Παρασκευή, 15 Ιανουαρίου 2016

Hava Nagila


Μπαίνω στο ταξί και αφού δίνω τις σχετικές οδηγίες στον ταξιτζή, πιάνουμε την κουβέντα. "Γουέρ αρ γιου φρομ;" με ρωτάει εκείνος. "Γκρις" του απαντάω εγώ. Και πριν καλά καλά προλάβω να ολοκληρώσω τη λέξη, αστράφτει το πρόσωπό του κι αρχίζει να μου γελάει! "Φαντάστικ μιούζικ!" φωνάζει εκστασιασμένος κι αρχίζει αμέσως μετά να αραδιάζει ονόματα από Έλληνες τραγουδιστές, γνωστούς και διάσημους, αλλά και κάμποσους που δεν θα ήλπιζες ποτές ότι ξεύρει ένας ταξιτζής στο Τελ Αβίβ. Καζαντζίδης, Μαρινέλλα, Πάριος, Μπιθικώτσης, Γλυκερία, Πλούταρχος, Λίτσα Διαμάντη, Άντζελα Δημητρίου, Κατερίνα Στανίση. Και ουχί μόνο τους ήξευρε, αλλά τους τραγουδούσε κιόλας. Για να μου το αποδείξει, βάζει στη διαπασών το "Βράχο-βράχο, τον καημό μου" και ύστερα πιάνει α-καπέλα το "Σέχω κάνει Θεό, μια φορά να σε ντω, να σου πω σαγκαπώ, γκύρνα πίσω!". Σου μιλώ για βέρι ευρύ ρεπερτόριο! Κι αφού ερμηνεύει μονοκοπανιά το μισό τραγούδι (ουχί μόνο το ρεφρέν, αλλά και το κουπλέ), με παρακαλάει να του εξηγήσω τι ακριβώς σημαίνουν τα λόγια! 



Ναι, η αγάπη για την ελληνική μουσική έχει θρέψει γενιές εδώ στο Ισραήλ και αποτελεί έναν κώδικα επικοινωνίας που νομίζω ελάχιστοι Έλληνες έχουν συνειδητοποιήσει και αξιολογήσει. Είναι πολλές οι φορές που με έχει απασχολήσει αυτή η ιδιότυπη λατρεία των Ισραηλινών για τη μουσική μας. Ίσως οφείλεται στις φωνητικές ομοιότητες της εκφοράς των γλωσσών μας, ίσως οφείλεται σε αυτή τη μίξη ανατολίτικων, βαλκανικών και δυτικών ήχων που συναντά κανείς στη μουσική μας και φαίνεται πως συγκινεί και τους Ισραηλινούς. Ίσως όμως και να οφείλεται απλά, στο ότι πάνου από το κεφάλι μας λάμπει ο ίδιος ζεστός ήλιος και χαϊδεύουνε τα πόδια μας τα ίδια νερά της ανατολικής Μεσογείου. 

Πτηνό απεφάσισε σήμερα λοιπόν να σου σκαρώσει μία πλέιλιστ. Με εβραϊκά τραγούδια που ξεύρεις ή που δεν ξεύρεις αλλά θα μπορούσες και να μάθεις. Κάποια προέρχονται από παραδοσιακές μελωδίες που για γενιές τραγουδούν οι Εβραίοι στις γιορτές τους. Κάποια είναι πιο σύγχρονα και πιο μονδέρνα, κάποια έχουν ακουστεί σε διαγωνισμούς όπως η Γιουροβίζιον. Αλλά όλα, νομίζω με έναν τρόπο, έχουν το ενδιαφέρον τους.  


Σόρι, αλλά απλώς δεν γίνεται να μην ξεκινήσω αυτή τη λίστα με το απόλυτο χιτ "Hava Nagila" που δηλαδής αν δεν τόχεις ακούσει, πρέπει στα σίγουρα να σε έχουμε φέρει από τον Άρη. Εδώ, η Ρίκα Ζαράι ερμηνεύει το άσμα, με τον πιο γουστόζικο, τσαχπινογαργαλιάρικο και χοροπηδηχτούλικο τρόπο, στου γιαλού τα βοτσαλάκια, παρέα με δύο καβουράκια.



