώνες πίσω.

22 σχόλια :

  1. Α, ωραία ευκαιρία να ξαναπάω στο Μουσείο!
    Περιττό να πω ότι ο Έφηβος είναι εντυπωσιακότατος και ο μηχανισμός μαγευτικός, καθώς φυσικά και όλα τα άλλα... αχ κατακαημένη Ψωροκώσταινα, δες τι είχες και τι έχεις, από το Μηχανισμό των Αντικυθήρων στον Κυνόδοντα (το οποίο δεν έχω δει και δεν προτίθεμαι να δω όπως αντιλαμβάνεσαι, προτιμώ πολύ περισσότερο το Ρόδα, Τσάντα και Κοπάνα Νο 3...)

    Η Σιλά δεν τέλειωσε ακόμα; Γέννησε τουλάχιστον;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η Σιλά γέννησε ενόσω ο Μποράν ήταν στη φυλακή! Άσε που μπούκαρε ο Ντιλαβέρ με το όπλο στο μαιευτήριο και είχαμε ντράβαρα!

      (Είναι όντως καλή ευκαιρία για μία νέα επίσκεψη στο Μουσείο! Και κάθε φορά που πάω, ρίχνω και μία γρήγορη ματιά στις μόνιμες εκθέσεις και μου σιάχνει η διάθεση! Μακράν το σημαντικότερο Μουσείο της χώρας και ένα από τα πλέον πλούσια ιν δε χόουλ γουόρλντ -και το έχουμε εμείς τόσο παραμελημένο...)

      Διαγραφή
  2. τι θα γίνει με σένα πτηνό ;πάλι μπράβο θα πω;;;πότε θα μου δώσεις αφορμή να στα ψάλλω και λίγο;;

    επιτρέπονται οι φωτο στα μουσεία;εχω να πάω καιρό και δεν ξέρω αν άλλαξε το σύστημα...μ'αρέσει που οτιδήποτε απο το παρελθόν(αγάλματα,μηχανισμούς...)τα συνδέεις με το παρόν!!!!Δίπλα μου είναι η αρχαία Ολυμπία κι όλο λέω να κάνω ανάρτηση κι όλο βολοδέρνω αλλού για ΣΚ....άσε θα περιμένω να την κάνεις εσύ!!!!
    τσίου τσίου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Άχου, γιατί να τα ψάλλεις στο καημένο το πτηνούλι; Αφού το αγαπάς! :)

      Βεβαίως και επιτρέπονται οι φωτό στα μουσεία (χωρίς φλας)! Όσο για την Ολυμπία, έχω έρθει μόνο μία φορά σε εκείνο το μαγικό τόπο και συνέπεσε να γίνεται αφή φλόγας. Να ήσουν από μια μεριά να έβλεπες το πτηνό να βουρκώνει από τη συγκίνηση και να μην μπορεί να συγκρατηθεί! Από τις πιο πολύτιμες εμπειρίες της ζωής μου.

      Διαγραφή
  3. Υπολογίζω ότι, αν πωληθεί ο έφηβος, θα βγάλουμε όσα και η περιουσία του Άκη. Δηλαδή ο Άκης είναι ένα σύγχρονο έργο τέχνης, εφάμιλλο του καλύτερου αρχαίου. Τελικά υπάρχει ακόμα ελπίδα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Επίσης μπορούμε να πουλήσουμε ακόμα μία Καρυάτιδα -αφού έτσι κι αλλιώς δεν τις έχουμε σετ, μία πάνω, μία κάτω, ποιος θα καταλάβει τη διαφορά;

      Διαγραφή
  4. Επίσης,αξίζει να σημειωθεί: Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι είχαν βρει το κέντρο βάρους των αγαλμάτων,σε αντίθεση με τους Ρωμαίους,οι οποίοι για να τα στηρίξουν έβαζαν πάντοτε δίπλα τους ένα χαμηλότερου ύψους κατιτίς (παιδί,ζώο κ.λπ.),ώστε ν' ακουμπάνε τ' αγάλματα και να μην τους έρθουν στο κεφάλι!

    Όλα αυτά για το ναυάγιο τα 'χω διαβάσει μονάχα,δεν τα 'χω δει.Δυστυχώς...