Η Chocolate, η Menta και η Mastik φοράνε την πιο λελουδιαστή τους διάθεση και με φόντο την εξαιρετικά συναρπαστική αρχιτεκτονική του Τελ Αβίβ (που είναι μάθημα αρχιτεκτονικής για κάθε άνθρωπο που τρέφει σχετικό ενδιαφέρον και άκου το πτηνό που σου το επιβεβαιώνει!), τραγουδούν το Emor Salom. Τσιμεντένια μανιτάρια, ρεπετιτίβ μπαλκονάκια, κυβιστικά γλυπτά, μπάουχάουζ και αυτοσαρκαστική τοποθέτηση, σε ένα άσμα που θα μπορούσε να είναι και στυλιστικό δρώμενο.



Στη Γιουροβίζιον έχουν ακουστεί κατά καιρούς καν και καν τραγούδια. Αλλά σκέτο "Καν" έχουν τραγουδήσει μονάχα ο Moshe και η Orna Datz, το 1991. Σε μία από τις καλυτερότερες και πιο κλάσικ συμμετοχές του Ισραήλ, που παρά τρίχα να το σηκώσει το τιμημένο εκείνη τη χρονιά. Με την πεντάμορφη Orna να κάμει τα τσαλιμάκια της και με το σκοπό που κλιμακώνει σε ένα πιασάρικο και ευκολομνημόνευτο μοτίβο, το τραγούδι αυτό είναι χαρακτηριστικό του ισραηλινού ηχοχρώματος που ακουμπάει στην Ανατολή και παίζει με τα γυρίσματα. Τότες, είχε γίνει μεγάλο σουξέ εδώ στο Ισραήλ.



Το Im Nin'Alu παραμένει μία από τις μεγαλύτερες ιντερνάσιοναλ επιτυχίες στα εβραϊκά και βεβαίως η Όφρα Χάζα, η πλέον αναγνωρίσιμη ισραηλινή τραγουδίστρια ανά τον κόσμο. Παρότι στα μέσα της δεκαετίας του '80, το άσμα κυκλοφόρησε σε ελαφρώς πιο μπιτάτη έκδοση που για κάμποσες εβδομάδες φιγουράριζε στις πρώτες θέσεις των διεθνών τσαρτς (και ναι, μπορούσες να το χορέψεις κι εσύ στην Αυτοκίνηση και στις λοιπές ντίσκο της εποχής), εγώ σου έχω επιλέξει εδώ την πιο αυθεντική και αισθαντική ερμηνεία της Όφρα από τα τέλη της δεκαετίας του 70. Ο πρόωρος χαμός της, στέρησε από τη χώρα μία από τις πιο σημαντικές ερμηνεύτριές της.



Ο Χαρέλ Σκαατ είναι ιδιαίτερος από πολλές απόψεις. Πρώτον, είναι γιεμενίτης Εβραίος -ήτοι φέρει εκείνα τα πολύ ξεχωριστά χαρακτηριστικά (σταρένιο δέρμα, πυκνά σκούρα μαλλιά, αμυγδαλωτά μάτια, γωνίες στο πρόσωπο) που καθιστούν τους γιεμενίτες μακράν τους ομορφότερους Εβραίους (θύμησέ μου να σε γυρίσω κάποια στιγμή στις γειτονιές των γιεμενιτών). Δεύτερον, κατέκτησε την πρώτη θέση σε τοπικό τάλεντ σόου, αποσπώντας διθυραμβικές κριτικές και τη λατρεία του κόσμου. Και τρίτον, αποτελεί σήμερα έναν από τους πιο αγαπητούς καλλιτέχνες στο Ισραήλ με πολλές επιτυχίες και τυγχάνει ευρείας αναγνώρισης. Εδώ, τον ακους να ερμηνεύει μία υπέροχη, σπαραχτική μπαλάντα -που δεν ξεύρω για σένα, αλλά εμένα με συγκινεί με όλα αυτά τα "χχχχ" που γραντζουνάνε με παράπονο τις νότες.



Εντάξει, ομολόγησε πως τόδες από μακριά να σούρχεται! Διότι αφιέρωμα στη μουσική του Ισραήλ, δίχως αναφορά στη Ντάνα Ιντερνάσιοναλ, απλώς δεν γίνεται. Δεν θα σταθώ στο έξυπνο και πιασάρικο ρεφρέν, ούτε στην εντυπωσιακή ντισκοπόπ εμφάνιση της Ντάνα που έβαλε τα δυνατά της να υπερβεί τις τεράστιες φωνητικές της αδυναμίες. Θα σταθώ στο ότι πρόκειται για ένα τραγούδι που ερμήνευσε πριν περίπου είκοσι χρόνια, μία τρανσέξουαλ που προερχόταν από μία χώρα που βρίσκεται στη Μέση Ανατολή και που διαθέτει και γειτονιές όπως το Μέα Σεαρίμ. Και επειδής θεωρώ πως αυτό το εντελώς οξύμωρο σχήμα, βοηθάει πολύ στο να καταλάβει κανείς πόσο περίεργο και αντιφατικό είναι το σύγχρονο Ισραήλ, η Ντάνα αποκτά δικαιωματικά μία θέση στην πλέιλιστ μου. Βίβα Μαρία, Βίβα Βικτόρια, Αφροντίτα!



Αλλά πήξαμε στο ισραηλοπόπ και ήρθε νομίζω ώρα για κατιτίς στο πιο παραδοσιακό: εδώ σούχω το Hevenu Shalom Aleichem από την εξαιρετική Daliah Levi, που μεσουρανούσε στην κεντρική Ευρώπη τη δεκαετία του 60, τραγουδώντας στα εβραϊκά και στα γερμανικά. Διότι ναι, η μουσική μπορεί να βοηθήσει με έναν τρόπο, να ανθίσουν και οι πιο δύσκολες και πληγωμένες σχέσεις.



Επειδής θα με ρωτήξεις, "tum" σημαίνει ήχος και "balalaika" είναι το γνωστό ρώσικο μουσικό όργανο. Το "Tumbalalaika" είναι ένα παλιό, παραδοσιακό τραγούδι των Εβραίων που ζούσαν στη Ρωσία. Και που μέχρι και σήμερα, θυμίζει με νοσταλγία τους διωγμούς που υπέστησαν οι εκείθε εγκατεστειμένοι πληθυσμοί από το κομμουνιστικό καθεστώς (το οποίο είχε προφανώς μία πολύ νοσηρή προσέγγιση στο διεθνισμό που υποσχόταν -τάχα μου- ως ιδεολογία!). Εδώ, το ερμηνεύουν με κάμποσο λυρισμό, οι Cantors σε μία συναυλία που δώθηκε στην παλιά Συναγωγή του Άμστερνταμ. Προσοχή γιατί το "Tumbalalaika" μπορεί να σου κολλήσει ως σκοπός και να μην ξεύρεις τί να γίνεις.



Καλέ, αυτή δεν είναι η Ρίκα Ζαράι; Ναι το ξεύρω ότι τρόμαξες να τη γνωρίσεις χωρίς τα τσαλιμάκια, τα βοτσαλάκια και τα καβουράκια. Αλλά είναι πράγματι αυτή, σε ένα πολύ σκερτσόζικο άσμα της δεκαετίας του 60. Το μαγκανοπήγαδο προσθέτει το απαραίτητο ρουστίκ στοιχείο. Γιαλε-γιαλέ, γιαλέ-λι.