    Μερσί για την ξενάγηση,πτηνό κουλτουριάρικο! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έτσι όπως το λες είναι! Είχα βρεθεί στα Μουσεία του Καπιτωλίου (θα κάμω ποστ) και το πόσο άτεχνα μού είχαν φανεί τα ρωμαϊκά, δεν μπορώ να στο περιγράψω. Τελείως δεύτερα!

      Διαγραφή
    2. Και γω το πρόσεξα στο Λούβρο...
      ΚΑΜΜΙΑ ΣΧΕΣΗ! Δεν έχουν κίνηση ούτε ιδιαίτερη έκφραση... εστιάζουν στην εικόνα (λεπτομέρεια) και όχι στην ουσία του αγάλματος...
      Γι'αυτό άλλωστε και στα λατινικά η λέξη είναι STATUA γιατί είναι κάτι το στατικό χωρίς κίνηση...
      Αυτή είναι η διαφορά ... αγαλμα σημαίναι αγαλίαση... κάτι που το βλέπεις και ευφραίνεται η ψυχή σου... κάτι που σε γεμίζει εσωτερικά...
      Τόσο σοφή η ελληνική γλώσσα...

      Διαγραφή
    3. Και στης Περγάμου,στο Βερολίνο και σε πολλά ελληνικά μουσεία,φυσικά!
      Έχεις δίκιο,Λιακάδα!
      Οι Ρωμαίοι δεν ενδιαφέρονταν να δημιουργήσουν κάτι ουσιαστικά πρωτότυπο.Απλώς μιμούνταν τις ελληνικές τεχνικές γλυπτικής και σε μικρότερο βαθμό τις ετρουσκικές.Γι' αυτό,λοιπόν,οι οικονομικά επιφανείς της Ρώμης εισήγαγαν αυθεντικά ελληνικά αγάλματα ή έκαναν παραγγελίες αντίγραφα ελληνικών σε δικούς τους γλύπτες.Στις προτομές και στ' ανάγλυφα ήταν πρωτοπόροι,πάντως...

      Διαγραφή
    4. Εξαιρετικά εύστοχη η παρατήρηση περί ετυμολογίας της λέξης "statue" και της λέξης "άγαλμα". Πάντως τα μουσεία της Ιταλίας είναι γιομάτα (έως και ασφυκτικά) με ρωμαϊκά αγάλματα, αλλά ελάχιστα καταφέρνουν να σε συγκινήσουν.

      Το ίδιο και στα μουσεία του Βερολίνου. Μια και το ανέφερες πάντως Κ. †, το πτηνό τρέφει μεγάλη εκτίμηση για την τέχνη των Ετρούσκων, την οποία ουσιαστικά συνάντησε τυχαία σε μία βόλτα του (βλ. http://pigkouinos.blogspot.gr/2011/09/blog-post_04.html)

      Διαγραφή
  5. Συγκινήθηκα... τόσο που ένιωσα ένα ρίγος να με διαπερνά...

    Κάτι ο επιβλητικός φωτισμός και το στήσιμο του θέματος...
    κάτι το σκάλπ που'λειπε από τον νεαρό...
    κατι το κορμί του εφήβου γεμάτο σφρίγος που εχει αποδοθεί με τόση αρμονία και τόσο άψογα δε σου κρύβω ότι δάκρυσε η Λιακάδα...

    Θα πάω οπωσδήποτε το άλλο Σαββατοκύριακο... Τιμή εισόδου?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μα είναι αλήθεια πολύ ωραία έκθεση! Να πας, θα σου αρέσει και θα μάθεις πολλά πράματα (το πτηνό έχει αφήσει ένα σκασμό λεπτομέρειες, να τις ανακαλύψεις αφ'εαυτού σου -κυρίως σε ό,τι έχει να κάμει με τα καθημερινά σκεύη, τα παιχνίδια και τα λοιπά τσιμπράγκαλα που βρέθηκαν στο ναυάγιο!)

      Αν θυμάμαι καλά, η είσοδος κοστίζει επτά ευρώ.