Εχάντ, σστάιμ, σσαλός, άρρμπα, χχαμέςς! Δηλαδής έλεος, ούτε να μετράς δεν ξεύρεις; Μετεξεταστέος στα εβραϊκά! Ας αρχίσουμε λοιπόν με τα βασικά: אני אוהב אותך που προφέρεται περίπου "ανι οχέβ οτάχ" και σημαίνει "σ'αγαπώ". Ναι, τα γράμματα είναι λίγο περίεργα (πρόκειται για αρχαία αραμαϊκά) και ναι, διαβάζονται από τ'αριστερά προς τα δεξιά. Πωπω, συνειδητοποιώ πως είσαι σε προνηπιακό επίπεδο εκμάθησης, σου φοράμε πιπίλα και σου αλλάζουμε και πάνα. Γι'αυτό θα σου το κάμω ακόμα πιο απλό, προσθέτοντας ένα "μπ" ανάμεσα στις συλλαβές -όπως κάμουνε δηλαδής οι γονείς στα νήπια στο Ισραήλ για να τα μάθουν να μιλούνε μωρουδιακά. "Α-μπα-νι-μπι-ο-μπο-ε-μπε!" O Izhar Cohen το έντυσε με την κατάλληλη μουσική και αν δεν μπορείς να το διαβάσεις, μπορείς τουλάχιστον να μας το τραγουδήσεις. 



"Χρόνια σε περίμενα κι ήρθες μια βραδιά, που τα πάντα γύρω μου ήτανε φωτιά, η ζωή μου άλλαξε και η μέρα χάραξε, η ματιά μου γέμισε γέλιο και χαρά! Τέρμα τα παράπονα, τέρμα κι οι καημοί, έγινε πιο όμορφη τώρα η ζωή. Τώρα ήρθες μάτια μου, μάτια μου εσύ, τέρμα τα παράπονα, τέρμα κι οι καημοί!" Κάπως έτσι μας τραγούδησε στα ελληνικά η Λίτσα Διαμάντη το ανεβαστικό και χαρούμενο "Belev Echad" που πρώτη ερμήνευσε στα εβραϊκά η Hedva Amrani. Η οποία σε πληροφορώ πως ηχογράφησε τον πρώτο της δίσκο ενόσω υπηρετούσε τη στρατιωτική της θητεία το 1962, ενώ κάποια χρόνια αργότερα κέρδισε το πρώτο βραβείο σε διεθνή διαγωνισμό τραγουδιού στο Τόκιο, κάνοντας βέρι χιουτζ καριέρα στην Γιαπωνία. Και πέρασε ωραιότατα από το Σαλαμαλέκουμ στο Σαγιονάρα!



Ας μείνουμε στη χαρουμενιά, ξανά με Όφρα Χάζα. Με ένα πολύ αλαφρύ αλλά γουστόζικο τραγουδάκι που συμμετείχε στη Γιουροβίζιον το 1983. Το καναρινί ήτο πολύ της μοδός τότες, επομένως αν ήσουν ταξί, τρόλεϊ, μπανάνα ή ο Τουίτι ήσουν αυτομάτως τρέντι και είχες μεγάλη ζήτηση.



Θα σου κλείσω τη λίστα με ένα τραγούδι πολύ ιδιαίτερο. Που δεν είναι ακριβώς Εβραϊκό, αλλά αν παρακολουθήσεις το κλιπ θα ιδείς πως εμπίπτει με έναν τρόπο στα κριτήρια του πλέιλιστ. Πρόκειται για ένα απόσπασμα από τον θαυμάσιο Βιολιστή στη Στέγη. Που σου τραγουδά "σανράιζ, σάνσετ". Και σε ταξιδεύει από την Ανατολή στη Δύση της Ζωής, σ'αυτό το ταξίδι -το υπέροχο και δύσκολο και συναρπαστικό ταξίδι- που κάμουμε όλοι παρέα και ο καθένας μόνος του. Και που κατά τη διάρκειά του, ανεξαρτήτως της εθνικότητας, του χρώματος, του φύλου, της θρησκείας ή των λοιπών σου χαρακτηριστικών, σε απασχολούν λίγο-πολύ τα ίδια πράματα. Και θα σου το λέγω μέχρις να με βαρεθείς: πως κατά τη διάρκειά του, όσα περισσότερα ακούς και βλέπεις (με τα μάτια και τ'αυτιά σου ανοιχτά), τόσο περισσότερα κατανοείς. Και όσo περισσότερο κατανοείς, τόσο καλύτερος άνθρωπος γίνεσαι. Και τότες η Δύση, θα σε βρει πλούσιο, χορτασμένο και κυρίως, έτοιμο. Σαλόμ!

6 σχόλια :

  1. δεν ήξερα κανεναν εκτός απο την Ντάνα !
    Μπουρδουκλεμένη γλώσσα μου φανταζει ,αλλά αν δεν ειναι το τραγουδι ιταλικο,γαλλικό έστω αγγλικο εμένα δεν με συγκινει πτηνό χαχαχα
    Σαλόοοοοοοοοοοοοοοοοοοοοοοοοοοοομ και Καλημέρααααααααααα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Πώς φαίνεται η άσχετη από Eurovision!
      Ρώτα κι εμάς τους φανατίλες!
      Πτηνό εγώ θυμήθηκα, απόλαυσα, γέλασα ( εκείνο το αλησμόνου α-μπα-νι-μπι μεγάλωσε τη γενιά μου χωρίς πλάκα ...όταν παίζαμε γιουροβίζιον στη γειτονιά ή αυτό θα επιλέγαμε ή το Αληλούια -Ισραήλ κι αυτό ...πώς σου ξέφυγε; )
      Να'σαι καλά πτηνούλι!

      Φιλιά♥

      υγ: ελάχιστα δεν ήξευρα - που λες κι εσύ!

      Διαγραφή
  2. Τσιου πτηνό κανέναν δεν ξερω αλλά κάποια από τα τραγούδια ήταν. Καλά

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Και ναι, μόλις μου απάντησες βασικό υπαρξιακό ερώτημα!! Τελικά έρχομαι από τον Άρη!!! Ελπίζω σε άλλη αντίστοιχη ανάρτησή σου να μου δώσεις απάντηση στο επόμενο υπαρξιακό ερώτημα: "πού πάω;"
    Καλό Σ/Κ πιγκουινάκι!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Καλαμιά στον Κάμπο15 Ιαν 2016, 6:30:00 μ.μ.

    Δυστυχώς δεν μπόρεσα να τα ακούσω όλα γιατί εδώ πέρα το ίντερνετ σέρνεται και τα περισσότερα δεν άνοιξαν. Ευτυχώς άκουσα την Tumbalalaika που μου άρεσε πολύ. Εννοείται ότι την Ντίβα και το Α-μπα-νι-μπι-ο-μπο-ε-μπε τα γνωρίζω και ξέρω να τα τραγουδάω κιόλας!!!!

    ΄Ασχετο : Το κτίριο στην πρώτη φωτό γέρνει αφ΄εαυτού του ή από καλλιτεχνική άποψη του φωτογράφου;;;;;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Πριν 5 χρόνια βρέθηκα στην Κρακοβία της Πολωνίας όπου βρισκόταν προπολεμικά η μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα και που δυστυχώς υπέστη το χιτλερικό πογκρόμ και ουσιαστικά αφανίστηκε.Παρόλο λοιπόν που έχουν μείνει λίγοι Εβραίοι στην Κρακοβία ,υπάρχει πληθώρα κέντρων διασκέδασης και συναγωγών και μάλιστα διοργανώνουν κάθε χρόνο φεστιβάλ Εβραϊκής κουλτούρας.Σε ένα τέτοιο φεστιβάλ λοιπόν βρέθηκα και εγώ και ενθουσιάστηκα από την μουσική τους και τον χορό τους.Για το φαγητό τους δεν το συζητώ και όπως καταλαβαίνεις λάτρεψα το σύστημα" κοσέρ" της κουζίνας τους που προσδιορίζει ποιες τροφές επιτρέπονται και βασίζεται σε όλα τα φρούτα και λαχανικά .Φέτος που θα ξαναβρεθώ στην Κρακοβία δεν υπάρχει περίπτωση να μην " χτυπήσω" Εβραϊκό κέντρο διασκέδασης.
    Έχει γίνει θεσμός για μένα και την παρέα μου
    Να είσαι καλά Πτηνό

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Κάνε μου λιγάκι τσίου.

Πιγκουίνος

Ιστολόγια υπάρχουν πολλά. Πτηνολόγιο όμως, ένα!

Life-Style

Popular Posts