      Διαγραφή
    2. Tέλεια!
      Είναι απίστευτο τι μπορείς να ανακαλύψεις σε ένα μουσείο...
      Πέρσι τέτοια εποχή πήγα στο μουσείο της Αγοράς στο Θησείο όπου ανακάλυψα και φωτογράφισα ένα πήλινο κάθισμα γιογιο... Τύφλα να 'χουν τα mothercare μπροστά του... ειλικρινά κάθε φορά που βλέπω πόσο μπροστά ήταν αυτοί οι άνθρωποι νομίζω ότι εμείς σήμερα είμαστε από άλλον πλανητη... τον πλανήτη Σιλα πιθανόν... :(

      Διαγραφή
    3. Μα ναι! Είναι εντυπωσιακό να πηγαίνεις στο αρχαιολογικό μουσείο και να συναντάς την απίθανη ντιζαϊνιά από τον 3ο αιώνα π.Χ. σε βάζο, σκεύος κουζίνας ή γιογιο! Για να παραφράσω αυτό που είπα στο ποστ: δυστυχώς και το γκρικ ντιζάιν του 150 π.Χ. είναι ανώτερο από το γκρικ ντιζάιν του 2012 μ.Χ.

      Διαγραφή
  6. Απαντήσεις
    1. Πρέπει να με προσλάβουν στο μάρκετινγκ του Μουσείου. Δηλαδής και τζάμπα θα πήγαινα...

      Διαγραφή
  7. Εντυπωσιακά! Μπράβο για την παρουσίαση!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πραγματικά μπράβο σε αυτούς που σκέφθηκαν αυτή την έκθεση και που απέδειξαν ότι για να κάμεις λίγο τζέρτζελο και να φέρεις κόσμο, δεν χρειάζεται να δανειστείς έργα από το εξωτερικό. Αρκεί να αξιοποιήσεις τα δικά σου που τα έχεις και κάθονται!

      Διαγραφή
  8. Καλαμιά στον Κάμπο3 Οκτ 2012, 3:32:00 μ.μ.

    Δέος και θαυμασμός γιαυτά που δημιουργούσαν οι αρχαίοι ΄Ελληνες και, για σκέψου,
    ο,τιδήποτε έχει πετύχει ο σύγχρονος άνθρωπος έχει τη βάση του και τις πηγές του στα επιτεύγματα εκείνων.
    (Σουπιές και χταπόδια στο βυθό των Αντικυθήρων, ναι. Αλλά χέλια, μόνο ποιητική αδεία).

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ξεύρεις, καμιά φορά με πιάνει κι εμένα μία απώθηση με τον εθνικό ξιπασμό μας περί αρχαίων προγόνων και δυσανασχετώ που συνεχώς βαραίνει η σκιά τους στην εθνική μας συνείδηση. Αλλά μετά πάω σε μία τέτοια έκθεση ή διαβάζω κάποιο αρχαίο κείμενο. Και ναι, δεν μπορώ παρά να υποκλιθώ στο μεγαλείο του αρχαιοελληνικού θαύματος.

      Διαγραφή
  9. Αυτή την έκθεση θα ήθελα πολύ να την δω κι από κοντά...
    Έχεις δίκιο σε όλα..ο Έφηβος είναι καταπληκτικός και είναι όπως τα λες όλα ειδικά αυτό: "γκρικ τεκνόλοτζι του 150 π.Χ. ήταν ανώτερο από το γκρικ τεκνόλοτζι του 2012"..δυστυχώς για μας!
    Ο tremens πάντως με κάλυψε...δεν είναι κατάντια που από το μηχανισμό των Αντικυθήρων πέσαμε σε αμφιβόλου αισθητικής και πολύ περισσότερο αμφιβόλου τέχνης "κυνόδοντες"?
    Ποιος θεός από τους 12 κάνει τέτοιες πλάκες?
    Προτιμώ να μείνω στην ομορφιά του χτες...ακόμα και τα ακρωτηριασμένα γλυπτά δε με τρομάζουν τόσο όσο κάποιες σκηνές (άρρωστες) που είχε ο Κυνόδοντας....και δεν το είδα...το τρέιλερ είδα και ξέρασα...
    Μπράβο πτηνό που μας δείχνεις όμορφα πράγματα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts